ایمنی در حفاری به همراه چک لیست

ایمنی در حفاری به همراه چک لیست

در زمان عملیات ساخت وساز ، عملیات حفاری و گود برداری خطرات بسیاری را بدنبال دارد به طوری که این نوع فعالیت ها حوادث منجر به فوت بسیاری بوقوع پیوسته است . طی سالهای اخیر در صنایع مختلف کشور و همچنین ساخت و ساز واحدهای مسکونی و تجاری بدلیل عدم توجه کافی به مقررات فنی و ایمنی این عملیات ، شاهد مرگ صدها نفر از کارگران و حتی ساکنین مجاور اینگونه عملیاتها بوده ایم .

آیا می دانید ؟

از هر پنج نفر فوت شده در محیطهای کاری ، یکی از آنها کارگران شاغل در زمان ساخت و ساز بوده اند.میزان عملیات حفاری 112% بیشتر از میزان تلفاتی است که در عملیا تهای دیگر زمان ساخت و ساز وجود دارد.

شخص ذیصلاح (لایق):

فردی است که توانایی تشخیص خطرات بالقوه و بالفعل موجود در محیط یا شرایط کاری غیر ایمن را داشته و همچنین مجوز لازم بمنظور انجام فوری اصلاحی برای حذف آنها را دارد.

صلاحیت های شخص ذیصلاح:

• داشتن دانش کافی نسبت به خاک و طبقه بندی آن
• داشتن اطلاع کافی نسبت به طراحی و سیستمهای حفاظتی
• توانائی تشخیص موارد خطر ناک موجوددر اتمسفر و انجام گاز سنجی
• داشتن مدرک آموزشی معتبر
• داشتن تجربه و سابقه خوب و کافی

مسئو لیتهای شخص ذیصلاح :

· آگاه و آشنا کردن کارکنان نسبت به انجام دادن حفاری به شکل ایمن

· بازرسی روزانه از محل حفاری شده

· افزایش تعداد بازرسیها در صورت تغییر شرایط موجود

· تعیین محل و موقعیت فیزیکی حفاری

انواع خطرات پیرامون عملیات حفاری

1. موانع سطحی
2. سرویسهای جانبی
3. راههای ورود و خروج
4. رفت و آمد وسائط نقلیه
5. خطر انباشت خاک ومصالح
6. دستگاهای متحرک
7. خطرات اتمسفریک
8. تجمع آب
9. ساختمانها و سازه های مجاور

10. خاک و سنگهای سست

11. سقوط

12. ریزش و فروریختن

1. موانع سطحی

شامل تمام تجهیزات ، مواد ، لوازم ، تاسیسات دائمی همچون ساختمانها و جاده ها ، درختان ، سنگها ، لوله کشیها و دیگر اشیای موجود میباشد .

تمهیدات:

باید کلیه اشیاء زائد از قبیل ضایعات ساختمانی ،آهن الات ، تجهیزات اضاغی و ... که ممکن است مانع از انجام کار شده و یا موجب بروز حوادث شوند ، از زمین مورد نظر خارج گردند.

2. سرویسهای جانبی

به دو دسته تقسیم می شوند :

زیر زمین

بالای زمین

تمهیدات:

موقعیتهای آنها باید تعیین ، مورد بررسی و شناسایی قرارگردد.

در صورت نیاز آنها را مرتب کنید که این امر توسط افراد ذیصلاح با همکاری سازمانهای ذیربط ، نسبت به تغییر مسیر دائم یا موقت و یا قطع جریان آنها اقدام گردد.در صورتی که تغییر مسیر یا قطع جریان امکان پذیر نباشد ، باید با همکاری سازمانهای مربوطه و به روش مقتضی نسبت به حفاظت ، آنها اقدام شود. حفاری باید به روشی صورت گیرد که سرویسهای جانبی یا کارکنان مشغول به کار در معرض خط قرار نگیرند.

روشهای حفاظتی

• سنگر بندی یا ایجاد مانع
• شمع کوبی
• معلق کردن
• مهار کردن و نگهداشتن بوسیله تکیه گاههای مناسب
• از سرویس خارج کردن سرویسهای جانبی

3. راههای ورودی و خروجی

شامل پلکان ، نردبان یا پله های متحرک می باشد . که با توجه به ضرورت ورود و خروج کارکنان در محل حفاریهای با عمق بیش از 120سانتیمتر باید حداکثر فاصله 760سانتیمتر باشد

4. رفت و آمد و سائط نقلیه

باید ترافیک اطراف محل حفاری کنترل شود و همچنین علائم هشدار دهنده را به طوری قرارداد تا حدود محل حفاری و گودبرداری شده مشخص شود. در صورت حفاری در شب باید کارکنان مشغول بکار از جلیقه های ایمنی منعکس کننده استفاده کنند.

5. خطر انباشت خاک و مصالح

در صورت انباشتن خاکهای حاصل از گود برداری و یا مصالح ساختمانی در مجاورت گود ، باید ضمن رعایت فاصله مناسب از لبه حفاری ، نسبت به تامین پایداری دیواره های محل حفاری شده اقدام گردد.

خاک و مصالح حاصل از گودبرداری نباید در فاصله کمتر از 60 سانتیمتر از لبه گود ریخته شود.

هیچ کس زیر خاکهای در حال حمل اجازه کار کردن ندارد. مهچنین ضروری است که کارکنان در هنگام تخلیه و بارگیری آن ، دور از محل مورد نظر قرارگیرند.

6. تجهیزات متحرک

در صورتی که تجهیزات و ماشین آلات متحرک در کنار محل یا گود برداری مشغول بکار هستند باید لبه محل حفاری بوسیله علائم هشدار دهنده مشخص شوند .

در محل گود برداری های عمیق و وسیع ، باید یک نفر مسولیت نظارت بر ورود وخروج کامیونها و ماشین آلات سنگین را عهده دار باشد .

تمهیدات :

از علائم هدار دهنده ذیل جهت کاهش ریسک استفاده نمایید:

• محصور کردن محل بوسیله نوار خطر
• علائم دستی و مکانیکی
• تابلوهای ایست
• وسائل کنترل مسیر و ترافیک

7. خطرات اتمسفری

حفاریها و گود برداریهایی که عمق آنها بیشتر از 120سانتیمتر هستند و جاهائی که خطرات اتمسفری وجود دارد باید اقدامات احتیاطی در مورد کاهش اکسیژن محیط را به عمل آورد و نسبت به تهیه دستگاه تنفسی یا تهویه مناسب محل مورد نظر اقدام نمود.

زمانیکه غلظت گازهای سمی و قابل لشتعال بیشتر از 100% باشد بایستی سیستم تهویه یا دیگر وسائل تامین هوای تنفسی برای کارکنان در معرض خطر پیش بینی شود. باید در زمان حفاری و گود برداری اطلاعات کافی نسبت به گازهای اطراف محل مذکور داشت. گاز سنج باید توسط افراد ذیصلاح و وسایلی که بطور مناسب کالیبره و طبق دستورات کارخانه سازنده تعمیر و نگهداری صورت گیرد.بهتر است دستگاه دستگاه مربوطه دارای آلارم هشدار دهنده دیداری و شنیداری و در صورت نیاز گاز سنجی محیط تا کاهش سطح آلاینده و رسیدن به یک حد مجاز باید ادامه پیدا کند.

8. تجمع آب

کارکنان نباید در محلهائی که احتمال تجمع آب در کانال وجود دارد کار کنند بجز در شرایطی که احتیاطات لازم بمنظور حفاظت کارکنان از خطرات موجود صورت گیرد.

اگر آب بوسیله دستگاههای برقی مانند الکتروموتور و نظایر آن تخلیه و جابجا می شود ، بازرسی از سالم بودن و در دسترس قرار داشتن دستگاه مذکور باید توسط فرد آموزش دیده و ذیصلاح صورت گیرد. اگر در هنگام حفاری و گود برداری به آب سطحی برخورد کردید مسیر جریان را در صورت امکان تغییر دهید و یا از وسایل مناسب جهت جلوگیری از ورود آب سطحی به کانال استفاده شود. برای سیلابهای احتمالی در فصل بارانی ،باید توسط مدیر پروژه بمنظور تعیین احتیاطهای لازم و همچنین بازرسیهای مجدد اقدامات مناسب صورت گیرد.

9. ساختمانها و سازه های همجوار

در صورتیکه در عملیات گود برداری و خاک برداری احتمال بروز خطر برای پایداری دیوارها ، ساختمانهاو سازه های مجاور وجود داشته باشد. در زمان حفاری نزدیک معابر عمومی و سازه هایی که لازم را ندارند بایستی از یک سیستم نگهدارنده محافظ استفاده شود.اگر حفاری پائین از سطح فوندانسیون دیوار و ساختمان انجام می گیرد بدلیل وجود خطر برای کارکنان نباید بجز در مواردی ذیل اجازه کار صادر شود:

• ازیک سیستم نگهدارنده مناسب استفاده شود.
• فوندانسیون روی صخره های پایدار صورت گرفته باشد.
• مهندس فنی ، حفاری را به اندازه ای از سازه دور کند که اثری بر فعالیت گود برداری نداشته باشد.
• هر جا که نیاز به تائید و بازنگری سیستم نگهدارنده است باید توسط اداره مهندسی به شکلی مطمئن صورت گیرد.

10. خاکها و سنگهای سست و ناپایدار

قبل از اینکه عملیات خاکبرداری و حفاری شروع شود ، باید زمین موردنظر از لحاظ استحکام و جنس خاک دقیقاً مورد بررسی قرار گیرد.در خاکبرداری های با عمق بیش از 120سانتیمتر که احتمال ریزش یا لغزش دیواره ها وجود دارد ، باید یا نصب شمع ، سپر و مهارهای محکم و مناسب نسبت به حفاظت دیواره ها اقدام گردد، مگر آنکه شیب دیواره ها از زاویه شیب طبیعی کمتر باشد.

این حفاظت شامل :

• جابجا کردن مواد سست و بدون استحکام
• نصب تخته هایی در نزدیک لبه محل حفاری شده تا از ریزش مواد به داخل گود جلوگیری بعمل آید.
• استفاده از روش پله ای یا نیمکتی برای حفاری

11. خطر سقوط

برای جلوگیری از بروز خطرهایی نظیر پرتاب سنگ ، سقوط افراد ، مصالح ساختمانی ، ماشین آلات و دیگر اشیاء به داخل محل حفاری شده که پیامدآن برخورد اجسام ، وسایل و ماشین آلات حفاری و خاکبرداری با کارگران است ، باید اطراف محل حفاری و خاکبرداری به شکلی مناسب و ایمن حصار کشی و محافظت شود.

بمنظور جلوگیری از سقوط افراد و دیگر وسایل و اشیاء که احتمال افتادن در محل گود برداری وجود داشته باشد یاید موارد زیر رعایت شود :

• نصب نرده و حفاظهای مناسب در محل عبور
• نصب سیستمهای بازدارنده
• محصور کردن محل با استفاده از نوار خطر
• سیستمهای هشدار دهنده ایمنی
• در صورت امکان استفاده از صفحات مشبک مقاوم و مناسب به نحو مطمئن

12. ریزش و فرو ریختن

جدا شدن یک قسمت از خاک یا مواد تشکیل دهنده دیواره کناری محل حفاری شده و افتادن یا غلطیدن آنها به داخل گود را ریزش می گویند.

دلایل ریزش :

• گودبرداری ناایمن و غیر اصولی
• ساختمانها و سازه های همجوار
• یخ بستن و یا آب شدن یخ در اثر تغییرشرایط آب و هوایی
• وزن خاک
• افزایش یا کاهش آب در خاک
• کاهش چسبندگی خاک

ملاحضات عمومی :

• مجوزهای لازم را قبل از شروع عملیات حفاری از ادارت مربوطه اخذ نمائید و آنرا به تائید اداره ایمنی و آتش نشانی برسانید.
• کلیه افرادی که فعالیت آنها با عملیات حفاری چاه ها و مجاری آب و فاضلاب مرتبط است ، باید متناسب با نوع کار به وسایل حفاظت فردی مجهز شوند.
• کلیه کارگرانی که در عملیات خاکبرداری مشغول بکار می شوند ، باید از تجربه کافی برخوردار بوده و اشخاص ذیصلاح بر کار آنان نظارت نمایند.
• در مواردی که عملیات گود برداری در مجاورت بزرگراها ، خطوط راه آهن یا مراکز و تاسیسات دارای ارتعاش انجام می شود. باید اقدامات لازم برای جلوگیری از لغزش یا ریزش دیواره ها صورت گیرد.
• در گودبرداریهائی که عملیات اجرایی به علت محدودیت ابعاد آن با مشکل نور و تهویه مواجه می گردد ، لازم است نسبت به تامین وسایل روشنایی و تهویه اقدام لازم بعمل آید.
• در گودهائی که عمق آنها بیش از یک متر می باشد، نباید کارگران در محل کار به تنهایی مشغول بکار شوند.
• در صورت خاتمه کار ، باید سریعاً محل حفاری و گودبرداری شده پرگردد.
• ضبط و ربط در محل حفاری و اطراف آن بشکل مناسب صورت گیرد.

تعریف خاک :

خاک مخلوطی از سنگ ، آب ، هوا و دیگر مواد گوناگون است . در خاک عموماً فضاهای خالی وجود دارد که غالباً با آب پر می شوند. خاک از تجزیه سطحی سنگها در اثر عوامل جوی و بیولوژیکی ایجاد می شود و معمولاً روی سنگها در قرار گرفته و آنرا می پوشانند. در نقاطی که تجزیه شیمیایی کم و شکستگی خاک زیاد است ممکن است خاک به معنی واقعی وجود نداشته باشد.

وزن خاک :

سنگ جامد وزنی معادل وزنی معادل 167 پوند بر فوت مکعب دارد. بنابراین وزن یک فوت مکعب از خاک تقریباً نصف وزن سنگ که حدود 83پوند است ؟ وزن دارد . پس از محاسبه مشخص گردیده که حجم یک متر مکعب نمونه از خاک بیش از 3000پوند یا 1500کیاو گرم وزن دارد.

صخره ای پایدار

خاک از مواد معدنی جامد طبیعی تشکیل شده است که می توان آنرا بشکل عمودی حفاری کرد و در زمان حفاری بصورتی بوده که بدون تغییر شکل و ریزش باقی می ماند.

طبقه بندی خاک :

نوع A

خاک چسبنده با مقاومت فشاری محدود نشده (نیرو در واحد سطح در حالتی که خاک تحت فشار دچار شکست می شود و آن توسط آزمایش خاک مشخص می شود.) مساوی یا بیشتر از 144% کیلو پاسکال است از قبیل رس ، رس سیلتی ، رس ماسه ای ، آهک رسی ،و همچنین کلیچ و زمین یا خاک سفت بعنوان خاکهای سمینته شده نوع Aحساب می شوند.

نوع B

خاک چسبنده با مقاومت فشاری محدود نشده بیشتر از 48و کمتر از 144کیلو پاسکال.

نوع C

خاک چسبنده با مقاومت فشاری محدود نشده 48کیلو پاسکال یا کمتر

سیستمهای حفاظتی :

سیستمهای حفاظتی بنحوی طراحی شده اند که کارکنان رادر برابرخطر ات موجود در عملیات حفاری از جمله خطر ریزش دیواره های محل گود برداری شده محافظت می کند.

این سیستمها غیر از موارد ذیل میبایست در بقیه حالات و شرایط کاری مورد استفاده قرارگیرند:

• حفاری در زمین های پایدار.
• حفاری کمتر از 5/1متر و همچنین جاهایی که توسط افراد متخصص بازرسی و تست شده باشند.
• در مکانهای بالا خطرات بالقوه ریزش وجود ندارد.

انواع سیستمهای حفاظتی :

شیبدار

نیمکتی شکل (پله ای)

شمع کوبی یا سپر گذاری

مسائلی که در هنگام تکمیل پروانه کار حفاری باید به آن دقت کرد :

• کار حفاری که محل انجام آن توسط مسئولین تاسیسات یا محوطه کار مشخص شده است لازم است مجوز آن در سه نسخه تهیه شود.
• سرپرست تاسیسات یا محوطه پس از تکمیل بندهای پروانه کار و ترسیم و مشخص نمودن محل حفاری در پشت پروانه مذکور و تعیین وسائل و ابزاری که باید مورد استفاده قرارگیرد پس از تائید ، آن را جهت بررسی تاسیسات زیر زمینی به ادارات برق ، مخابرات ، و مهندسی عمومی ارسال می نماید.
• مسئولین یا کارشناسان ادارات برق ، مخابرات و مهندسی عمومی میبایست محل حفاری را مورد بررسی قراردهند.
• حفاری در محوطه ای که تحت سرپرستی دیگری است مجاز نیست مگر با درخواست کتبی و تائید مسئول آن محوطه در قسمت "نام و امضاء سرپرست یا محوطه " در این صورت نیز تهیه و تنظیم پروانه حفاری بعهده مسئول محوطه ای است که عملیات حفاری در آن می بایست انجام پذیرد.
• مناطق حفاری شده بایستی توسط نوار زرد رنگ در روز و چراغ قرمز در شب مشخص شوند.
• اگر پس از حفاری لازم است کار سرد یا گرم انجام شود بایستی پروانه کار مجزا برای هر یک صادر شود.
• در صدور پروانه جفاری نکات زیر باید رعایت گردد:
• ساعت شروع و خاتمه کار برای کارهای روزمره در پروانه کار قید شود.
• واحدهای صادر کننده پروانه های کار موظفند روزانه پروانه ها را با ذکر واحد مربوطه شماره گذاری نمایند.
• هیچ نوع کار تعمیراتی و پروژه ای بدون اخذ پروانه کار نباید انجام گیرد.
• اشخاص ذیل مجاز به امضاء بعنوان سرپرست تاسیسات یا محوطه می باشند:

-رئیس واحد---معاونین واحد ---سرپرست شیفت

• اشخاص ذیل مجاز به امضاء بعنوان مسئول انجام کار می باشند:

سرپرست گروههای تعمیراتی ماننده برق ، مکانیک ، ابزار دقیق و ...

سرپرستهای نوبتکاری گروههای فوق

تبصره (1) :

درغیاب افراد فوق کشیک ارشد تعمیرات شرکت مربوطه مجاز به امضاء بعنوان مسئول انجام کار می باشد.

تبصره (2) :

درصورت واگذاری کار به پیمانکار ، افرادی که از طرف دستگاه نظارت مجاز به اجرای کار می باشند واز طرف اداره ایمنی گواهی لازم را دریافت نموده اند.

• فقط افرادی مجاز به امضاء پروانه های کار می باشنده آموزشهای لازم در مورد مقررات صدور پروانه های کار را دیده و مجوز لازم را اخذ کرده باشند.
• ذکر نام و نام خانوادگی بصورت خوانا در زیر امضاء ضروری است .
• نوع وسائل ایمنی که باید مورد استفاده قرار گیرد در پروانه کار باید مشخص گردد.
• مسئول انجام کار ضمن تطبیق شرایط کار با آنچه که صادر کننده نوشته است نسبت به امضاء پروانه کار اقدام می نماید.
• پروانه کار باید قبل از شروع کار تکمیل و امضاء گردد.
• صدور پروانه کار کلی ممنوع بوده و برای هر قسمت و کاری بایستی پروانه جداگانه صادر گردد.
• در موارد خاص به تشخیص مسئولین ایمنی و آتش نشانی حضور نفر آماده با تجهیزات لازم الزامی است.
• آزمایش اکسیژن و گازهای سمی توسط اداره ایمنی انجام می شود.
• در محلهایی که احتمال وجود مواد قابل اشتعال و انفجار باشد بایستی قبل از شروع بکار و یا در صورت نیاز بصورت متناوب آزمایش سنجش گازها ی قابل اشتعال توسط بهره برداری صورت گیرد
• نفراتی که آزمایش گازهای قابل اشتعال و انفجار را انجام می دهند باید از اداره ایمنی مجوز انجام کار را داشته باشند.

تذکر : برای کارهای گرم مقدار گاز نباید بیش از 5%LEL و برای کارهای سرد نباید بیش از 20%LEL باشد.

• به هیچ عنوان یک نفر نمی تواند هم بعنوان مسئول انجام کار و هم بعنوان سرپرست تاسیسات یا محوطه پروانه کار را امضاء نماید.
• هر پروانه کار حداکثر برای یک نوبت کاری معتبر است و برای نوبت کاری بعدی می بایست پروانه کار جدید صادر شود.
• در شرایطی که نسبت به انجام کار در شرایط ایمن شک و تردیدی وجود دارد بهتر است قبل از شروع کار با رئیس اداره ایمنی یا نمایندگان او مشورت شود.

نمونه ای از بازرسی روزانه :

شرایط سطح

• شکاف ، درزها و ترک خوردگی
• وضعیت قرارگرفتن مواد در فاصله 60سانتیمتری لبه محل گود برداری
• اطمینان از عدم وجود منبع ارتعاش در اطراف محل گود برداری
• قرارنگرفتن مواد یا دستگاههای نزدیک لبه به محل گود برداری

وضعیت شیب یا نیمکتی بودن دیواره کناری و سطح محل گود برداری

• شکاف ، درزها و ترک خوردگی
• تکه های جدا شده از دیواره
• تغییر در نوع خاک
• شیب کافی برای خاک

شمع کوبی چوبی و سپرگذاری

• اطمینان از اجرای درست سپر گذاری در محل حفاری شده
• اطمینان از عدم روغن ریزی لوله های استوانه ای نگهدارنده
• سپرهای کار گذاشته شده
• محکم بودن گوه ها

ورودیها و خروجیها

• وجود راههای ورود و خروج با فاصله های 7/5 متر
• مناسب بودن نردبانها ، پله ها و پله های شیب دار

سرویسهای جانبی موجود

• کافی بودن تکیه گاهها و وسایل نگهدارنده
• شناسایی عوامل سست کننده خاک گود برداری
• شناسایی و حفاظت از سرویسهای جانبی

آب و هوا

• یخ بستن های شبانه
• بارندگی

لوازم استحفاظ فردی

• استفاده از جلیقه های منعکس کننده نور در جاهایی که محل عبور و مرور وسایل نقلیه است
• استفاده صحیح و مناسب از کلاه ایمنی ، کفش ایمنی پنجه فولادی و ...

چک لیست حفاری

چک لیست حفاری می بایست بوسیله افراد ذی صلاح کامل شود .

موقعیت محل گود برداری :
تاریخ :	ساعت :	نام بازرس :
نوع خاک :
طبقه بندی خاک :	عمق حفاری :	عرض حفاری :
نوع سیستم مورد استفاده قرار گرفته :

به پاسخهای بله ، خیر و بی مورد سوالات زیر جواب دهید .

1/ بازرسی عمومی محیط کار

1) آیا محل حفاری ، ساختمانها ، سازه های مجاور و سیستمهای حفاظتی توسط یک فرد ذی صلاح روزانه قبل از شروع کار بازرسی می شود ؟

2) آیا شخص ذی صلاح توانایی جابجایی فوری کارکنان را از محل حفاری دارد ؟

3) آیا موانع سطحی از محل حفاری شده دور و یا بشکل مناسب نگهداری و محافظت شده اند ؟

4) آبا کارکنان در برابر سنگهای سست بشکل مناسب محافظت می شوند ؟

5) آیا کلیه کارکنان از لوازم استحفاظ فردی بشکل مناسب استفاده می کنند ؟

6) آیا وسایل مواد زاید و دستگاها در فاصله 60سانتیمتری لبه محل گود برداری شده قرار گرفته اند ؟

7)آیا از سیستمهای هشدار دهنده بشکل مناسب در جاهایی که وسایل متحرک در نزدیک لبه گود کار می کنند و استفاده می شود ؟

8)آیا از کارکردن کارکنان زیر بارهای معلق جلوگیری می شود ؟

2/ سرویسهای جانبی

1) آیا موقعیت آنها مشخص و معین شده است ؟

2) آیا موقعیت دقیق سرویسهای جانبی علامت گذاری شده است ؟

3/ وسایل ورود وخروج

1)آیا در جاهایی که عمق حفاری بیشتر از 120سانتیمتر است برای هر 750سانتیمتر طول راه های ورود وخروج تعبیه شده؟

2) آیا نردبانهای استفاده شده ایمن و حدود 100سانتیمتر بالاتر از لبه گود است ؟

3) آیا محل ورود وخروج بوسیله افراد ذی صلاح طراحی شده است ؟

4/شرایط رطوبتی

1) آیا احتیاط و توجهات لازم و مناسب بمنظور حفاظت کارکنان نسبت به تجمع آب صورت می گیرد ؟

2) آیا برنحوه کار دستگاهای جابجا کننده آب بوسیله افراد ذی صلاح نظارت می شود ؟

5/ خطرات اتمسفری

1) آیا هوای موجود در محل حفاری در برابر خطرات اتمسفری احتمالی مثل کمبود اکسیژن ، مواد قابل اشتعال یا دیگر آلایندههای مضر ، اندازه گیری می گیرد ؟

2) آیا گاز سنجی در دفعات مختلف بمنظور مطمئن شدن از ایمن بودن اتمسفر انجام می شود ؟

3) آیا کارکنان آموزش لازم بمنظور استفاده از لوازم فردی و یا دیگر وسایل امداد و نجات را دیده اند ؟

6/ سیستمهای نگهدارنده و محافظ

1) آیا مواد و دستگاهای مورد استفاده در سیستمهای نگهدارنده بر اساس آنالیز خاک ، عمق خاک و بارهای قابل انتظار انتخاب می شوند ؟

2) آیا مواد و دستگاها ی معیوب از سرویس خارج می شوند ؟

3) آیا مواد و دستگاها ی مورد استفاده در سیستمهای حفاظتی و بازرسی در یک شرایط خوب نگهداری می شوند /

4) آیا سپر گذاری بمنظور ریزش دیواره های کناری صورت گرفته است ؟÷

5) آیا از کار کردن کارکنان در زمان جابجایی سیستم سپر گذاری جلوکیری بعمل آمده است ؟

استفاده از ماشین حفاری (بیل مکانیکی ) در عملیات امداد و نجات :

• گاهی اوقات شرایطی وجود خواهد امد که می توان از بیل مکانیکی جهت کاهش زمان و ایمنی کار برای پیدا کردن یا نجات مصدوم زیر خاک دفن شده حاصل از ریزش و خراب شدن کانال استفاده کرد .
• در مواردی که یکی از دیواره ها ی کناری کانال سالم و بدمن ریزش باقی مانده است مصدوم قادر به نجات خود نمی باشد می توان از بیل مکانیکی با استفاده از یک راننده با تجربه در محل جهت نجات فرد دفن شده اقدام کرد. در این حالت به موازات و با فاصله 15سانتیمتری از دیواره سالم ، عملیات حفاری و خاکبرداری به شکل ایمن بدون ایجاد خطر برای مصدوم ، آغاز میشود .
• سپس این خاکها توسط بیل مکانیکی جابجا شده و اینکار تا رسیدن به عمقی که مصدوم در انجا قرار دارد ادامه پیدا می کند وخاک ریخته شده از روی فرد مذکور جابجا می شود. مزیت ایت روش این است که خاکها روی مصدوم سریعاً توسط بیل مکانیکی جابجا شده و در نتیجه فشاری که از طرف خاک بروی مصدوم وارد می شود سریعاً کاهش پیدا می کند .

نکات قابل ارائه در TOOLS BOX MEETING

عواملی چون نامناسب بودن شمع کوبیها ، شیب بندی نامناسب دیواره ها ، آنالیز ضعیف خاک ، خراب بودن مواد استفاده شده در سپرگذاری ها ، شرایط آب و هوا و لرزشها باعث ریزش می شود .

اولین مرحله تعیین موقعیت سرویسهای جانبی و یا دیگر مواردی است که در زیر خاک دفن شده اند . استفاده از لوازم استحفاظ فردی مناسب در تمام زمان عملیات حفاری بخصوص استفاده از کلاه ایمنی ، کفش ایمنی و چکمه های ایمنی بمنظور حفاظت از سر و پا الزامی می باشد.

دیواره های محل حفاری باید با توجه به نوع خاک یا نسبت مناسب شیب دار شوند. در جاهایی که حفاری بشکل عمودی صورت می گیرد نیاز است از سیستم حفاظتی مناسب مثل سپر گذاری استفاده شود.

مواد انباشته شده در نزدیک محل حفاری شده می تواند فشاری روی دیواره های کناری را افزایش دهد. لرزشی که از حرکت وسائط نقلیه یا دیگر وسایل مثل ماشینهای شمع کوبی در کنار محل حفاری ایجاد می شود می تواند اثر منفی در استحکام خاک داشته باشد و بواسطه شل و سست کردن خاکهای دیواره ، خطر ریزش را افزایش دهد. سیستمهای حفاظتی روزانه توسط شخص ذیصلاح بازرسی شوند .

بمنظور ورود وخروج سریع باید پله هایی ایمن و مناسب در محل قرار داده شود و فاصله بین آنها نباید بیشتر از 750 سانتیمتر باشد در ضمن ارتفاع نردبانها باید از لبه محل حفاری حدود 1 متر باشند .

دستورالعمل ساخت و برپانمودن سازه اسکلت بتنی و فلزی

1- هنگام برپا نمودن اسکلت فلزی و نصب ستون ها ، تیرها ، تا زمانی که جوشکاری لازم انجام نگردیده و یا حداقل نصف پیچ و مهره ها بسته نشده اند ، نباید کابل نگهدارنده جرثقیل را از آنها جدا نمود .
2- قبل از نصب تیرآهن برروی تیرآهن دیگر ، تیرآهن زیرین باید صددرصد پیچ ومهره و یاجوشکاری شده باشد .
3- برای بالا بردن تیرهای آهن و سایر اجزاء اسکلت فلزی، نباید از زنجیر استفاده شود ، بلکه باید کابل های فلزی یا طناب های محکم و مناسب بکاربرده شود . همچنین برای جلوگیری از خمش بیش ازحد کابل فلزی ، باید چوب یا مواد مناسب دیگری در بین تیرآهن و کابل قرارداده شود .
4- تیرها و ستون ها ، باید بلافاصله پس از نصب و جوشکاری و یا پیچ و مهره شدن از نظراطمینان به انجام صحیح و کامل کار ، مورد بازدید قرارگیرند .
5- هنگام بالابردن تیرآهن و سایر اجزاء اسلکت فلزی بوسیله جرثقیل ، باید برای جلوگیری از نوسان شدید آنها و ایجاد حادثه ، بوسیله چند رشته طناب و به طور دستی ، حرکت آنها را کنترل نمود .
6- درمواقع بارندگی شدید یا وزش بادهای سخت و یا درمواردی که به علت ناکافی بودن روشنایی ، احتمال خطرحادثه افزایش می یابد ، باید از ادامه عملیات برپایی اسلکت فلزی جلوگیری بعمل آید .
7- تیرآهن ها و سایر اجزاء اسکلت فلـزی در هنگام نصب نباید آغشته به مـواد لغـزنده باشند .
8- هنگام برپا نمودن اسکلت فلزی باید از ورود افـراد به داخل منطقه خطرجلوگیری بعمل آید .
9- جوشکاری الکتریکی اسکلت فلزی بوسیله داربست های آویزان که با کابل نگهداری می شوند ، مجاز نمی باشد .
10- کابل های دستگاه های جوشکاری الکتریکـی بایـد دارای پوشش عایـق مطمئن و بـدون زدگی باشند .
11- کلیه اجزاء قالب بتن و همچنین وسایلی از قبیل جک ها ، تیرها ، شمع ها و غیره که برای پایه گذاری ، شمع بنـدی و مهارکردن قالب ها مـورد استفاده قرار می گیرند ، باید واجد استحکام و مقاومت کافی باشند .
12- قالب بتن باید قبل از بتن ریزی بازدید و نسبت به استحکام و پایداری کلیه اجزاء قالب ، مهارها و غیره اطمینان حاصل شود تا درموقع بتن ریزی از فرو ریختن قالب پیشگیری بعمل آید .
13- درموقع برداشتن قالب بتن باید از گرفتن کامل بتن اطمینان حاصل گردد و ا حتیاط های لازم به منظور حفاظت کارگران از خطر احتمالی سقوط بتن یا قالب بعمل آید .
14- درقسمتی که بتن ریخته می شود ، برای جلوگیری از سقوط چرخ دستی یا فرغون به محل بتن ریزی ، باید درکناره آن موانعی تعبیه گردد .
15- هنگامی که کارهای بنایی در طبقات زیرین انجام می شود ، نصب تیرآهن ، انجام کارهای بتنی و غیره درطبقات بالاتر درصورتی مجاز خواهد بود که سقف های مربوطه به طور کامل زده شده باشند .
16- دستگاه بتن ساز باید مجهز به ضامن باشد تا درهنگام تمیز کردن دستگاه ، از بکار افتادن اتفاقی آن پیشگیری بعمل آید .
17- عملیات برپا نمودن اسکلت های فلزی و همچنین اجرای سازه های بتنی از قبیل قالب بندی ، آرماتوربندی ، ساخت و ریختن بتن درقالب ها باید توسط اشخاص ذیصلاح انجام شود

ایمنی حفاری

ایمنی حفاری

می دانید یک متر مکعب خاک تقریبا 1700 کیلو گرم وزن دارد . آیا یک انسان زنده تحمل این همه وزن را دارد؟ مطمئناً نه ،هیچ گودال ویا کانالی نیست که از خطر ریزش مصون باشد ، همه کانال ها کم وبیش مخاطرات ریزش را دارند. لطفاً نکات زیر را بخوانید و آنرا را بخاطر بسپارید.

در عملیات حفاری دو نوع سانحه وجود دارد :

1. ریزش خاک بر روی کسانی که در محل حفاری شده مشغول کارند .

2. سقوط اجسام و متریال به درون کانال وسوانحی که از طریق افراد ،ماشین آلات ویا موادی که در حفاری استفاده میشوند ،پدید می آیند.

معمولاً حوادث در حفر گودال بدین خاطر است که شخص یا اشخاصی کار خود را به درستی انجام نداده اند.

«همه سوانح قابل پیش گیری هستند البته با عملکرد صحیح وبه موقع.»

نکات زیر نمونه هایی از عملکرد هایی است که می تواند از بروز بسیاری از حوادث جلوگیری کند .

1. گودالها را بدون حفاظ رها نکنید. کلیه محلهای خاک برداری شده که کسی در آنها کار نمی کند را با نوار خطر زرد رنگ مهار کرده وراه بند بگذارید وبرای شب از علائم نوری استفاده کنید.

2. در صورتیکه قرار است در محل حفاری ، لوله های جابجایی مواد گذارده شود این لوله ها را به فاصله حداقل 1متر از لبه کانال قرار داده و با قرار دادن گوه در دو طرف آنها از حرکت احتمالی آنها جلوگیری نمائید.

3. در کانال های حفر شده با عمق بیش از120 سانتی متر باید تمام دیوارهای خاکبرداری شده تخته کوبی شوند .تخته ها مجاور یکدیگر و پائین تر از کف قرار داده شوند . با این کار خطر ریزش از بین می رود .

4. تخته ها به وسیله جکهایی که به طور افقی و در فواصل مساوی کار گذارده می شود مهار شود.

5. در تمام سطوح تخته ها ، از گوه استفاده شود .

6. تمام افرادی که در گودال های عمیق تر از120 سانتی متر کار می نمایند ،باید از کلاه ایمنی استفاده کنند . تخته کوبی افراد را در مقابل اشیایی که از بالا می افتد محافظت نخواهد کرد .

7. داربست ها در داخل محل خاک برداری شده باید کامل ومحکم باشند. کسانی که روی داربستهای ناقص کارمی کنند نه فقط برای خود بلکه برای سایر کارکنانی که زیر داربست مشغول کارند ایجاد خطر می نمایند .

8. محلهایی را که هنوز تخته کوبی نشده با نصب تابلوی اعلام خطر مشخص کنید تا کسی از منطقه امن فراتر نرود .

9. برای بیرون آمدن از گودال ها به تخته ها و دیواره کانال آویزان نشوید بهتر است از یک نردبان مناسب استفاده کنید .نباید نردبان را فقط به تخته کوبی تکیه داد بلکه لازم است از بالا به میخی که در زمین کوبیده شده است ،محکم ببندید. در حین بالا آمدن از نردبان پله ها را دو تا یکی نکنید .

10. برای کسانی که در پایین کار می کنندخاک و اشیایی که در لبه گودال قرار دارند مانند موادمنفجره هستند و بسیار خطرناک می باشد . خاک وسایر مواد حفاری شده باید حداقل به فاصله 60 سانتیمتر دور تر از لبه ریخته شودو شیب مواد انباشته شده طوری باشد که امکان ریزش مجدد به داخل کانال را نداشته باشد.

11. ارتعاش یا وارد شدن فشار زیاد به نزدیک لبه دیوار خاک برداری شده به احتمال زیاد موجب ریزش می شود.

12. در موقع خاکریزی به درون گودالها حتما مانعی تهیه و با فاصله مناسب از لبه کانال محکم به جایی ببندید تا از سقوط کامیون یا دمپر به داخل گودال جلوگیری شود.

13. پریدن از عرض کانالها سرانجام خوبی ندارد ، بهتر است کانالهایی که در مسیر عابرین حفر می گردد ،به وسایلی که دارای استحکام کافی برای عبور افراد هستند ، مجهز باشد و همچنین طرفین آن نرده حفاظتی نصب شده باشد.

مقررات ایمنی در حفر کانال:

با توجه به نکات ذکر شده ،در حفر کانال مقررات زیر می بایست در تمام نقاط سایت توسط کلیه پیمانکاران اجراءگردد و ناظرین کارفرما نیز بر حسن اجرای این مقررات نظارت دقیق داشته باشند:

þ قبل از شروع به حفر زمین و سایر عملیاتی که باعث بر هم خوردن خاک می شود ، مسئول انجام کار باید پروانه کار که به امضای کارفرما نیز رسیده باشد را اخذ نموده باشد .

þ نظر بهCOMPACT بودن خاک منطقه بهترین و ایمن ترین نحوه حفر کانال V شکل می باشد .لذا کلیه کانالهایی که در منطقه حفر می گردد باید به روش فوق حفر شوند .

þ در شرایطی که در محوطه اطراف محل کانال عملیات شمع کوبی صورت میگیرد، به هیچ وجه نباید افراد در داخل کانال به فعالیت بپردازند.

þ اطراف محل خاک برداری شده با علائم هشدار دهنده نظیر نوار خطر شبرنگ محصور و مشخص گردد.

þ در زمانیکه نفرات در داخل گودال و کانال در حال انجام کار هستند حتما باید سرپرست انجام کار در محل حاضر باشد.

þ کارگران جهت عبور از عرض کانال به هیچ وجه نباید از روی کانال بپرند، بلکه به این منظور باید تخته هایی بصورت عرضی در روی کانال قرار داده شود و به نرده‌های محافظ جهت جلوگیری از سقوط افراد مجهز گردد.

þ در صورت حفر کانال به روشVERTICAL اگر عمق کانال بیشتراز 120 سانتی متر باشد،حتماًدیواره کانال باید تخته کوبی شده و در فواصل مساوی بوسیله جک های افقی محافظت گردد.

þ کارگرانی که در عمق بیش از 120 سانتیمتر کار می کنند باید دارای کلاه ایمنی باشند.

þ جهت بالا و پایین رفتن افراد از داخل کانال باید از نردبان استفاده شود.

þ خاکهای برداشته شده از داخل کانال وسایر اشیاء نباید در فاصله60 سانتی متری لبه محل حفاری ریخته شوند وباید طوری روی هم قرار گیرند که از افتادن ولیز خوردن آنها به داخل کانال جلوگیری شود .

þ در ساعات تاریکی با قرار دادن علائم روشنایی دهنده حدود کانال باید مشخص گردد تا خطری متوجه عابرین یا وسایل نقلیه نگردد.

þ کانالی که آب در آن نفوظ کرده است دیواره های آن فاقد استحکام کافی می باشد ، از کار کردن در این کانال ها خودداری کنید.

þ کانالهایی که در نزدیکی محل تردد وسائط نقلیه می باشند باید به محافظ سخت مانند قالبهای سیمانی ویا لوله های داربست وغیره مجهز گردند.

þ ارتعاشات ماشین آلاتی که از کنارمحل های حفاری شده تردد می کنند می تواند موجب ریزش دیواره کانال یا سقوط متریال و سنگ و خاک موجود درلبه حفاری گردد ، لذا باید از تردد این دستگاهها در نزدیکی کانال جلو گیری کرد.

مراحل ساخت یک ساختمان

خاکبرداری:
آغاز هر کار ساختمانی با خاکبرداری شروع میشود. لذا آشنایی با انواع خاک برای افراد الزامی است.
الف) خاک دستی: گاهی نخاله های ساختمانی و یا خاکهای بلا استفاده در محلی انباشته (دپو) می¬شود و بعد از مدتی با گذشت زمان از نظر ها مخفی میگردد. معمولا این خاکها که از لحاظ یکپارچگی و باربری جزء خاکهای غیرباربر دسته بندی میشوند در زمان خاکبرداری برای فونداسیون ساختمان ما دوباره نمایان میشوند. باید توجه نمود که این خاک قابلیت باربری ندارد و میبایست بطور کامل برداشت شود. شناختن خاک دستی بسیار آسان است، وجود قطعات و اجزای دست ساز بشر مانند آجر، موزاییک، پلاستیک و ... در خاک نشان دهنده دستی بودن خاک است.
ب) خاک نباتی: خاک های فرسوده و یا نباتی سطحی به خاکهایی گفته میشود که ریشه گیاهان در آن وجود داشته باشد این خاک برای تحمل بارهای وارده از طرف سازه مناسب نمی¬باشد. برای شناختن خاکهای نباتی کافی است به وجود ریشه درختان و گیاهان – برگهای فرسوده و سستی خاک توجه شود. این خاک با فشار انگشتان فرو می¬رود.
ج)خاک طبیعی بکر(دج): به خاکی که پس از خاک نباتی قرار دارد خاک طبیعی بکر میگویند توجه داشته باشید که همواره میبایست فونداسیون برروی خاک طبیعی بکر اجرا گردد
تذکر: ریختن آب آهک به منظور بالا بردن مقاومت خاک دستی و نباتی به هیچ عنوان مورد تایید نمی باشد و نمی¬توان خاک دستی و نباتی را با استفاده از آب آهک قابل استفاده نمود.

توجه به نکات زیر بسیار لازم است:
الف ) در زمینهایی که فاقد هرگونه رویش گیاهی است حداقل عمق خاکبرداری 15 سانتی متر میباشد .
ب ) رسیدن به خاک طبیعی دست نخورده (بکر) میبایست حتما توسط مهندس ناظر تایید شود. توجه داشته باشید که مهندسین ناظر با مشخصات خاک بکر کاملا آشنا هستند.
ج) برای آماده سازی بستر برای بتن پی ها باید ابتدا 10 سانتی متر بتن با سیمان کم ریخته شود به این ترتیب عمق خاکبرداری باید حداقل 10 سانتی متر بیشتر از عمق مورد نیاز برای پی ها باشد.

آماده سازی بستر و بتن مگر
پس از انجام خاکبرداری باید بستر خاک را برای اجرای پی آماده کنیم. برای این کار از بتن با سیمان کم ( 100 تا 150 کیلوگرم سیمان در هر متر مکعب بتن) که به بتن مِگر موسوم است استفاده می شود. به این ترتیب که روی خاک حداقل 10 سانتی متر بتن با سیمان کم می ریزیند و سپس روی آن را با ماله صاف می کنند تا برای بتن ریزی پی¬ها آماده شود.
همچنین در صورتی که پس از خاکبرداری و رسیدن به خاک مناسب، لازم بود تا برای رسیدن به تراز کف پی ها از مصالح پر کننده استفاده نماییم و یا پیمانکار اشتباها بیش از حد لازم خاکبرداری نماید و فضای خالی بوجود اید برای پر کردن فضای خالی باید از بتن یا مصالح مناسب دیگر طبق نظر دستگاه نظارت و با هزینه پیمانکار استفاده نماید.


بتن مگر
بتن مگر یا به تعریفی بتن رگلاژ کف قالبندی فونداسیون در حقیقت یک بتن با مقدار سیمان کم (100 تا 150 کیلوگرم سیمان بر مترمکعب) است که جهت آماده سازی بستر خاکبرداری شده برای آرماتوربندی و صفحه گذاری اجرا میگردد توجه به نکات ذیل جهت اجرای بتن مگر الزامی است
1- قبل از اجرای بتن مگر حتما خاک بستر را مرطوب نمایید تا آب بتن جذب خاک نگردد و کیفیت آن پایین نیاید .
2- در صورتی که بتن مگر را بر روی شفته آهک اجرا میکنید حتما توجه داشته باشید که شفته به مقاومت 5/1 کیلوگرم بر متر مربع رسیده باشد . ( شفته آهک زمانی به مقاومت 5/1 کیلوگرم بر متر مربع رسیده است که اثر کفش شما پس از راه رفتن بر روی آن باقی نماند
3- شفته آهک میبایست قبل از اجرای بتن مگر مرطوب شده باشد تا آب بتن را جذب نکند. توجه داشته باشید زمانی که آهک هنوز جذب آب داشته باشد موجب پوکی بتن مگر میشود.
4- بتن مگر جهت پاکسازی کف و اجرای دقیقتر فاصله گذاری آرماتوربندی از کف انجام میگردد بنابراین به تمییز و یکنواخت بودن سطح آن دقت کنید تا آرماتوربندی بهتری داشته باشید.
5- معمولا بتن مگر توسط دستگاههای مخلوط کن ( بتونیر ) کوچک ساخته میشود دقت نمایید که حداقل دو (2) دقیقه پس از اضافه کردن آب، بتن درون دستگاه به خوبی مخلوط شود و سپس مورد استفاده قرار بگیرد.
6- بعد از ریختن بتن مگر با توجه به دمای هوا حدود 10 ساعت سطح آن را مرطوب نگه دارید(با پاشیدن آب) و بعد از گذشت یک (1) روز می توانید عملیات بعدی را شروع کنید و روی بتن مگر راه بروید.
قالب بندی پی(فونداسیون) با آجر
بعد از اینکه بتن مگر ریخته شد و مقاومت لازم را بعد از یک روز به دست آورد اگر از قالب مدفون (آجر چینی) استفاده می شود نوبت به قالب بندی پی ها می رسد.
رعایت نکات زیر در قالب بندی برای هر چه بهتر اجرا شدن پی مفید است:
1- یکنواخت بودن آجرچینی پی و ایجاد سطح صاف و بدون خلل و فرج برای پی ها مفید و بلکه لازم است.
2- مقاومت آجر چینی، در صورتی که پشت آن خاک دستی (خاک نا مناسب) باشد اهمیت زیادی دارد چرا که نیروی خاک به سمت داخل باعث شکسته شدن قالب آجری خواهد شد.
3- همچنین درصورتی که پشت آجرچینی خالی است مقاومت قالب آجری اهمیت زیادی دارد به طوری که باید وزن بتن و نیروی لرزاندن (ویبره) بتن و وزن کارگر را تحمل کند. در صورتی که دیوار آجری در حین بتن ریزی دچار شکستگی و جابجایی شود باعث تخریب پی خواهد شد. بازسازی دیواره و توقف عملیات بتن ریزی و ایجاد پیوستگی بین بتن قدیم و جدید هزینه های زیادی به دنبال خواهد داشت.
4- درصورتی که امکان داشته باشد خیلی خوب است که یک لایه نازک سیمان کاری روی قالب آجری صورت گیرد. این کار برای کسب مقاومت بتن و عملکرد خوب آن بسیار مناسب است.
5- اگر لایه سیمان کاری صورت نگرفت حتما باید روی قالب آجری یک لایه پلاستیک ضخیم و مناسب برای جلوگیری از جذب آب بتن توسط آجر کشیده شود.

شکل: پلاستیک ضخیم که دور قالب آجری کشیده شده است.
تذکر: قالب بندی نکردن پی و استفاده از دیواره خاکی به جای قالب فقط در صورتی مجاز است که اولا خاک غیر ریزشی باشد (به مرور دانه های خاک داخل پی نریزند) و ثانیا خاکبرداری بسیار تمیز و دقیق صورت گرفته باشد و دیواره خاک صاف باشد. با توجه به نحوه عملیات خاکبرداری و پی کنی که وجود دارد تقریبا استفاده نکردن از قالب آجری غیر مجاز است.
6- در صورت نیاز و تمایل میتوان پس از گیرش اولیه بتن فونداسیون و با اطلاع مهندس ناظر ساختمان نسبت به جمع آوری قالب¬بندی آجری برای استفاده مجدد آجر آن در ساختمان اقدام نمود.

آرماتوربندی ونصب صفحه ستون ها

آرماتوربندی کاری تخصصی میباشد و دقت و نظارت جدی بر آن الزامی است. در برخی شرایط تمام مقاومت پی را آرماتورها تامین می کنند. مهندسین ناظر موظف هستند قبل از اجرای بتن ریزی از آرماتوربندی فونداسیون بازدید به عمل آورده و تا پایان بتن ریزی نظارت مستمر و مستقیم داشته باشند. ذکر چند مطلب در خصوص آشنایی با نکات اجرایی آرماتوربندی الزامی است :
1- به هیچ عنوان از آرماتورهای زنگ زده و یا آغشته به روغن نباید استفاده شود در صورت آلودگی آرماتورها به روغن یا زنگ زدگی آنها، باید قبل از اجرای آرماتوربندی به پاکسازی آنها اقدام و بعد از تایید دستگاه نظارت به بتن ریزی اقدام گردد.

شکل: آرماتورهای زنگ زده که مجاز به استفاده از آنها در پی یا هر جای دیگر قبل از پاک کردن با برس یا هر وسیله دیگر نداریم.


آرماتورها دو دسته طولی (آرماتورهای اصلی) و عرضی (خاموت) هستند. خاموتها وظیفه نگهداری آرماتورهای طولی و جلوگیری از کمانش آنها در هنگام فشارهای زیاد و چند کاربرد بسیار مهم دیگر دارند. لذا اهمیت رعایت ضوابط خاموت گذاری کمتر از آرماتورهای اصلی نیست.
2- فاصله خاموتها از یکدیگر باید حداکثر 20 سانتی متر باشند و دستگاه نظارت موظف است که در صورت عدم رعایت از سوی پیمانکار از اجرای بتن ریزی جلوگیری نماید.
3- خاموتها باید مطابق شکل بوسیله سیم آرماتوربندی به تمام میلگردهای طولی مهار شوند این امر الزامی است و میبایست توسط پیمانکار رعایت گردد و در صورت عدم توجه دستگاه نظارت موظف است از ادامه کار پیمانکار تا رفع نواقص فوق جلوگیری نماید.

شکل: در شکل مقابل مشاهده می کنید که خاموتها بوسیله سیم آرماتوربندی به آرماتورهای طولی بسته شده اند.
4- تمام میلگردها باید توسط قیچی مخصوص بریده شود و جدا از بریدن میلگردها به کمک دستگاه هوا برش خودداری شود . توجه داشته باشید که حرارت موجب افت کیفیت میلگردها میگردد.

شکل: بریدن آرماتور توسط قیچی. این روش صحیح می باشد.
5- از خم کردن آرماتور در دمای پایین تر از 5 درجه سانتیگراد خودداری شود و از باز و بسته کردن خمها به منظور شکل دادن مجدد میلگردها جدا خودداری شود در صورت مشاهده چنین مواردی باید به مهندس ناظر اعلام گردد تا مطابق ضوابط اقدام شود .
6- تمام میلگردها باید به صورت سرد و تا حد امکان با دستگاههای مکانیکی خم شوند از خم کردن آرماتورها و بولتهای صفحه های ستون به کمک حرارت ( هوابرش ) جدا خودداری شود.

شکل: نحوه صحیح خم کردن آرماتورها به صورت سرد و در دمای معمولی.
7- توجه داشته باشید که آرماتوربندی را که توسط مهندس ناظر تایید شده است نباید قبل از بتن ریزی تغییر داد
8- فاصله بین میلگردها تا سطح قالب بندی حداقل باید 5/2 سانتی متر باشد تا پوشش بتنی روی میلگردها دارای ضخامت مناسبی باشد و علاوه بر ایجاد پیوستگی بین بتن و میلگرد، محافظت میلگردها در برابر خوردگی و زنگ زدگی انجام شود.

شکل: رعایت نکردن فاصله بین میلگردها و جداره قالب باعث از بین رفتن سریع پی می شود
فاصله مناسب بین میلگرد و دیواره قالب باعث استحکام و بالارفتن عمر پی و در نتیجه سازه و بالا رفتن مقاومت در برابر زلزله خواهد شد.

بتن ریزی
بتن ریزی توسط ماشینهای حمل بتن (میکسر) انجام میشود، توجه به نکات زیر برای اجرای یک بتن ریزی صحیح الزامی است:


1- از افزودن آب به بتن حمل شده بدون اجازه مهندس ناظر اکیداً خودداری شود. ( معمولا کارگران برای سهولت کار خود و روانی بیشتر بتن به آن آب می¬افزایند که این امر از مقاومت بتن به شدت میکاهد لذا توجه به این امر بسیار دارای اهمیت میباشد.)
2- معمولا ً مقداری از بتن در ابتدای تخلیه از میکسر دارای دانه بندی نا مناسبی میباشد. باید دقت شود این بتن که دارای کیفیت نا مناسب جهت بتن ریزی میباشد، مورد مصرف کارهای ساختمانی قرار نگیرد.
3- قبل از بتن ریزی حتماً باید درون قالبهای فونداسیون که آرماتور گذاری شده است از خاکهای ریزشی و نخاله های ساختمانی کاملاً پاکسازی گردد
4 . برای آنکه آجرهای قالبندی فونداسیون آب شیرآبه بتن را جذب نکند استفاده از پوشش پلاستیکی (کاور) الزامی است.
5- قبل از اینکه بتن ریزی آغاز شود برای اینکه آب بتن سریعا توسط بستر خارج نشود لازم است بستر بتن¬ریزی مرطوب شود، البته باید مراقب بود تا آب در کف پی جمع نشود و فقط رطوبت وجود داشته باشد.
6-استفاده از رابیس در هنگام قطع کار و شروع مجدد (پایان روز کاری) . این کار باعث می شود که بتن قطع شده به صورت عمودی سفت شود و با بتنی که در ادامه کار می شود مچ شده و مانع از لغزش ان ها بر روی هم می شود.

نحوه ی بستن رابیس




شکل کار بعد از بتن ریزی

6- در زمان بتن ریزی استفاده از دستگاه ویبره الزامی است، پیمانکاران موظف هستند قبل از آغاز بتن ریزی از سلامت دستگاه ویبره خود اطمینان حاصل نمایند .

شکل: استفاده از دستگاه لرزاننده بتن (ویبراتور) برای خارج کردن هوای بتن و بالابردین مقاومت بتن لازم و ضروری می باشد و بتن ریزی بدون لرزاندن آن عملا بتن مناسبی را حاصل نخواهد شد.

نگهداری بتن پی
بعد از آنکه بتن ریخته شد و گیرش اولیه پیدا کرد (بعد از حدود 1.5 ساعت) عملیات خاصی برای نگهداری بتن باید آغاز شود. این عملیات که به عمل¬آوری یا نگهداری بتن موسوم است باعث می شود تا به مشخصات مورد نظر برای بتن که در طراحی در نظر گرفته شده است دست پیدا کنیم و مقاومت و دوام بتن را بالا ببریم.
1- تمامی مقاطعی که بتن ریزی میگردد تا 3 روز باید آب پاشی شده و تا هفت روز مرطوب نگه داشته شود. این عمل در بالا بردن کیفیت بتن بسیار حائز اهمیت است.
2- از مصرف بتن باقیمانده ای که بدون نظارت مهندس ناظر با افزودن آب برای استفاده مجدد آماده میشود جدا خودداری نمایید .
3- به عنوان یک روش بسیار مناسب و مطمئن می توان از پوشش پلاستیکی که اطراف قالب می گذاریم استفاده کنیم، به این ترتیب که اطراف پلاستیک را مقداری بیشتر در نظر بگیریم و بعد از بتن¬ریزی لبه های پلاستیک را روی بتن برگردانیم.






خاموت بندی ستون ها
از آنجا که ستون های این ساختمان به صورت یک پارچه اجرا شد خاموت بندی آن ها بسیار سخت و کند پیش رفت . به این صورت که کارگران می بایست با بستن داربست به بالای ستون رفته و خاموت های آماده را از بالا به دور ستون بیاندازند.




بتن ریزی ستون ها
مهمترین مسئله در این مرحله تراز کردن قالب ها می باشد که به وسیله ی اوستاکار به دقت انجام می شود بعد از بستن قالب ها بتن از بالا به داخل ان ریخته می شود.

نکته : برای مرطوب نگه داشتن بتن ریخته شده بعد از باز کردن قالب ها از گونی خیس شده استفاده می شود.
اجرای سقف تیرچه بلوک
در حال حاضر تعداد کثیری از سقفهای در حال اجرا بصورت تیرچه بلوک اجرا میگردد. در خصوص ایمنی چنین سقفهایی باید بدانید که در صورتی که سقف تیرچه بلوک مطابق اصول مهندسی و رعایت نکات فنی آن اجرا گردد از ضریب ایمنی بسیار بالایی برخوردار میباشد.
ابتدا باید تیرچه‌ها روی پلهای اصلی، ( تیرهای فلزی )، در ترازهای موردنظر کارگذاری شوند. فاصله بین تیرچه‌ها با بلوکهای مجوف پر شده و پس از نصب میلگردهای حرارتی و میلگردهای تکمیلی بر اساس نقشه‌های اجرایی، بتن دال سقف ریخته می‌شود. آرماتورهای اصلی تیرچه باید به طول 15-10 سانتیمتر با تیرهای اصلی درگیر شوند و به هیچوجه نباید این آرماتورها را به تیرهای فلزی جوش داد. نظر به اینکه تیرچه‌ها به استثنای تیرچه‌های با جان باز قبل از یکپارچه شدن سقف قادر به تحمل بار سقف نیستند، باید توسط تعدادی چارتراش و پایه (جک ها یا شمعها) به نحو مناسب و مطمئنی نگهداری شوند. در موقع اجرا باید خیز مناسبی به طرف بالا به تیرچه‌ها داد تا پس از اجرا و یکپارچه شدن سقف و وارد شدن بارهای وارده این خیز حذف شود. مقدار خیز در کارگاه با تجربه به دست می‌اید، معمولاً به ازای هر متر طول دهانه 2 میلیمتر خیز در نظر گرفته می‌شود. در مورد زمان برچیدن پایه‌ها و پایه‌های اطمینان، باید مندرجات آیین‌نامه بتن ایران مراعات گردد.

برای آشنایی با اجرای سقفهای تیرچه بلوک توجه نکات زیر را مد نظر داشته باشید تا از سقفی که بالای سرتان قرار خواهد گرفت مطمئن باشید:
1- جکهایی که در زیر سقفهای تیرچه بلوک برای تحمل وزن بتن تازه تا رسیدن به مقاومت اولیه آن استفاده میشود حداقل 10 روز باید بدون تغییر باقی بمانند.
شکل: استفاده از جک ها (شمعها) ی نگهدارنده تیرچه ها برای بتن ریزی. این جکها را می توان طوری اجرا نمود که به ازای هر دو متر طول تیرچه حدود 2 میلیمتر وسط تیرچه را بالاتر نگهدارد تا بعد از بتن ریزی این خیز حذف شود.
2- دقت نمایید تا سر تیرچه ها از بال تیرآهن جدا نشده باشد. گاهی بر اثر بی دقتی در نصب جکهای زیر سقف تیرچه ها از روی بال تیرآهن جدا شده و بالاتر قرار میگیرد. این جکها باید به نحوی اجرا شود که میلگردهای دو سر تیرچه روی بال تیرآهن قرارگیرد..


3 - در صورتی که تیرچه به یک تیرآهن منتهی میگردد میبایست با استفاده از میلگرد ممان(لنگر) منفی، تیرچه به تیرآهن مهار شود تا در زمان زلزله دچار گسیختگی نگردد.

شکل: نمونه میلگرد ممان منفی و نحوه اجرای آن.
4- میلگردهای ممان منفی: این میلگردها موجب میشود تا سقف شما به صورت یکپارچه عمل کرده و ایمنی آن بسیار بالا رود. توجه داشته باشید که هر تیرچه باید توسط این میلگردها به تیرآهن باربر خود متصل گردد. در محل هایی که دو تیرچه در امتداد هم به یک تیرآهن متصل میگردند باید بوسیله میلگردهای ممان منفی تیرچه ها را به تیرآهن متصل نمائیم .
5- ضخامت بتن بر روی سقف باید حداقل 5 سانتی متر باشد. برای آنکه بتوانید این ضخامت را به دست آورید کافی است حدود 4 قطعه نیمه آجر را بر روی 4 نقطه مختلف از بلوک های سقفی بگذارید ، بتن میبایست پس از اجرا لبالب آجرها گردد.
6- میلگردهای حرارتی بر روی سقف باید به صورت شبکه ایی با اضلاع 25 سانتی متر اجرا گردد.
تذکر: میلگردهای مصرفی میبایست کاملاً صاف باشد.

شکل: شبکه میلگرد¬های سقف با فاصله¬های 25 سانتی متر در دوجهت.
7- بتن مصرفی بر روی سقف حتما میبایست به صورت یکپارچه اجرا شود و نباید بین بتن ریزی فاصله ای ایجاد گردد.
بتن¬ریزی نباید در چند مرحله با فاصله زمانی زیاد انجام شود. ریختن قسمتی از بتن و گذشت زمان طولانی (بیش از چند ساعت) باعث خرابی عملکرد سقف و کاهش مقاومت آن می شود.

8- قبل از بتن ریزی باید سقف از هرگونه آلودگی همچون بتن خشک شده، شن و ماسه و یا خرده های سفال در مقاطع حساس همچون محل اتصال تیرچه به سقف پاک شود.
محل بتن ریزی که مملو از آلودگی و مواد زاید می¬باشد. این مواد زاید باعث ناپیوستگی بتن و از بین رفتن مقاومت می¬شود. 2: وجود آشغال در روی بال تیر آهن باعث می شود در لرزش¬های زلزله سقف از تیرآهن جدا شود. 3: مهندس ناظر نباید اجازه بتن¬ریزی قبل از تمییز کردن محل را به پیمانکار بدهد.
برای شیب بندی سقف تنها از پوکه معدنی یا خرده آجرهای سفالی که سبک هستند استفاده نمایید. سقف هرچه سبک تر باشد ایمنی آن بالاتر است.
نگهداری بتن سقف
با توجه به اینکه سقف دارای سطح وسیعی می¬باشد لذا نگهداری بتن آن از اهمیت و دقت بالایی برخوردار است. بتن سقف به سرعت ترک خواهد خورد. بنابراین باید موارد زیر در نگهداری بتن رعایت شود.
• بتن سقف باید تا 3 روز مداوم آب پاشی شود و حداقل تا 7 روز مرطوب نگه داشته شود.
• استفاده از گونی در این زمینه توصیه می¬شود.
• گونی کشیدین روی سقف باعث مصرف آب کمتر، اطمینان بیشتر و کیفیت بهتری می¬شود.
دیوار چینی داخلی
توجه به نحوه اجرای صحیح یک دیوار کمک بسیار مهمی در بالا بردن ضریب اطمینان یک منزل مسکونی در برابر زلزله می¬کند. دیوار حتما باید به کمک سنجاقکهایی(در اجرا میلگردهایی که به پلیت متصل است) که در شکل زیر نشان داده شده است به ستون متصل گردد.


شکل: پلیت¬هایی که به ستون متصل شده تا میله گردهایی که در داخل دیوار قرار می¬گیرند تا اتصال بین دیوار و ستون را تامین کنند به آن جوش داده شوند.
نکات اجرائی ساختمان سازی ( بخش دوم نازک کاری )
قیر وگونی
اگر خاکهای مجاور دیوارهای زیرزمین مرطوب باشد روی ماسه سیمان را سه قشر قیر وگونی می کشند .در این محل بیشتر از قیر 70×60 استفاده می نمایند.در موقع قیر و گونی کردن باید دقت شود که به هیچ وجه منفذ یا سوراخی خالی ننموده ودر همه لایه ها قیر ،کلیه سطح را بپوشاند وبهتر است در همین مرحله قیر وگونی تا روی کرسی چینی دیوار زیرزمین یکسره ادامه پیدا کند در کلیه مراحل باید به وسیله قیرکلیه سطح دیوار پوشانیده شده باشد اگر خاک اطراف زیاد مرطوب نباشد یک لایه قیر وگونی کافی است (دو قشر و یک لایه گونی)
لایه های مختلف دیوار اتاقها :
1- دیوار سازی(آجر کاری با آجر سفالی و ملات ماسه سیمان) 2- شمشه گیری 3- گچ و خاک 4- سفید کار کشته کشی 5- سنگ قرنیز
شمشه گیری
پس از دیوار چینی با توجه اینکه دیوارهای خالی را به صورت سفالی (آجر چینی با آجر سفالی بدون شمشه ملات )می چینند ودقت این نوع دیوار چینی از لحاظ شاقول بودن و تراز بودن زیاد است .به وسیله شمشه گیری دیوار را در سطح قرار می دهند و یا به اصطلاح کارگری دیوار را در یک باد قرار میدهند وآن بدینگونه است که ابتدا با چشم بلند ترین نقطه دیوار را معین می کنند (البته در سطح نما )و با گچ وماله نقطه صافی را در آن محل ایجاد می نمایند وبعد این نقطه را با شاقول به پایین منتقل کرده وسطحی کوچکی نیز هم باد آن با گچ و خاک پایین دیوار ایجاد می نمایند آنگاه در گوشه دیگر دیوار نقطه را انتخاب کرده وباز با گچ وخاک نقطه صافی را درآن ایجاد می نمایند.
حال سه نقطه داریم که طبق اصول هندسی در آن می توان سطحی ومرور داد و حال به وسیله ریسمان که بین دو نقطه می کشند به فاصله یک متر و به یک متر زیر ریسمان نقاطی با گچ وخاک وماله ایجاد کرده به طوری که کلیه این نقاط هم باد ریسمان باشد بعد به وسیله شاقول این نقاط را به پایین دیوار منتقل می کنند آنگاه شمشه صافی را انتخاب کرده و به دو نقطه هم سطح و در امتداد یک شاقول متکی می نمایند و با گچ وخاک پشت آن را پر نموده و بدین وسیله روی دیوار خطی به پهنای ، چند سانتیمتر و به طول دیوار ایجاد می نمایند واین عمل را هر یک متر و به یک متر ویا قدری کمتر تکرارمی کنند. به این کار شمشه گیری می گویند و آنگاه بین این خطوط را با گچ وخاک پر کرده و بدین وسیله گچ و خاک کردن اطاق را تکمیل می نمایند .در مورد سیمان کاری هم همین کار را انجام میدهند ولی به جای گچ وخاک از ملات ماسه سیمان استفاده می نمایند .



گچ وخاک
خاک رس را الک کرده وبا گچ مخلوط
می نمایند. نسبت این مخلوط در اصطلاح بنائی به قدرت گچ ویا زود گیری آن بستگی دارد .هر قدر گچ زود گیر تر باشد به خاک بیشتری نیاز دارد ومعمولا نسبت تقریبی این مخلوط پنجاه در صد می باشد . پس از مخلوط نمودن گچ وخاک، در ظرفهای کوچکی که به آن استامبولی می گویند قدری آب ریخته و آنگاه این مخلوط را روی آب می پاشند تا بدینوسیله کلیه دانه های گچ در تماس با آب باشد آنگاه آن را مخلوط کرده تا به صورت خمیری یکنواخت در آید و بعد فاصله ی بین شمشه گیری را که قبلا توضیح داده شده به وسیله آن پر می نمایند. علت مصرف خاک در گچ وخاک این است که هم ملات ارزانتر تمام می شود وهم ملات دیر گیر تری بدست می دهد و پلاستیک تراز ملات گچ می باشد.
سفید کاری
بعد از اتمام گچ وخاک وخشک شدن آن اقدام به سفید کاری می کنند . به علت زود گیر بودن ملات گچ آن را مانند گچ وخاک به مقدار کم در استامبولی می باشد. در موقع ساختن ملات گچ باید پودر گچ را توی آبی که در استامبولی می ریزند بپاشند تا تمام ذرات گچ در مجاورت آب قرار گرفته و تر بشود .آنگاه آن را با ماله روی کاه گل و یا گچ خاک می مالند به طوری که سطح کاملا صاف و یکنواختی ایجاد شود .


کشته کشی
به علت زود گیر بودن گچ نمی توان سطح آن را پرداختی وصاف نمود .بدین علت بعد از سفید کاری و قبل از آنکه ملات گچ خشک شود روی آن را یک ورقه کشته به ضخامت چند دهم میلیمتر می کشند و با ماله خوب پرداخت می کنند تا سطحی کاملا صاف و آماده نقاشی به دست آید. کشته ملات گچی است که دیگر سخت نمی شود (خشک شدن با سخت شدن اشتباه نشود)و آن را بدین طریق تهیه می نمایند که ابتدا پودر گچ را از الک بسیار ریزی گذرانیده و آنگاه آن را مانند تهیه ملات گچ معمولی توی آب می پاشند و بوسیله هم زدن ملات با دست مانع سخت شدن آن می شوند و عمل همزدن آن تا 10 الی 15 دقیقه ادامه داده تا گچ حداکثر ازدیاد حجم خود را بدست آورد .این ملات کاملا یکنواخت بوده و هرگز سخت نمی گردد بلکه در اثر تبخیر سطحی خشک می شود .گچ ساختمانی به رنگ سفید بوده و روی آن را می توان نقاشی نمود.بوسیله گچ روی دیوار و سقف ساختمان گل وبته ونقشهای زیبای دیگری می سازند که به این هنر به طور کلی گچ بری می گویند .
سنگ قرنیز
با توجه به این که گچ در مقابل رطو بت مقا وم نبو ده و به سرعت فاسد می شود، برای جلو گیری از رسیدن رطوبت به دیوار گچ کاری شده در موقع شستن کف ،دور اطاقها را به ارتفاع 10سانتیمتر یک سنگ پلاک کار میگذارند که به آن اصطلاح قرنیز میگویند .برای قرنیز میتوان از سنگهای مختلفی مانند سنگ تراورتن ،باغ ابریشم و یا سنگ مرمر وغیره استفاده نمود .اگر در موقع کار گذاشتن این سنگ دقت شود که هم سطح گچ دیوار نصب گردد بهتر است زیرا اگر جلوتر از گچ عقب تر از گچ کاری نصب شود ودر نتیجه گچ تیزی پیدا خواهد کرد که در اثر مرور زمان لب پریده شده ومنظره زشتی پیدا خواهد نمود .بهتر است از زیبایی در محل برخورد سنگ قرنیز وگچ فرو رفتگی کوچکی که با آن چفت می گویند در گچ ایجاد نمود .برای آنکه سنگ قرنیز هم باد گچ وخاک نصب شود باید اولًا دقت نمود که گچ وخاک دیوارها به 10 ـ15 سانتیمتر ختم گردد در ثانی در صورت لزوم باید چند سانتیمتر از دیوار را در محل برخورد با کف تراشید تا جای برای کلفتی سنگ قرنیز وملات پشت آن ایجاد گردد.کلفتی سنگ قرنیز معمولا یک سانتیمتر است .


موزائیک
در ایران موزائیک به قطعه سیمان گفته می شود که به ابعاد 10 *10 و20 *20 و25* 25و 30* 30و 40 * 40و 50 *50 یافت می شود وکف اطاقها را با آن فرش می کنند. این قطعه را معمولا در دو لایه آستر و رویه می ریزند و بعد آن را با دستگاه های مخصوص پرس می کنند و بعد چند روزی آن را در هوای آزاد گذاشته و آبپاشی می نمایند تا در مجاورت رطوبت سیمان سخت گشته و قابل استفاده شود .آستر موزلئیک را کم سیمان تر و رویه آن را پر سیمان تر می گیرند .قست رویه گاهی ساده وگاهی نقش دار تهیه می شود . انتخاب نوع موزائیک وطریقه نصب آن بر حسب کف پوش روی آن متفاوت می باشد . چنانچه فرش موزائیک آخرین لایه کف سازی باشد موزائیک را از نوع مرغوبتر مینماید.اگر بخواهیم روی موزائیک را با موکت ویا پار کت و یا مصالح دیگر مفروش بنمائیم از موزائیک ارزانتر و یا حتی کاشی ساده سیمانی استفاده مینمائیم اگر کف پوش آخر پارکت باشد باید خطوط فرش موزائیک در امتداد یک دیگر واقع نشود مانند شکل، یاد آور می گردد که اگر بخواهیم طبقه هم کف را با پارکت مفروش نماییم حتما در زیر فرش موزائیک باید از قشر قیر وگونی استفاده نمائیم.
در محلهلیی که رفت وآمد زیاد تر می باشد یا اگر بخواهیم سطح زیباتری به وجود بیاوریم برای فرش کردن اطاقها از سنگهای پلاک به ابعاد ورنگ وشکل های مختلف استفاده می نمائیم.
سرویسها
حمام- توالت- روشوئی- آشپزخانه
قسمت های فوق که از مهمترین مکانهای ساختمان است از لحاظ اجرای ساختمانی مخصوصا در مورد قیر وگونی دارای یک نوع دیتیل می باشد فقط ممکن است ازلحاظ عمران (ابعاد محلها )ویا تاسیسات ونوع لوله کشی باهم متفاوت باشند .کف دیوارهای سرویسها دارای دیتلهای جداگانه می باشند لایه های کف سرویسها از پایین به بالا بعد از بتن به شرح زیر است .
1- بتن سبک برای شیب بندی ، 2- یک لا یه ماسه سیمان ، 3-قیر وگونی ، 4-فرش

قیر و گونی سرویس ها :
قیر وگونی سرویسها بهتر است در دو مرحله انجام شود. مرحله اول دیوارها، مرحله دوم کف نظر به اینکه معمولا کاشی کاری سرویسها را قبل از فرش کف انجام می دهند چنانچه قیر وگونی کف نیز همزمان با قیر وگونی دیوارها انجام شود در موقع کاشی کاری وعبور ومرور کارگران از روی کف ناچار قیر وگونی آسیب دیده و سوراخ می شود ودر نتیجه در موقع فرش کف دوباره این قیر وگونی با دو لایه گونی تجدید شود .برای جلوگیری از این دوباره کاری بهتر است ابتدا دیوارها را قیر وگونی نموده وحداکثر این قیر وگونی را تا 10 سانتیمتر روی کف ادامه دهیم وبعد از اجرای کاشی کاری و بلافاصله قبل از فرش کف نسبت به قیر وگونی کف اقدام نموده وفورا فرش کف را شروع نمائیم بهتر است قیر وگونی کف سرویسها در دو لایه گونی و سه لایه قیر انجام شود وبعد از اجراءحتما به وسیله آب بستن در محل از غیر قابل نفوذ بودن آن مطمئن شویم .اگر قیر وگونی کف را همان طوری که در بالا اشاره شد بعد از کاشی کاری دیوار انجام می دهیم باید حتما قیر وگونی کف زیر قیر وگونی قبلی که از دیوار روید کف آورده ایم قرار گیرد و باید حتما به وسیله قیر داغ این دو لایه به همدیگر بچسبد .
در موقع قیر وگونی کف باید دقت شود تا حمل کف شور کاملا آب بندی شده ودر صورت امکان این قیر وگونی داخل لوله کف شور قرار گیرد که در این صورت می باید لوله کف شور به اندازه کافی بزرگ می باشد تا هم قیر وگونی وهمکف شور را در خود جا دهد.


فرش کف :
چنانچه کف دارای شیب باشد یعنی اگر در کف سرویس کف شور کار گذاشته باشد محل سرویس را باید با کف پوشهائی که ابعادآن کوچکتر باشد فرش نمائیم . این ابعاد بستگی به بزرگی وکوچکی سرویس دارد زیرا با قطعات بزرگ مثلاً 30 *30 نمی توان شیبهای لازم را در مکانهای کوچک اجراء نمود .ولی چنانچه کف سرویس دارای شیب نباشد می توان برای فرش آن از هر اندازه کف پوش استفاده نمود مانند سرامیک،موزائیک ،سنگ،کاشیهای مخصوص کف،این نوع کاشیها بایداولاً مقاوم بوده و در ثانی لیز نباشد.
لایه های دیوارهای سرویسها از خارج به داخل
1-دیوار 2-قشر ماسه سیمان زیرقیر وگونی 3-قیر وگونی 4-توری سیمی 5-کاشی لعابی وملات آن
کاشی وملات آن :
کاشی قطعه ای است لعابی به ابعاد 10 * 10یا15 * 15 یا20 * 20ویادیگر ضخامت آن در حدود 6 میلیمتر الی یک سانتیمتر می باشد.کاشی بر حسب لعاب روی آن به رنگهای سفید و یا الوان به بازار می آید.کاشی ازدو لایه تشکیل شده است.لایه زیرین کاشی از جنس خاک رس می باشد که پس از تعیین درصد نا خالصی های آن و اضافه نمودن مواد لازم آن را قالب گیری نموده و پس ااز خشک کردن آن را به کوره می برند.در این مرحله پختن قطعه کاملا انجام نمی شود آن را به صورت نیم پخت از کوره خارج می نمایند به این قطعه اصطلاحا پخت بیسکوئیتی ویا بیسکوئیت میگو یند سپس لایه دوم را که مواد زودگیری به نام لعاب است روی آن می باشند ودوباره آن را به کوره برده در این مرحله لعاب ذوب شده و کلیه رویه کاشی را می پو شاند وسطحی صاف صیقلی و غیر قابل نفوذ ایجاد می نماید.چنانچه لایه زیرین و روئی کاشی دارای ضرایب انبساط متفاوت باشد در اثر تغییر درجه حرارت روی لعاب کاشی ترکهائی ایجاد می شود که خیلی بد منظره و نازیباست . لعابی که روی کاشی می دهند انواع مختلف دارد مانند لعابهای نمکی یا لعابهای رنگی مانند سنگ آهن منگنزدار و یا اکسید آهن آبدار. این مواد رنگی را بر روی سفال کاشی می پاشند بعد آن رادر کوره برده حرارت می دهند و لعاب به صورت قشر صیقلی شیشه در آمده و تمام سطح آجر را به طور یکنواخت می پو شاند . صنعت کاشی از قدیم الایام در ایران متداول بوده و از دوران صفویه کاشی کارهای جالبی در اصفهان به یادگار مانده است . برای نصب کاشی ابتدا زیر کاشی را در کف به وسیله گچ یا ماسه تراز می نمایند و بعد کاشی را به حال تراز وشاقول نصب نموده و موقتا با قطعه ای از گل رس تعادل آن را حفظ می نمایند بعد دوغ آب پر از سیمانی با ماسه نرم ساخته وآهسته آهسته پشت آن را در دو یا سه مرحله پر می نمایند اگر یک مرحله پر نمایند اگر در یک مرحله پشت کاشی را با دوغاب سیمانی پر کنند ممکن است در اثر وزن دوغاب کاشی از جای خود کنده شده و یا شاقول و تراز بودن خارج شود پشت یک رج کاشی با دوغاب سیمان پر شد رج بعد را روی آن می گذراند وبعد از اتمام کار در زهای آن با ملاتی که از لحاظ رنگ با کاشی هماهنگ باشد بند کشی می نمایند معمولا از لحاظ زیبایی ارتفاع کاشی کاری را تا زیر سقف ادامه می دهند ولی حداقل ارتفاع کاشی در حمام ها به واسطه وجود دوش تا180 سانتیمتر و در آشپزخانه تا 150 سانتیمتر (چند رج بالاتر از ظرف شوئی ) و در توالت ها تا 60 سانتیمتر و اگر در توالت دست شوئی وجود داشته باشد ارتفاع کاشی در آن قسمت 90 سانتیمتر باید باشد.

سقف کاذب :
سقف کاذب سقفی است که در زیر سقف اصلی ساختمان ساخته می شود و به سقف اصلی آویزان است . سقف کاذب را به علل مختلف می سازند مثلا در ساختمانهای بتونی که ضخامت شاه تیرها ودالهای روی آن متفاوت است و این اختلاف ارتفاع از پایین بد منظره می باشد به وسیله ساختن سقف کاذب این نازیبای را می پوشانند و یا در محل ساختن خرپا که به واسطه وجود دهانه های بزرگ ساخته می شود ضخامت خرپا را در فاصله سقف کاذب تا سقف اصلی گم میکنند .گاهی اوقات نیز برای سالنهای سخنرانی ویا سینما ویا تئاتر که احتیاج به نور و صدای مخصوص دارند اقدام به ایجاد سقف کاذبی که نور و یا پخش صدای مورد لزوم را تامین نماید می نمایند.
معمولا از فاصله بین سقف کاذب و سقف اصلی که ممکن است تا حدود 80 سانتیمتر هم باشد لوله های آب گرم وآب سرد یا شوفاژ و همچنین کانالهای حرارتی یا لوله های فاضلاب آب را عبور می دهند.


نما:
رعایت نکات زیر نما سازی الزامی است :
-نما باید با سطح زیر کار اتصال کافی داشته باشدتاهنگام بروز زلزله خطر جدا شدن وفروریختن آن وجود نداشته باشد .
- نما باید قابلیت تحمل شرایط اقلیمی خاص هر منطقه را داشته باشد.
- نما باید به گونه ای انتخاب واجرا شود که بروز اشکالاتی در آن (مانند ترک خوردگی ) - موجب آسیب دیدن سطح زیر کار بویژه اجزای سازه ای شود .
- از اجزای نمادهای مجزا قبل از تکمیل سطح زیر کار پرهیز شود .
- از به کار بردن قطعات سنگین در نما پرهیز شود.
عایقکاری رطوبتی:
اجرای عایقکاری در موارد زیر لازم است: الف) بامهای تخت ،شیبدار:قوسی وگنبدها ب) اوانگاها وایوانها ج) کفها(در تماس با زمین نمناک وکف سرویسها وآشپز خانه د) شالوده ها(در تماس با زمین نمناک ) ه) دیوارها زیر زمین ودیوارهای در تماس با آب و) سایر قسمتها از قبیل کف پنجره های در تماس با محیط اطراف ،در پوش ودیوار جان پناه، دود کشها، بدنه وکف استخرها و منابع آب، نماهایی که در معرض بوران قرار دارند.

هنگام اجرای عایقکاری با قیر و گونی قیر اندود انجام می شود باید موارد زیر را رعایت شود:
1- عایقکاری به هنگام بارندگی مجاز نیست. 2- عایقکاری بر روی سطوح مرطوب مجاز نیست.3- عایقکاری جامد را تا هنگامی که گرم و روانند باید مصرف کرد. 4 - دمای قیر های مورد مصرف نباید بیش از 177+ درجه سلسیوس باشد . 5- راه رفتن روی سطوح عایقکاری شده باید با احتیاط وبا استفاده با کفشهای بدون میخ انجام شود. 6- مصرف میخ برای محکم کردن لایه های عایقکاری مجاز نیست. 7- لایه های عایق باید از هر طرف 10 سانتیمتر همپوشانی داشته وبه قیر مناسب کاملا به هم چسبانده شوند در همپوشانی لایه ها باید لایه های رویی در سمتی قرار گیرند که مطابق شیب بندی انجام شده آب از روی آنها به سمت لایه ریزی سرازیر گردد.8- هنگامی که عایقکاری در بیش از یک لایه انجام می شود ، لایه های متوالی عایق باید عمود بر هم قرار گیرند. 9- سطوح عایقکاری شده باید پس از تکمیل لایه محافظی پوشانده شوند. 10- عایقکاری با عایقهای رطوبتی آماده ، مطابق روشهای توصیه شده توسط سازندگان انجام شود ، در هر حال باید به تایید دستگاه نظارت برسد. 11- ایجاد زیر سازی مناسب برای انجام عایقکاری ضروری است .

باز شوها وتقویت کننده های اطراف آنها
رعایت موارد زیر در مورد اندازه و محل باز شوها الزامی است:
- مجموع سطح باز شوها در هر دیوار بار بر از یک سوم سطح آن دیوار بیشتر نباشد.
- مجموع طول باز شوها در هر دیوار باربر از یک دوم طول دیوار بیشتر نباشد.
- فاصله اولین باز شوها در هر دیوار باربر از بر خارجی ساختمان (از انتهای دیوار) کمتر از ارتفاع باز شو به کمتر از 75 سانتیمتر نباشد ، مگر آنکه در طرفین باز شو کلاف قائم (از کف تا سقف ) قرار داده شود.
- فاصله دو باز شو نباید از دو سوم ارتفاع کوچکترین باز شوی طرفین خود و همچنین از مجموع طول آن دو باز شو کمتر باشد . در غیر این صورت جزر بین دو باز شو جزئی از باز شو منظور می شود ونباید آن را به عنوان دیوار برابر به حساب آورد.
- نعل در گاه روی باز شوهای مجاور باید به صورت یکسره با دها نه ای برابر مجموع طول باز شوها به اضافه جزر بین آنها و رعایت نکات بند 80-1-3-6-9 باشد .
- هیچ یک از ابعاد باز شوها از 2.5 متر بیشتر نباشد . در غیر این صورت باید طرفین باز شو را با تعبیه کلافهای قائم که به کلافهای افقی متصل می شوند ، تقویت شود.

نعل درگاه :
برای نصب در گاهها رعایت شرایط زیر الزامی است:
طول نشیمن نعل در گاه بر روی دیوار در هر طرف باید حداقل 30 سانتیمتر باشد.
در صورت استفاده از کلافهای قائم در اطراف باز شوها، نعل در گاه باید به نحو مناسبی به آنها متصل شوند .
عرض نعل درگاه باید مساوی ضخامت دیوار باشد.

استفاده از مصالح جدید به جای فولاد

استفاده از مصالح جدید و به خصوص کامپوزیت‌ها به جای فولاد در دهه اخیر در دنیا به شدت مورد علاقه بوده است. کامپوزیت‌ها از یک ماده چسباننده (اکثراً اپوکسی) و مقدار مناسبی الیاف تشکیل یافته است. این الیاف ممکن است از نوع کربن، شیشه، آرامید و ... باشند، که کامپوزیت حاصله به ترتیب، به نامAFRP ،GFRP ،CFRP خوانده می‌شود. مهمترین حسن کامپوزیت‌ها، مقاومت بسیار عالی آنها در مقابل خوردگی است. به همین دلیل کاربرد کامپوزیت‌های FRP در بتن ‌آرمه به جای میلگردهای فولادی، بسیار مورد توجه قرار گرفته است. لازم به ذکر است که خوردگی میلگرد در بتن مسلح به فولاد به عنوان یک مسئله بسیار جدی تلقی می‌گردد. تاکنون بسیاری از سازه‌های بتن‌آرمه در اثر تماس و مجاورت با سولفاتها، کلرورها و سایر عوامل خورنده دچار آسیب جدی گردیده‌اند، چنانچه فولاد به کار رفته در بتن تحت تنش‌های بالاتر در شرایط بارهای سرویس قرار گیرند، این مسئله به مراتب بحرانی‌تر خواهد بود. یک سازه بتن‌آرمه معمولی که به میلگردهای فولادی مسلح است، چنانچه در زمان طولانی در مجاورت عوامل خورنده نظیر نمک‌ها، اسیدها و کلرورها قرار می‌گیرد، قسمتی از مقاومت خود را از دست خواهد داد. به علاوه فولادی که در داخل بتن زنگ می‌زند، بر بتن اطراف خود فشار آورده و باعث خرد شدن آن و ریختن پوسته بتن می‌گردد.

تاکنون تکنیک‌هایی جهت جلوگیری از خوردگی فولاد در بتن‌آرمه توسعه داده شده و به کار رفته است که در این ارتباط می‌توان به پوشش میلگردها توسط اپوکسی، تزریق پلیمر به سطح بتن و یا حفاظت کاتدیک اشاره نمود. با این وجود هر یک از این روش‌ها تا حدودی و فقط در بعضی از زمینه‌ها موفق بوده‌اند. به همین جهت به منظور حذف کامل خوردگی میلگردها، توجه محققین و متخصصین بتن‌ آرمه به حذف کامل فولاد و جایگزینی آن با مواد مقاوم در مقابل خوردگی معطوف گردیده است. در همین راستا کامپوزیت‌های FRP (پلاستیک‌های مسلح به الیاف) از آنجا که به شدت در محیط‌های نمکی و قلیایی در مقابل خوردگی مقاوم هستند، موضوع تحقیقات گسترده‌ای به عنوان یک جانشین مناسب برای فولاد در بتن‌آرمه، به خصوص در سازه‌های ساحلی و دریایی گردیده‌اند.

لازم به ذکر است که اگر چه مزیت اصلی میلگردهای از جنس FRP مقاومت آنها در مقابل خوردگی است، با این وجود خواص دیگر کامپوزیت‌های FRP نظیر مقاومت کششی بسیار زیاد (تا 7 برابر فولاد)، مدول الاستیسیته قابل قبول، وزن کم ، مقاومت خوب در مقابل خستگی و خزش، عایق بودن در مقابل امواج مغناطیسی و چسبندگی خوب با بتن، مجموعه‌ای از خواص مطلوب را تشکیل می‌دهد که به جذابیت کاربرد FRP در بتن ‌آرمه افزوده‌اند. اگر چه بعضی از مشکلات نظیر مشکلات مربوط به خم کردن آنها و نیز رفتار کاملاً خطی آنها تا نقطه شکست، مشکلاتی از نظر کاربرد آنها فراهم نموده‌اند که امروزه موضوع تحقیقات گسترده‌‌ای به عنوان یک جانشین مناسب برای فولاد در بتن‌آرمه، به خصوص در سازه‌های ساحلی و دریایی گردیده‌اند.

با توجه به آنچه که ذکر شد ، بسیار به جاست که در ارتباط با کاربرد کامپوزیت‌های FRP در بتن‌ سازه‌های ساحلی و دریایی مناطق جنوبی ایران و به خصوص منطقه خلیج‌فارس، تحقیقات گسترده‌ای صورت پذیرد. در همین راستا مناسب است که تحقیقات مناسبی بر انواع کامپوزیت‌های FRP (AFRP, CFRP, GFRP) و میزان مناسب بودن آنها برای سازه‌های دریایی که در منطقه خلیج‌ فارس احداث شده است، صورت پذیرد. این تحقیقات شامل پژوهش‌های گسترده تئوریک بر رفتار سازه‌های بتن‌آرمه متداول در مناطق دریایی (به شرط آنکه با کامپوزیت‌های FRP مسلح شده باشند) خواهد بود. در همین ارتباط لازم است کارهای تجربی مناسبی نیز بر رفتار خمشی، کششی و فشاری قطعات بتن‌آرمه مسلح به کامپوزیت‌های FRP صورت پذیرد.

لازم به ذکر است که چنین تحقیقاتی در 10 سال اخیر در دنیا صورت گرفته که نتیجه این تحقیقات منجمله آئین‌نامه ACI-440 است که در چند سال اخیر انتشار یافته است. با این وجود کامپوزیت‌های FRP در ایران کماکان ناشناخته باقی مانده است و به خصوص کاربرد آنها در بتن‌آرمه در سازه‌های ساحلی و دریایی کاملاً دور از چشم متخصصین و مهندسین ایرانی بوده است. تحقیقاتی که در این ارتباط صورت خواهد گرفت، می‌تواند منجر به تهیه دستورالعمل و یا حتی آئین‌نامه‌ای جهت کاربرد FRP در بتن‌آرمه به عنوان یک جسم مقاوم در مقابل خوردگی در سازه‌های بندری و دریایی ایران گردد. این حرکت می‌تواند فرهنگ کاربرد این ماده جدید در بتن ‌آرمه ایران را بنیان گذارد و از طرفی منجر به صرفه‌جویی‌ میلیاردها ریال سرمایه‌ای ‌شود که متأسفانه همه ساله در سازه‌های بتن‌ آرمه احداث شده در مناطق جنوبی ایران (به خصوص در مناطق بندری و دریایی)، به جهت خوردگی میلگردها و تخریب و انهدام سازه بتنی، به ‌هدر می‌رود.

منبع: مقاله نت - maghaleh.net

پانل گچی

پانل گچی در چهار نوع زیر عرضه می شود :

معمولی(RG)

مقاوم در برابر رطوبت(MR)

مقاوم در برابر حریق (FR)

مقاوم در مقابل رطوبت و حریق (FM)

با ضخامت های 9.5، 12.5 ،15 و 18 میلیمتر و ابعاد 122 * 244 سانتیمتر عرضه می گردد.

و اجزاء زیرسازی دیوار شامل پروفیل U شکل گالوانیزه با عرض های مختلف نصب می گردد.

عایق دیوارها از جنس پلی استایرین و گاهی پشم شیشه انتخاب می شود.

برای پارتیشن های اداری یا مسکونی که در داخل فضای مسقف استفاده می شود معمولا پارتیشن ها با دو رو پوشش گچی نصب می شود

اگر برای پارتیشن ها و دیوارهای پیرامونی ساختمان استفاده می شود معمولا در سمت داخلی پارتیشن ها پوشش گچی و در سمت بیرون نمای درخواستی ( معمولا فایبرسمنت ) نصب می گردد.

استفاده دیگر این نوع پانل ها پوشش دادن داخلی دیوارهای سنتی یا صنعتی است که ساخته شده اند ولی نیاز به پوشش دارند در این صورت روی دیوار اصلی زیر سازی انجام شده و روی آن پوشش پانل گچی نصب می گردد.

در هر صورت دیوار تمام شده این نوع پارتیشن پس از اجرا شبیه دیوارهای سنتی معمولی بوده و می توان روی آن را پس از بتونه کاری رنگ آمیزی یا کاغذ دیواری نمود.

مزایا :

* اجرای سریع در زمان کوتاه

* استحکام

* عایق حرارتی مناسب

* عایق صوتی مناسب

* دیوار نهایی شبیه دیوار ساختمان سنتی است.

* قابلیت پوشش با رنگ ، کاغذ دیواری ، بلکا و ...

* عبور لوله های تاسیسات و سیم برق از داخل دیوار

* قابلیت جابه جایی آسان در صورت لزوم

* بدون محدودیت در معماری 

گروه صنعتی پارسه ساز عرضه این محصولات را بر عهده دارد.

عید

با تبریک فرارسیدن نوروز و آرزوی سلامتی و بهروزی به شما

بوی باران، بوی سبزه، بوی خاک،
شاخه های شسته، باران خورده، پاک
آسمان آبی و ابر سپید ،
برگ های سبز بید،
عطر نرگس، رقص باد،
نغمه ی شوق پرستو های شاد،
خلوت گرم کبوترهای مست...
نرم نرمک می رسد اینک بهار،
خوش به حال روزگار !

دیوارهای پیش ساخته

مسکن از دیرباز مورد توجه و نیاز همه جوامع و انسانهای کره خاکی بوده است

با توجه به رشد جمعیت ایران در سالهای گذشته و عدم ساخت و ساز متناسب با این رشد ، هم اکنون با مشکل کمبود مسکن بخصوص ، مسکن ارزان قیمت و مقاوم مواجه هستیم . طبق آخرین آمار جهت تامین مسکن جوانان ازدواج کرده یا در حال ازدواج به 2 میلیون واحد مسکونی نیاز داریم .

همچنین اکثر ساختمانهای موجود کشور به دلیل عدم رعایت اصول فنی ساخت و ساز ویا طول عمر بالا، فرسوده محسوب شده و باید جایگزین گردند .

لذا جهت تامین این مقدار ساختمان باید از روشهای جدیدی که در عین داشتن مقاومت بالا در برابر زلزله و ارزان بودن ، در کمترین زمان ممکن احداث کردند استفاده کرد .در کشورهای پیش رفته اروپایی با استفاده از دیوارهای پیش‌ساخته بتنی این مشکل را حل کرده‌اند . شرکت ‌های مختلف اروپایی با استفاده از روشهای گوناگون ،‌ مثل استفاده از بتن سبک ،‌دیوارهای دو جداره پرشده با فوم پلی استایرن ، دیوارهای کامپوزیت پر شده با بتن و ... ساختمانهای پیش‌ ساخته تولید می‌کنند .

ما ضمن بررسی روش‌های مختلف ، روشی را انتخاب کرده‌ایم که دارای تمامی محاسن ذیل باشد .

1. مقاوم در برابر زلزله تا 2/8 ریشتر

2. سرعت احداث بسیار بالا .

3. عایق در برابر انتقال رطوبت ، انتقال حرارت و انتقال صوت .

4. ارزان قیمت .

5. تنوع در طراحی و معماری

6. استفاده از 100 درصد مواد اولیه داخلی .



با استفاده از روش پانلهای دوتایی بتنی ، ساختمانهایی تا 26 طبقه می‌توان احداث کرد .

این ساختمانها می توانند با کاربری خانه‌های ویلایی ،‌آپارتمانهای مسکونی یا اداری ، مجتمع‌های تجاری و هتل احداث شوند .



با توجه به سبک بودن دیوارهای تولیدی ، امکان حمل و نقل آنها در فواصل تا 150 کیلومتری امکان‌پذیر است و لذا احداث کارخانه در شهرکهای همجوار شهرهای بزرگ هم توجیه اقتصادی خواهد داشت .





در این طرح به دلیل استفاده از دانش فنی مدرن ساخت دیوارهای پیش‌ساخته بیشتر ماشین آلات و تجهیزات واحد اول از آلمان وارد می‌گردد و در طرح توسعه ، درصد قابل توجه‌ای از ماشین آلات در ایران ساخته می‌شود .





2ـ 2 ـ تاریخچه صنایع پیش ساخته ‌سازی ساختمان



در دوران قبل از آثار باستانی گذشته از قبیل اهرام مصر ، معابد روم و یونان و کاخهای ساسانی و هخامنشی بکرات قطعات سنگ قبلاً آماده شده مورد استفاده قرار گرفته‌اند و بنابراین ساختمانهای مزبور را از نظر تعاریف امروزی میتوان تا حدودی پیش‌ساخته نامید . منتهی در گذشته بخاطر عدم وجود وسایل ارتباطی و حمل و نقل اکثراً قطعات را در محل اجرای ساختمان آماده نموده و بکار میبرده‌اند . در سال 1869 میلادی رایموند گوانبه و متعاقب آن مؤسسه کامودر فرانسه موفق به قالب‌گیری بتون و تولید قطعات بتونی سنگین گردیده و بدینوسیله اولین سیستم پرفابریکاسیون سنگین را جهت ساخنمان‌سازی بوجود آوردند .

پس از این تحولات تا پایان آخرین جنگ جهانی سیستم‌های دیگر پیش‌سازی نیز بوجود آمد ، منتهی هیچکدام بخاطر وجود مشکل و موانع مختلف ووفور کارگر و کمبود تجهیزات ساختمانی و حمل و نقل مورد استقبال عمومی واقع نگردید . ولی اکثر مطالعات مفید در باره سیستمهای ساختمانی مربوط به این دوره است . پس از خاتمه جنگ جهانی دوم و ورود آوارگان به کشورها فعالیت‌های شدیدی بمنظور ترمیم خرابیها و سکنا دادن مردم در کشورهای صدمه دیده شروع شد و این احتیاجات باعث ایجاد تحول در صنایع پیش‌سازی ساختمان گردید و صنایع مذکور را به تکامل نزدیک کرد .

در اروپا این ایده در قرن نوزدهم قوام گرفت ، در سال 1948 انجمن شهر " هترفولدشاید " انگلستان کنسرسیوم ساختمانی CLASP را بنیان نهاد که سیستم ساختمان مدارس را با همان نام وشهرت جهانی بوجود آورد و شرکتهای دیگر نیز تاسیس گردیدند و این امر موجب توسعه این سیستم با نامهای SCOLLA و SEAL گردید . و این توسعه تدریجاً به زمینه خانه سازی نیز کشانیده شد . ارقام زیر میزان کار پیش‌سازی را در کشورهای اروپایی نشان میدهد .

آلمان غربی 40% سوئد 60% انگلیس 40%

فرانسه 5/22% سوئیس 20% شوروی سابق 80%



3ـ2 مزایای عمده روشهای پیش‌سازی و استانداردهای مربوط:



در بیست سال اخیر هزینه‌های ساختمانی رشد سریعتری را بیش از سایر هزینه‌های تولیدی در صنایع دیگر داشته‌اند این روند کم و بیش در مورد کلیه کشورهای جهانی بویژه کشورهای رو به رشد وجود دارد . بنابر این استفاده از تکنیک‌های جدید در امور ساختمانی در کاهش هزینه‌های ساختمانی بسیار موثر بوده است . یکی از اقلام مهم هزینه در ساختمانها مخارج نیروی انسانی است . تاکنون روش متداول در احداث ساختمان ایجاب مینموده که اکثر نیروی انسانی مستقیماً در محل احداث حضور داشته باشند و وظایف گوناگون و دشواری را به دوش داشته باشند . دگرگونی و پیشرفتهای سریع در چندین سال اخیر در صنایع ساختمانی امکان ایجاد کارگاههای تولید انبوه ساختمانی را بوجود آورده . با توجه باینکه کلاً قطعات پیش‌ساخته توسط ماشین آلات تهیه میگردد از مزایا و محاسن زیر برخوردارند .

1. امکان تولید بصورت انبوه وجود دارد .

2. کاهش قیمت تمام شده بدلیل تولید انبوه .

3. امکان کنترل کیفی و آزمایشات کیفی در کارخانه در صورتیکه در محل احداث ساختمان در اغلب موارد غیر ممکن است .

4. تغییرات شرایط جوی منجمله سرما و گرما تاثیری در تولید مصالح و قطعات پیش‌ساخته در محل کارخانه تولیدی ندارد .

5. حمل مصالح پیش‌ساخته شده به محل ساختمان نه تنها باعث افزایش هزینه حمل نمی‌گردد بلکه در اغلب موارد اولیه بصورت مجزا بطریقه سنتی نیز ارزانتر تمام میشود .

6. کاهش زمان اجرای کار ساختمان

7. افزایش عمر اقتصادی ساختمان

لازم به ذکر است که به دلیل متنوع بودن نوع قطعات استاندارد خاصی در خصوص قطعات پیش‌ساخته بتونی وجود ندارد . تنها منابع استاندارد موجود در ایران آئین نامة شماره 5ـ18 طرح و محاسبه ساختمانهای بتن آرمه و همچنین آئین نامة شماره 519 بارگذاری میباشد که مورد استفاده قرار میگیرد . استاندارد بین‌المللی آن ASTM و RCI میباشند . ضمناً نشریه شماره 130 مرکز تحقیقات ساختمان و مسکن تحت عنوان بتن و اجرای آن که مباحث آن ترجمه کامل نشریه منتشره از طرف انجمن سیمان و بتن انگلستان میباشد نیز منبع استفاده این واحدها میباشد .

4ـ2ـ بررسی قابلیت جذب بازار و قیمت فروش



عوامل متعددی در تعیین قیمت فرآورده‌های مختلف صنعتی و غیره دخیل بوده که تغییرات آنها سه جزء اصلی و شاخص قیمت فروش محصول را متاثر از شرایط حضور خود می‌نماید .

که ذیلاً مهمترین آنه برشمرده میشوند .

ـ میزان عرضه و تقاضا

ـ معیارهای رقابت نزذ تولیدکنندگان و فروشندگان

ـ گسترده کاربرد و نوع کانونهای مصرف‌کنندگان محصول

ـ سیاستهای اقتصادی کشور

ـ معیارهای کیفی کالا

ـ روند رشد صنایع جنبی

با توجه به طیف گسترده موارد استفاده و قابلیت تطابق قطعات پیشنهادی با هداف گوناگون در کنار قیمتی مناسب و قابل رقابت با جانشینهای آن تولیدات میتواند از حجم مصرف بسیار مطلوب برخوردار شود . بؤیژه قطعات خاص که موارد مسکونی ، اداری ، بهداشتی صنعتی و کشاورزی را شامل میشود ارائه تولیدات بنحو مطلوب میتواند آینده مصرف بسیار مناسب داشته باشد .

جهت روشن شدن اثرات اقتصادی طرح بویژه در مورد قطعات پیشنهادی از سیستم مقایسه‌ای استفاده گردیده که در آن قیمت و زمان تولید خانه‌های با روش پیش‌ساخته با روش معمول مقایسه شده‌اند .

در روش‌های پیش‌ساخته هزینه ما بین 50 تا 60 درصد کاهش می‌یاید و لذا اثر چشم‌گیری بر قیمت نهایی ساختمان خواهد گذاشت .







صنعت ساختمان و پروژه­های عمرانی به گواهی آمار و ارقام، از لحاظ سرمایه و حجم نیروی انسانی درگیر، بزرگترین صنعت در کشور می­باشد. رشد سریع جمعیت و افزایش تقاضا، نیاز به کاهش زمان تحویل پروژه­های عمرانی و کاهش زمان برگشت سرمایة سرمایه­گذاران و عواملی از این قبیل باعث شده­اند تا ضرورت ایجاد تحول در شیوه­های سنتی صنعت ساختمان روزبه­روز بیشتر شود. روش­ "سازه­های پیش­ساخته سبک" که یکی از تکنولوژی­های نوپا در عرصه ساخت و ساز­های عمرانی در کشور است موضوع مصاحبة شبکة تحلیلگران تکنولوژی ایران با مهندس احمدی، معاونت اجرایی موسسة سازه­های پیش­ساختة سبک (SAP) است. در زیر نکات مهم آن ملاحظه می­گردد:
صنعت ساختمان در جهان در حدود صد تا صدوده سال قدمت دارد و شروع آن به زمانی برمی­گردد که اولین تیرهای بتونی به صورت T شکل، تولید صنعتی شده و قطعات بتونی با اشکال مختلف در مقیاس صنعتی تولید شد.

اگر تکنولوژی ساختمان را به معنی وارد شدن صنعت در ساختمان­سازی بگیریم، از حدود سال47 تکنولوژی ساختمان وارد ایران شد و اوج آن زمانی بود که ساختمان­سازی به صورت شهرک­سازی در بعضی از شهرهای بزرگ مثل اصفهان(مجتمع ذوب آهن)، اهواز، تبریز، تهران و برخی دیگر از شهرها شروع شد. این صنعت بیشتر از کشورهای اروپایی مانند آلمان، هلند، انگلیس و فنلاند به ایران وارد شد.

تکنولوژی سازه­های پیش­ساختة سبک
تنوع تکنولوژی­های ساختمان بسیار زیاد است و هر کدام ویژگی­ها و قاعدتاً محدودیت­های خاص خود را دارند. سیستم سازه­های پیش ساخته سبک را حدود 34 سال پیش یک آمریکایی ابداع کرد. مرحلة صنعتی شدن آن 5 تا 6 سال به طول انجامید. عمده­ترین شرکت­هایی که در دنیا این تکنولوژی را به کار می­گیرند، شرکت E.V.G اتریش و شرکت­های 3D Panel و RAM در آمریکا می­باشند. توجه زیاد صنایع اروپایی به تکنولوژی سازه­های پیش­ساخته سبک به خاطر مشکلاتی بود که در سایر تکنولوژی­های پیش­ساخته وجود داشت. به طور مثال تکنولوژی Large Panel با وجود سرعت بالا و کارخانه­ای بودن آن، با مشکل ضعف اتصالات روبروست و همچنین وزن سنگین ساختمان یک معضل جدی در این تکنولوژی به شمار می­رود. حمل­ونقل قطعات سنگین بتونی، این فرآیندها را دشوار می­کند. در زلزله­ای که چند سال پیش در ترکیه اتفاق افتاد، ساختمان­های زیادی که در آنها از تکنولوژی Large Panel استفاده شده بود به دلیل ضعف اتصالات تخریب شدند.

در تکنولوژی سازه­های پیش­ساختة سبک، اتصالات به صورت یکپارچه است (دیوار به دیوار، سقف به دیوار و دیوار به پی). بر خلاف روش Large Panel که اتصالات به صورت کام و زبانه است، در روش سازه­های پیش ساخته سبک، اتصالات به صورت جوش نقطه­ای است و به جای اینکه ابتدا قطعات سنگین بتن در کارخانه ساخته شده و بعد به هم متصل شوند، ابتدا سازه به صورت شبکه­های میلگردی که بین آنها(بین دو شبکه میلگرد) یک لایه فوم پلی­استایرن قرار می­گیرد ساخته می­شود و پانل­های سبک در محل احداث ساختمان به فنداسیون جوش داده می­شود و همچنین دیوارها و سقف به هم جوش داده می­شوند و ساختمان با پانل­های سبک برپا می­شود. سپس در همان محل دیوارها و سقف و محل، اتصالات به صورت همزمان بتن پاشی می­شوند. بتن از طریق پمپ، با فشار هوا به پانل­ها پاشیده می­شود که اصطلاحاً آن را "شات کریت" گویند.

این روش باعث یکپارچگی در اتصالات شده، استحکام و پایداری ساختمان را در مقابل نیروهای دینامیکی حاصل از زلزله یا طوفان افزایش می­دهد.

بنابراین دلیل انتخاب روش سازه­های پیش ساخته سبک استفاده از امتیازات برتر آن نسبت به سایر تکنولوژیهای پیش ساخته موجود است که هنوز هم از این مزایا برخوردار است.

البته همانند صنایع دیگر، در این صنعت هم ممکن است نوآوری­هایی در دنیا دیده شود. اما با توجه به شرایط اقلیمی، فرهنگی و اجتماعی، روش سازه­های پیش­ساخته سبک، مناسبترین روش برای ایران تشخیص داده شده است. به طور مثال تکنولوژی­های جدید قیمت مسکن را خیلی بالا می­برند که این با نیاز اغلب مردم ما به خانه­های ارزان­قیمت سازگار نیست ولی روش سازه­های پیش­ساختة سبک قیمت را بالا نمی­برد.

ویژگی­های مهم روش سازه­های پیش ساخته سبک
الف) مقاومت در برابر زلزله
در مناطق زلزله­خیز مانند ایران، یکی از پارامترهای مهم در ساختمان­سازی کاهش وزن ساختمان است. چرا که نیروهای زلزله با وزن ساختمان نسبت مستقیم دارد. بنابراین تکنولوژی انتخاب شده باید دارای جهت­گیری کاهش وزن باشد. بر خلاف شیوة سازه­های پیش­ساخته سبک در سایر سیستم­های پیش­ساخته دیگر، اتصالاتشان اکثراً به صورت مفصلی و لولایی است و دارای وزن سنگین هستند. تنها در این روش است که با 8 سانتیمتر بتن می­­توان نیروهای ساختمان 4 طبقه را در طبقه همکف تحمل کرد. وزن نهایی ساختمان با این روش، نسبت به روش­های پیش­ساخته دیگر و همچنین ساختمان­های بتنی، 25 درصد کاهش می­یابد؛ یعنی در هنگام زلزله 25 درصد نیروی کمتر به ساختمان وارد می­شود. امروزه سبک­سازی ساختمان یکی از شعارهای اصلی در صنعت مسکن است.

ب) انعطاف­پذیری در تولید و امکان حفظ جلوه­های معماری اسلامی و ایرانی
مسأله مهم دیگر در صنعت ساختمان حفظ ملاک­­های فرهنگی و جلوه­های معماری اسلامی و ایرانی در طراحی و نماسازی ساختمان­هاست. انحناهای موجود در گنبدهای مساجد، نقش­­ و نگارهای ایرانی و اسلیمی و سایر موارد از نشانه­های معماری اسلامی و ایرانی است که در روش سازه­های پیش­ساخته سبک می­توان آنها را حفظ کرد. چرا که می­توان پانل­های سبک مورد استفاده را به هر طرح دلخواه درآورد و پس از نصب آنها در محل خود، بتن­پاشی روی آنها انجام داد. روش سازه­های پیش ساخته سبک، حتی ساخت گنبدهای بزرگ را که به دلیل زیادی وزن، دشوار است آسان­تر­ می­کند چرا که در این روش وزن سازه­ها بسیار کاهش می­یابد در حالی که مقاومت و استحکام­ آنها بالاتر می­رود.

ج) ایمنی در ساختمان
بحث ایمنی، از مهمترین مسائل صنعت ساختمان است چرا که با سلامتی انسان­ها سر و کار دارد. در ساختمانهای سنتی چون ستونها و اسکلت فلزی، قسمت اعظم بار ساختمان را تحمل می­کنند. با کنار رفتن یک تیر یا ستون، کل ساختمان به طور ناگهانی فرو می­ریزد. در روش سازه­های پیش­ساخته سبک چون به جای استفاده از اسکلت فلزی، از شبکه­های میلگردی که در تمام سطوح دیوارها توزیع شده­­­اند استفاده می­شود، فروریزی ناگهانی پیش نمی­آید. چرا که اتصالات و مواضع تحمل بار به صورت یکپارچه در تمام ساختمان وجود دارند.

د) صرفه­جویی­های ملی و سایر مزایای ناشی از کاربرد روش سازه­ها پیش­ساختة سبک
اگر به صرفه­جویی­هایی که کوچک به نظر می­رسند، در مقیاس ملی نگاه کنیم، به ارقام بالایی تبدیل می­شوند که می­تواند نقشی حیاتی در رشد و شکوفایی کشور ایفا کند. در زیر به مزایای ناشی از کاربرد تکنولوژی سازه­های پیش­ساخته سبک در صنعت ساختمان اشاره می­شود:

1- کاهش متوسط میزان کاربرد میلگرد فولاد از 38 کیلوگرم در ساختمان­هایLarge Panel و ساختمان سنتی به 34 کیلوگرم در روش سازه­های پیش­ساختة سبک

2- کاهش استفاده از سیمان در هزینه­های تمام شده ساختمان

3- ده درصد کاهش در هزینة تمام­شدة ساختمان

4- کاهش وزن ساختمان(بطور مثال فقط در بحث استفاده از فولاد 12 کیلوگرم در هر متر مربع زیربنا، کاهش وزن دیده می­شود)

5- کاهش زمان برگشت سرمایه از حدود 2 سال در شیوه سنتی به 5 الی 6 ماه در روش سازه­های پیش­ساختة سبک

6- کاهش ضایعات مواد اولیه و استفاده بهتر از منابع ملی

7- صرفه­جویی در مصرف انرژی(به دلیل عایق بودن دیوارها، ناشی از کاربرد پل­استایرن در پانل­ها)

8- افزایش عمر ساختمان و افزایش استحکام آن

9- ایمنی بیشتر ساختمان در برابر زلزله

10- کاهش میزان آلودگی­های صوتی محیط

از محدودیت­های روش سازه­های پیش­ساختة سبک آن است که فعلاً این روش تنها تا 4 طبقه در کشور قابل انجام است. البته در دنیا تا 8 طبقه نیز از آن استفاده شده است.