بالابر ساختمانی

 مالک کارگاه ساختمانی در حال احداث در روز حادثه از مصدوم  که به عنوان کارگر روز مزد در این ساختمان مشغول به کار بوده خواسته است تا مصالح ساختمانی از قبیل ماسه، کاشی و سیمان و ... را با استفاده از بالابر به طبقات فوقانی ساختمان منتقل نماید. در حدود ساعت 16 مصدوم قصد انتقال دو پاکت سیمان 50 کیلویی را داشته لذا قلاب بالابر را به دور پاکت بسته و با دست چپ کابل بالابر را در اختیار گرفته و با دست راست اقدام به روشن کردن بالابر می نماید که در این لحظه ناگهان کابل به دور دست چپ او پیچیده و  وی را به همراه بار تا طبقه سوم بالابرده که با متوجه شدن سایر همکاران و قطع برق بالابر مصدوم از روی قلاب جدا شده و به منطقه امن منتقل می شود. در حادثه به وجود آمده فشار وارده از ناحیه کابل به دست چپ مصدوم باعث مصدومیت وی شده است.

علت حادثه:این حادثه بدلیل عدم استفاده از یک سبد فلزی مطمئن جهت جابجایی بار بوقوع پیوسته است.

افتادن از روی بار

در موعد حادثه پیرو درخواست یک کارگاه از دفتر خدماتی جرثقیل ،آقای (الف) به عنوان یکی از رانندگان شاغل در مرکز به همراه شاگرد کمکی آقای (ب) به محل مورد نظر اعزام می شوند. خدمات خواسته شده توسط شرکت تخلیه کانتینرها  از یک دستگاه تریلی بوده است. در یکی از مراحل کار شاگرد کمکی زنجیرهای مربوط را به حلقه های روی کانتینر بسته و طرف دیگر آنها را داخل قلاب جرثقیل می اندازد، پس از اتمام کار بستن زنجیرها راننده جرثقیل اقدام به بلند کردن کانتینر می نماید که ناگهان در همان لحظه اول بر اثر فشار وارده به زنجیرها یکی از آنها پاره شده و با شدت به مصدوم که بر روی کانتینر قرار داشته برخورد می نماید که همین امر موجب سقوط وی از روی کانتینر شده که درنهایت باعث شکستگی دست راست شده است.

علت حادثه: این حادثه بدلایل زیر بوقوع پیوسته است:

1- سهل انگاری و عدم دقت کافی راننده جرثقیل درخصوص اقدام به بلند کردن در حالیکه مصدوم بر روی کانتینر قرار داشته است.

2- عدم رعایت ماده 177 از آئین نامه حفاظتی وسایل حمل و نقل و جابجا کردن مواد و اشیاء در کارگاه ها توسط مسئولین دفتر خدماتی جابجایی بار  که متن آن عیناً در ذیل درج می گردد:

ماده 177 : زنجیرهای بستن و بلند کردن بار، حلقه ها، چنگک ها و سایر اتصالات باید از نظر کشش، فرسودگی، خوردگی، شکستگی، ترک خوردگی و هر نوع خرابی دیگر قبل از شروع هر نوبت کار مورد معاینه قرار گیرد مگر آنکه در طی سه ماه گذشته بازرسی و آزمایش شده باشد.

3 - عدم رعایت ماده 17آیین نامه حفاظتی وسایل حمل و نقل و جابجاکردن مواد و اشیاء در کارگاه ها توسط کارگر مصدوم که متن آن عیناً در ذیل درج میگردد:

ماده 17 : کابل ها، زنجیرها، تسمه ها، طناب ها، قلاب ها و به طور کلی لوازمی که جهت بلند‎کردن بار مورد استفاده قرار میگیرد همه روزه باید به وسیله کارگران علامت دهنده و یا اشخاص دیگری که به عنوان کمک به کارگر بالابر از روی زمین دستور می دهند مورد بازدید قرار گیرد

سقوط بار بر روی پا

---

در یک شرکت تولیدی  ورقهای فلزی به عنوان مواد اولیه مصرفی وارد شده و پس از فرآیندهای مختلف به پروفیل تبدیل میشوند. از قرار اطلاع  مصدوم به عنوان اپراتور جرثقیل مشغول جابجایی رولهای فلزی بوده ، رولها در دو ردیف و پشت سرهم قرار داشته اند مصدوم در شروع کار اولین رول ردیف 1 را سوار جرثقیل می نماید که ناگهان به محض این کار، رول قبلی همان ردیف تعادل خود را از دست داده و بر روی پای چپ مصدوم سقوط می نماید که همین امر موجب شکستگی از ناحیه پای چپ را فراهم نموده است.

علت حادثه: این حادثه بدلیل استقرار نامناسب رولها و عدم رعایت ماده 51 از آئین نامه حفاظت و بهداشت عمومی در کارگاه ها بوقوع پیوسته است که متن آن عیناً در ذیل درج می گردد:

ردیف 1 - عدم رعایت ماده 51آیین نامه حفاظت و بهداشت عمومی کارگاه ها

ماده 51 : مواد اولیه و محصول کارگاه باید طوری در داخل انبارها و یا کارگاه گذارده شود که عبور و مرور کارگران و در صورت اقتضا وسایل نقلیه به راحتی ممکن باشد و ضمناً مواد مزبور باید طوری چیده شود که خطر سقوط و بروز سوانح وجود نداشته باشد.

دلزدگی در حین کار

  

---

یک مطلب علمی و مفید مدیریتی در خصوص دلزدگی از کار را از سایت نارنجی  تقدیم تان می کنم که امیدوارم مفید و موثر واقع شود:

بدون شک همه ما تاکنون دچار این دوره ها شده ایم. بر اثر فشار زیاد در کاری، کلا از زندگی، کار، روابط اجتماعی و همه چیز دل زده، ناراحت و بی علاقه می شویم. به این حالت در اصطلاح بریدن یا برن اوت (burnout) می گوییم.
دقیقا مانند ماشینی پس از گاز دادن فراوان، موتورش منفجر شود. مانند راکتوری که بر اثر فشار آوردن به آن مانند چرنوبیل منفجر شود. مانند طنابی که بر اثر فشار بیش از حد پاره شود. مانند عزیز پشت کنکوریی که پس از درس خواندن فراوان ناگهان دو هفته مانده به کنکور همه چیز را رها می کند.
در این حالت انسان با اینکه می داند باید بیشتر از همیشه کار کند و فشار بیشتری را تحمل کند، اما چون برن اوت کرده، همه چیز برایش بی اهمیت می شود و همه چیز را کنار می گذارد و بدتر از همیشه کار می کند. البته ممکن است او برای همیشه از آن کار زده شود و عطای آینده آن شغل را به لقایش ببخشد. اما معمولا پس از مدتی همه به کار برمی گردند. همه ما بارها با چنین شرایطی مواجه شده و می شویم. این اتفاق کاملا طبیعی است. اما چیزی که یک کارمند عالی را از یک کارمند خوب و یک پشت کنکوری عالی را از یک پشت کنکوری خوب متمایز می کند، مدت زمان سریعتر برگشت به حالت عادی و تعداد کمتر این برن اوت ها است.
همان طور که گفتیم، بسیاری از ما هر چند وقت یک بار دوره های کوچکی از برن اوت را تجربه می کنیم و پس از گذراندن هر کدام از آنها کمی قوی تر و پوست کلفت تر می شویم. در این مقاله به بررسی حالت شدید (و خانمان برانداز) برن اوت می پردازیم و راه های مقابله، و رهایی از آن را معرفی کنیم. در آخر مطلب نیز اشاره کوتاهی به برن اوت های خفیف می کنیم.
بدون شک اکثر شغل ها پر از استرس هستند، اما اگر حس می کنید، نمی توانید تمرکز کنید یا احساس ناراحتی از کارتان دارید، شاید دچار برن اوت (burnout) شده اید. این شرایط ممکن است برای هر کسی اتفاق بیافتد و معمولا به آن بی توجه هستیم، اما شما باید این مشکل را تشخیص داده و تصحیح کنید. در اینجا توصیه هایی برای این کار داریم.
ما معمولا از کلمه بریدن برای این حالت ناراحتی و دل زدگی شدید از کار استفاده می کنیم، که ممکن است از یک تا چند روز یا چند هفته طول بکشد. اما بریدن یا برن اوت واقعی جدی تر از این حرفا است. در اینجا نویسنده لایف هکر از اولین تجربه برن اوت جدی خود می گوید:
من در اولین شغلم در دانشگاه یک برن اوت جدی را تجربه کردم. همیشه حس می کردم که چیزی ایراد دارد زیرا ساعت ها کند می گذشتند و میزان استرس من همیشه بالا بود. اما واقعا نمی دانستم چه بر من می گذرد، تا زمانی که پدر و مادرم به دیدن من آمدند. آنها با دیدن وضع اسف بار آپارتمانم چیزی را که همیشه نادیده می گرفتم، به من نشان دادند. (من واقعا شخص مرتبی هستم و حتی یک نامرتبی کوچک نشانه یک مشکل بزرگ بود.) پس از ترک آن شغل، با واژه برن اوت آشنا شدم. این که من یک مثال کاملا عالی و واضح برای برن اوت بودم و اینکه باید چه کنم تا این مشکل حل شود. گرچه برن اوت می تواند اثرات بدی داشته باشد، اما غیر قابل شکست نیست. شما به راحتی می توانید علایم آن را بررسی، علت را شناسایی و درمان را شروع کنید. (این کار در تمام برن اوت های کوتاه یا دراز مدت اساس یکسانی دارد.) پس اگر موافق باشید برویم سراغ توضیح کامل این سه مرحله (بررسی، شناسایی و درمان).
چگونه علائم برن اوت را بررسی و علت آن را شناسایی کنیم

برن اوت به سادگی یک دل زدگی شدید از کار نیست. زمانی که واقعا برن اوت کنید، به جز انجام کارهای حیاتی، کار خاص دیگری انجام نمی دهید. تعطیلات عادی نیروی شما را برنمی گرداند. نه تنها اشتیاق به کاری که باعث برن اوت تان شده است را از دست می دهید، بلکه به انجام سایر کارها نیز بی علاقه می شوید. از لذت ها، لذت نمی برید. از هر مسئله کوچکی عصبانی می شوید. کلا ناراحتید و نمی دانید چرا. شما تمام این ها را حس می کنید و اعتقاد دارید که راهی برای گریز از آنها نیست. علایم زیادی برای برن اوت گفته شده که به طور کلی می توان آن را در موارد زیر خلاصه کرد. احتمالا بعضی یا همه آنها را در برن اوت های خود تجربه کرده اید:
- شخصیتی منفی (اصطلاحا نچسب و بد عنق) پیدا می کنید و معمولا تمایل به انجام کاری ندارید. 
- عدم توانایی تمرکز. 
- بی علاقگی نسبت به کار روزمره و سایر فعالیت ها. 
- احساس ایستایی و در جا زدن. 
- احساس بی علاقگی به رفتارهای اجتماعی و بودن با دوستان. 
- مشکل شدن انجام عادت های سلامتی مانند ورزش کردن، رعایت رژیم یا خواب منظم. 
- احساس اینکه شما هیچ وقت به قدر کافی کار نمی کنید. 
- بی اهمیتی و عدم توجه به نیازهای خود و تقدم نیازهای دیگران به نیازهای خود. 
- عقاید و اعتقادات شخصی تان کم اهمیت می شوند. 
- بی صبری. 
- احساس خستگی و فرسودگی دائمی. 
- احساس بی مصرف بودن. 
- احساس جدا بودن از مردم و چیزهایی که برای تان مهم هستند. 
- بی حوصلگی مکرر. 
- بیماری های عصبی، مانند سردرد یا مشکلاتی که علت آنها به دلایل علمی، پزشکی و بیماری قابل توجیه نیست. 
- و در آخر، انکار مشکلات بالا!

با توجه به اینکه گاهی خودتان نمی توانید علایم بالا را در خود پیدا کنید، باید از دوستان و اعضای خانواده برای یافتن این علایم سوال کنید. آنها نه تنها می توانند نظرات مفیدی ارائه کنند، بلکه می توانند مثال ها و رفتارهایی از اینکه چرا شما برن اوت شده اید را بر زبان بیاورند. پس زمانی که بار دیگر برن اوت شوید و آن مثال ها را در خود ببینید، می توانید به برن اوت شدن خود نیز پی ببرید. مثلا ممکن است‌ آنها به شما بگوید که «شما زیاد کار می کنید و ما خیلی کم تو را می بینیم». خصوصا دوستان نزدیک و اعضای خانواده ممکن است بگویند با شما احساس غریبه بودن می کنند و از بودن در کنار شما مانند قدیم لذت نمی برند. با شنیدن این جملات بدانید که شما در بهترین وضعیت مناسب همیشگی خود نیستید و باید به فکر علت باشید.

زمانی که متوجه شدید برن اوت کرده اید، باید دنبال علت باشید. در اکثر موارد یافتن علت آسان است، زیرا اغلب اوقات ناراحتی شما مربوط به همان علت بوده و معمولا زمان زیادی در طول روز روی آن می گذارید. نویسنده لایف هکر می گوید: «زمانی که من به علت شغل قبلیم برن اوت شدم، متوجه شدم، توانایی تمرکزم را از دست داده ام. حتی زمانی که کسی با من صحبت می کرد، در حال فکر راجع به مشکلات شغلیم بودم و نگران بابت کارهایی که باید تمام می کردم. در نهایت روزی تصمیم گرفتم تا آن شغل را رها کنم. در آن روز دوستم راجع به یکی از مهمترین مشکلات زندگیش با من صحبت می کرد. زمانی که صحبتش تمام شد، نظر مرا پرسید. من در جواب گفتم “من از شغلم متنفرم.”»
شغل ها تنها علت برن اوت نیستند. گاهی کارهای دیگری نیز باعث برن اوت می شوند، اما شباهت زیادی به شغل دارند. پس برای پیدا کردن علت فقط فکر کنید «چه چیزی بیشتر از سایرین ذهن شما را به خود مشغول کرده است» تا به راحتی جواب را پیدا کنید.
چگونه اثرات برن اوت را درمان کنیدزمانی که شما دریافتید و قبول کردید که واقعا دچار برن اوت شده اید، باید آن را درمان کنید. با توجه به اینکه مدتی طول می کشد تا اثرات برن اوت در رفتار شما ظاهر شود، مدتی هم طول خواهد کشید تا آن اثرات برطرف شوند. شما باید آماده گرفتن تصمیم های جدی (تصمیم کبری) باشید. تصمیم هایی که ممکن است روند زندگی شما را برای مدت طولانی تغییر دهند. خبر خوب این است که با شروع این تصمیم ها و تغییرات، روند بهبودی را نیز در خود حس می کنید. با انجام این تغییرات به نرمی و کندی در طول مدتی طولانی (گاهی تا یکسال یا بیشتر) احساس سلامتی کامل به سراغ شما می آید.
منبع برن اوت را نابود کنید

قبل از انجام هر کاری، به دنبال منبع و منشا تمام مشکلات بگردید. منبع، مشکل اصلی است و سایرین به آن وابسته اند. منبع هر چه که بود، باید نابود شود و تمام ارتباط تان با آن قطع گردد. اگر منبع یک شغل است، بدنبال راه حل بگردید و تمام تلاش تان را بکنید تا آن وضع را تغییر دهید. اگر نمی توانید تغییر بدهید، پس زمان آن فرا رسیده است تا استعفا دهید. استعفا در این وضعیت بد اقتصادی و آمار بالای بیکاری بسیار وحشتناک است. پس قبل از آن مطمئن شوید که ذخیره مالی، حداقل برای چند ماه آینده دارید، تا در این مدت به دنبال شغل دیگری باشید.

زمانی که دنبال شغل دیگری می گردید، به دو نکته توجه کنید: برنامه کاری و تجربه کاری. اهمیت برنامه کاری برای اطمینان از عدم کار بیش از حد است. در اکثر موارد برن اوت به علت ساعات کاری زیاد و ساعات استراحت کم اتفاق می افتد. از طرف دیگر به تجربه کاری خودتان توجه کنید. ابتدا به سراغ کارهایی بروید که فکر می کنید تجربه و توانایی انجام شان را ندارید. شاید تعجب کنید، اما ممکن است واقعا عاشق یکی از آنها شوید. همچنین به سراغ یکی دو کار که فکر می کنید، توانایی شان را دارید نیز بروید. شاید در آنها بتوانید به راحتی کار مورد نیازتان را پیدا کنید. اگر می توانید سعی کنید قبل از ورود به دنیای کار، مدتی طولانی (هر چقدر که لازم می دانید مثلا یک تا چند ماه) استراحت کنید. گرچه تعطیلات به تنهایی مشکل را برطرف نمی کند اما کمی انرژی برای قدم بعدی تان تولید می کند.
طبعا هر منبع برن اوتی را نمی توان با یک کار بهتر جایگزین کرد. اگر به هر دلیل نمی توانید از آن منبع دوری کنید، باید تا آنجا که ممکن است برای کاهش فشار روحی تان کمک بگیرید. هر جا که امکان دارد از دوستان و خانواده تان کمک بگیرید تا بتوانید زمان بیشتری برای یافتن یک راه حل طولانی مدت بگذارید.
غیرعادی عمل کنید

شما احتمالا یک برنامه روتین زندگی دارید. طبعا در زمان برن اوت، هیچ علاقه ای برای دیدن چیزهایی خارج از برنامه روتین زندگی تان ندارید. به راحتی و با انجام یک کار کاملا غیرعادی می توانید تغییر بزرگی در زندگی تان بوجود آورید. اگر معمولا تمام روز را روی یک صندلی می نشینید، بروید و در پارک قدمی بزنید. اگر همیشه تکنولوژیک زندگی می کنید، شطرنج یا سایر بازی های قدیمی را بازی کنید. اگر همیشه صبح زود برمی خیزید، امروز (تا آنجا که ممکن است) دیر بیدار شوید. اگر معمولا تا ظهر می خوابید، سحر خیز شوید. برعکس کردن روتین های زندگی راهی آسان برای احساس تازگی و طراوت است و به راحتی قابل انجام.
سالم زی باشید

بدون شک به سلامتی تان بسیار اهمیت می دهید، اما برن اوت این اهمیت را کاهش می دهد. گاهی بسیار مشکل است تا از رفتارهای ناسالم جلوگیری کنید، زیرا اثرات برن اوت معمولا باعث می شود به نیازهای جسمی تان بی توجه شوید. پس در زمان هایی که به شدت نسبت به ورزش و تغذیه مناسب بی میل شده اید، برای انجام آنها حداکثر سعی خودتان را بکنید (تا هر جا که می شود). خیلی آسان می شود به 30 دقیقه ورزش روزانه در سالن تمرین شهر، نه گفت. اما معمولا یک پیاده روی روزانه به مدت 5 تا 15 دقیقه که می شود آن را در خانه نیز انجام داد، کاری سختی نیست و برن اوت نمی تواند شما را به انجام ندادن آن متقاعد کند. شما بدون نیاز به هر وسیله ای، راه های زیادی برای ورزش کردن دارید ، پس یک ورزش سبک که دوست دارید (مثلا پیاده روی) انتخاب کنید و مدت کمی در روز (5 تا 15 دقیقه) را به آن اختصاص بدهید. به مرور زمان با انجام ورزش روزانه، سلامت شما کم کم ارتقا می یابد. همچنین هر زمان در میانه کار فرصت دارید، نرمش کنید. تمام مدت پشت میز نشستن برای شما مضر است و انجام این ورزش های کوتاه کمک زیادی به شما می کند. حتی شاید بتوانید راهی پیدا کنید که در محل کار، ورزش مستمر و مفیدی داشته باشید.

بهبود وضع تغذیه نیز کمی به شما کمک می کند. با چشم پوشی از بعضی غذاهای مضر کمی بهبود را در زندگی برن اوت شده تان حس خواهید کرد. مانند ورزش کردن، در اینجا هم آرام آرام تغییر را بوجود بیاورید (طبعا اگر به شما بگویند دیگر فست فود -ساندویچ، پیتزا و …- نخور! گوش نخواهید کرد). مثلا برای شروع تمام غذاهای مورد علاقه تان که مرتبا میل می کنید را لیست کنید، سپس 5 مورد از سالم ترین آنها انتخاب کنید. سعی کنید بیشتر از این پنج غذا میل کنید و کمتر از مواد ناسالم. انجام این کار تغییرات زیادی در رژیم شما بوجود نمی آورد، اما توجه شما را به غذاهایی که می خورید جلب می کند و در نتیجه سالم تر غذا خواهید خورد. پس از اینکه نتایج تغذیه از غذاهای سالم را در خود دیدید، شروع به آشپزی کنید. زمانی که برای خودتان آشپزی کنید، کنترل بیشتری روی سلامت بدن تان دارید (اگر وقت برای آشپزی ندارید، سعی کنید از غذاهای رستورانی به جای فست فودها استفاده کنید.)

در نهایت، بهتر بخوابید. اولین علامت های برن اوت خستگی است. شما باید کیفیت (و اگر لازم است کمیت) خواب تان را افزایش دهید، تا احساس بهبودی کنید. استفاده از بعضی تکنولوژی ها به بهبود خواب کمک می کند و می تواند خواب بهتری برای شما به ارمغان بیاورد. اگر مشکل خاصی در خوابیدن دارید، سری به این مقاله بزنید، شاید راه حل مشکل تان را در آن بیابید.
صبر پیشه کنیدهمان طور که قبلا گفتیم، بهبود برن اوت (همچون بهبودی هر بیماری دیگری) زمان بر است. شاید به سرعت احساس بهتر شدن کنید، اما برگرداندن کامل برن اوت یک روند طولانی است و در ضمن انتظار نداشته باشید که تمام عوارض آن به طور کامل برطرف شود. به محض اینکه شروع به احساس بهبودی کردید، انرژی و شادی بیشتری برای ادامه روند پیدا می کنید، پس با تعیین اهداف کوتاه مدت و دراز مدت به خودتان یاداوری کنید که این یک روند طولانی است. حتی اگر تغییر خاصی در شما ایجاد نشود، فقط با رسیدن به هر کدام از این اهداف احساس پیشرفت و بهبودی، شما را برای ادامه امیدوار می کند. درمان برن اوت واقعی مشکل است، اما اگر تصمیم بگیرید هر کاری می توانید انجام دهید.
برن اوت های خفیف: مضر یا مفید؟!برن اوت شدید و واقعی شاید در زندگی بسیاری از ما هیچ گاه بوجود نیاید. آنچه که همه ما بارها تجربه اش کرده ایم برن اوت های خفیف هستند و حداکثر چند هفته به طول می انجام اند. طبعا تمامی توصیه هایی که برای شناخت و مواجهه با برن اوت شدید گفته شد، در اینجا نیز سودمند هستند. اما شاید بعضی از آنها (مانند ترک کردن شغل) زیاده روی باشد.
برن اوت های خفیف بیش از آنکه مضر باشند، می توانند مفید باشند. با گذراندن و پیروز شدن بر هر یک از آنها شما قوی تر و پوست کلفت تر می شوید و دیگر با مشکلاتی که باعث برن اوت قبلی تان شده اند، برن اوت نمی کنید.
فرض کنید شما به طور متوسط روزی یک ایمیل دریافت می کنید و جواب می دهید. حالا اگر بر اثر پروژه ای ورودی ایمیل شما، 10 ایمیل در روز شود، قطعا شما یک برن اوت خواهید داشت و شاید چند روز بی خیال جواب به آنها شوید. اما پس از چند روز (هر چقدر سریع تر، بهتر) شما به کار بر می گردید و حالا توانایی شما 10 ایمیل در روز شده. به این توجه داشته باشید، شما هنوز تا رسیدن به مقام رئیس شرکت بزرگی چون مایکروسافت (که روزی هزاران ایمیل دریافت می کند و به راحتی شرکت را اداره می کند) راه زیادی دارید و حداقل به صدها برن اوت نیاز دارید تا به گنجایش او برسید.
پس اگر واقعا شغل تان را دوست دارید و فکر می کنید با گذاشتن وقت و انرژی فراوان روی آن، نهایتا به موفقیت بزرگی می رسید، از کار زیاد و برن اوت نهراسید. زیرا برن اوت همچون «چوب معلم، گل» است و باعث پیشرفت.

کار در فضاهای بسته

کار در فضاهای بسته

وجود فضاهای محصور و لزوم انجام عملیات شغلی در آنها از جمله مواردی است که با وجود پیشرفت های علمی هنوز هم در بسیاری از محیط های کاری دیده می شود.

  به طور کلی فضای محدود به محیط شغلی ای اطلاق می شود که :

1- برای وارد شدن فرد و انجام کار در درون آن به اندازه کافی بزرگ است .

2-  ابعاد ورودی یا خروجی آن محدود است.

3-  برای انجام کار مداوم این فضا طراحی نشده است.

4-   از تهویه طبیعی مطلوبی برخوردار نیست.

کار در درون بویلر، کوره، سپتیک، تانک، سیلو، تونل، ظروف قیفی شکل، مخازن و موارد مشابه را فعالیت در درون فضای محدود به حساب می آورند.

مثالهای از فضاهای بسته :

1.   مخازن

2.   ورودی ها manhole

3.   دیگهای بخار

4.   کوره ها

5.   مجراهای فاضلاب

6.   سیلو ها

7.   قیف ها

8.   اطاقهای کنترل برق

9.   معادن زیر زمینی

10. داخل لوله ها  وکانالها

11. مجاری سیستم های تهویه

12.   تونل ها

13.   انبار های مسقف مواد شیمیایی

14.   گودالها وچاله ها

مهمترین خطراتی که شاغلین این فضاها را تهدید می کند عبارتند از :

·                         غلظت اکسیژن

·                         اتمسفرهای سمی

·                         اتمسفرهای قابل اشتعال

·                         خطرات مکانیکی

·                         خطرات الکتریکی

·                         درجه حرارت های نامناسب

·                         خطرات متفرقه

غلظت اکسیژن :

حداقل میزان اکسیژن برای ادامه بقا و فعالیت 5/19 درصد است. با کاهش غلظت به تدریج علایم سوء آن در قالب، تنزل توانایی فرد برای ادامه کار، کاهش هوشیاری، کاهش قدرت قضاوت و بیهوشی رخ می دهد. با رسیدن غلظت اکسیژن به حد 4 تا 6 درصد فرد در عرض 40 ثانیه به حالت کما می رود و جان خود را از دست می دهد.

افزایش غلظت گاز اکسیژن به بالای 5/23 درصد بر میزان اکسیداسیون می افزاید و علاوه بر آنکه فرد را در معرض مسمومیت با اکسیژن قرار می دهد، بر احتمال احتراق و انفجار می افزاید.

اتمسفرهای سمی :

از مواد سمی که ممکن است در این فضاها وجود داشته باشد می توان به موادی نظیرCO  و H₂S و فیوم های جوشکاری اشاره کرد.آلاینده های یاد شده در غلظت های بالاتر از حدود استاندارد قادر به تهدید سلامت شاغلین در این نوع فضاها می باشند. برای مثال گاز CO در غلظت بالا و ppm200 در کمتر از یک ساعت باعث مرگ خواهد شد. این غلظت در مورد گاز H₂S در حدود ppm1000 است که در مدت زمان چند دقیقه باعث مرگ فرد می شود.

مهمترین منابع ایجاد کننده اتمسفرهای سمی در فضاهای محدود عبارتند از :

    محصولات ذخیره شده شامل گازهای آزاد شده پس از عملیات تمیزکاری و مواد جذب شده در دیواره ها نوع فعالیت های انجام شده

اتمسفرهای قابل اشتعال :

وجود بخارات و گازهای قابل اشتعال مانند هیدروژن، متان، استیلن، پروپان، بخارات بنزین و سایر هیدروکربن ها در فضای بسته می تواند با رساندن غلظت گازهای قابل اشتعال به حد پائین اشتعال، سطح ایمنی را به شدت تقلیل دهد. ابزارهای برقی دستی، انجام عملیاتی نظیر جوشکاری، و برشکاری و یا استعمال دخانیات توسط کارکنان از منابع احتمالی شعله برای شروع حریق یا انفجار می باشد.

تعاریف :

•حد پایین انفجار L.E.L

•حد بالای انفجار U.E.L              

•حد تماس زمانی بلند مدت 8 ساعته LTEL

•حد  تماس زمانی کوتاه مدت15 دقیقه  STEL 

گاز	فرمول	LEL	UEL
هیدروژن	H2	4	75.6
متان	CH4	5	15
اتان	C2H6	3	15.5
پروپان	C3H8	2	9.5
بوتان	C4H10	1.5	8.5
استیلن	C2H2	2.0	82
اتیلن	C2H4	2.7	34

  مثال برای متان

حد پایین انفجار برای متان 5% است یعنی اگر گاز متان با 95% هوا مخلوط شود و در معرض حرارت باشد قابلیت انفجار دارد

حد بالای گاز متان UEL  معادل 15% می باشد که اگر با 85%هوا مخلوط شود و در معرض حرارت باشد قابلیت انفجار دارد

کمترین حد قابل انفجارLEL

بیشترین حد قابل انفجار UEL

مثالهایی از تست گاز در فضای بسته  :

گاز	ورود بدون استفاده از تجهیزات تنفسی	ورود با استفاده از تجهیزات تنفسی مناسب	ورود مطلقا ممنوع تا purge کامل و آزمایش مجدد
L.E.L	<1 %	1 to 10 %	>10 %
H2s	<1 ppm	1 to 20 ppm	>20 ppm
Co	< 1 ppm	1 to 250 ppm	> 250 ppm

علائم ناشی از قرار گرفتن در اتمسفر با  اکسیژن کم :

غلظت	علائم
19.5%	حداقل میزان اکسیژن قابل قبول
15-19%	کاهش قدرت فعالیت و عدم هماهنگی در حرکات
12-14%	افزایش تعداد تنفس وقدرت تشخیص کم
10-12%	افزایش تعداد نفسها وضربا ن قلب و آبی شدن رنگ لبها
8-10%	از دست دادن قدرت تفکر ضعف شدید حالت تهوع استفراغ وبیهوشی
6-8%	در 8 دقیقه مرگ در 6 دقیقه 50% احتمال زنده ماندن و4-5 دقیقه امکان احیا وجود دارد
4-6%	در 40 ثانیه کما بیهوشی ومرگ

خطرات مکانیکی :

 بریدگی، خراشیدگی، برخورد با اشیاء، لغزش و سقوط ازجمله عوارضی است که به کرات دامنگیر شاغلین فضاهای محدود می شود. عواملی نظیر جانمایی فضا، ماهیت کار، محدودیت کاربرد برخی تجهیزات به همراه شرایط فیزیکی نامساعد از قبیل روشنایی نامناسب بر فراوانی و شدت عوارض فوق می افزاید.

خطرات الکتریکی :

عدم استفاده از ابزارهای برقی ایمن، معیوب بودن ابزارهای برقی، مجهز نبودن تجهیزات برقی به سیستم ارت، بالا بودن درصد رطوبت نسبی یا خیس بودن محیط کار از جمله شرایط مساعد کننده برای خطرات الکتریکی می باشند.

درجه حرارت های نامناسب :

از خصوصیات فضاهای محدود محسوب می شود. علاوه براینکه سلامتی شاغلین را تهدید می نماید، به افزایش بروز رفتارهای ناایمن در بین آن ها نیز کمک می کند. رطوبت نسبی بالا به همراه انجام عملیاتی نظیر جوشکاری و برشکاری، تهویه های نامناسب و استفاده از انواع تجهیزات حفاظت فردی به افزایش بیش از حد درجه حرارت و غیر قابل تحمل شدن آن کمک می کند. لازم به یادآوری است این خطر ممکن است در بعضی از فضاها به صورت سرمای بیش از حد نمود پیدا کند.

خطرات متفرقه :

جریان های ناگهانی مایعات، آب گرفتگی، عوامل زیان آور بیولوژیکی و تراز بالای صدا به خاطر انعکاس های متعدد آن، ازجمله خطراتی هستند که سلامتی شاغلین اینگونه فضاها را به شدت تهدید می کنند. به کارگیری اصول ایمنی ویژه در اینگونه فضاهای کاری لازم است. - از نقطه نظر اتخاذ تدابیر ایمنی، این فضاها به دو دسته فضاهای نیازمند مجوز کار و بدون نیاز به مجوز کار تقسیم می شوند. کار در فضاهای بسته نیازمند مجوز کار است و جزو عملیات خطرناک محسوب می شود.

ورود و شروع کار در این فضاها نیازمند به اخذ مجوز از واحدهای مسئول است.

اطلاعات مورد نیاز در فرم مجوز ورود به فضای بسته شامل :

-    تاریخ، مکان و نام فضای محدود

-    هدف از ورود و خطرات شناسایی شده

-    طول مدت اجازه به کار

-    مشخصات افرادی که وارد فضا می شوند و دستیاران و سرپرستان آنها

-     نتایج تست هوا

-     اقدامات حفاظتی ای که باید انجام گیرد

دستورالعمل ورود به فضاهای محدود که نیازمند مجوز کار هستند باید موارد زیر را پوشش دهد :

1-   ایزوله کردن فضا                                              

2-   تهویه فضا

3-   بازنگری مراحل کار

4-   تکمیل فرم مجوز

5-   تست اتمسفر فضاهای کار

6-   ورود به فضا

 ایزوله کردن فضا :

-     کلیه دریچه های خطرناک را مسدود کنید

-     فضا را تخلیه کنید

-     از قفل ها و علایم هشدار دهنده استفاده نمایید

-     فضا را از مواد اضافی و غیر ضروری پاک کنید

  تهویه فضا :

-    از تهویه مکانیکی استفاده نمایید

-     شدت تهویه حداقل چهار حجم فضا در هر ساعت باشد

-     از آلوده نبودن هوای جایگزین اطمینان حاصل کنیم

  بازنگری مراحل کار :

-    انتخاب افراد، دستیاران و سرپرستان را بررسی کنید

-    خطرات ورود به فضای بسته و عملیات آن را بازنگری کنید

-    تجهیزات حفاظت فردی ضروری را بررسی کنید

-    دستورالعمل امداد و نجات را بازنگری کنید

 تکمیل فرم مجوز :

-       قبل از ورود به فضای بسته، فرم مجوز به صورت صحیح و کامل تکمیل شود

-       فرم به امضای سرپرست رسیده باشد

-       بر مهلت 12 ساعتی مجوز تأکید شود

-       پس از پایان کار فرم به واحد ایمنی بازگردانده شود

-       مجوزهای باطل شده حداقل برای یک سال نگهداری شود

  تست اتمسفر فضای کار :

-      کنترل غلظت گاز اکسیژن ( بالای 5/19 و زیر 5/23 درصد )

-      کنترل غلظت گازهای قابل احتراق ( کمتر از 10% LEL )

-      کنترل گازهای سمی

لازم به ذکر است در صورتی که غلظت هر کدام از گازهای مورد اشاره از حدود تعریف شده تجاوز کند، لازم است کارکنان به سرعت از فضای کار خارج شوند و پیش از بازگشتن غلظت به حد ایمن، به محیط کار وارد نشوند.

ورود به فضا :

-     در طول کار باید یک دستیار در نزدیک ورودی فضا حضور داشته باشد

-     ورود و خروج به فضا باید ثبت شود

مسئولیت های کارگران، دستیاران و سرپرستان فضاهای بسته به شرح زیر می باشد :

کارگران :

-   کسب اطمینان از تهویه، ایزوله سازی و تخلیه در راستای کار ایمن

-   خروج سریع از فضای بسته

-      آشنایی با کار و دستورالعمل های عملیاتی و استفاده از وسایل حفاظت فردی

   دستیاران :

-     پایش کارگران در هنگام ورود و عملیات و خروج و کمک به آنها در شرایط لازم

-     پایش اتمسفر محیط کار، قبل از ورود و هنگام کار

-     کنترل دسترسی به فضا

-      ارزیابی خطرات اطراف فضا و اتخاذ اقدامات کنترلی

-      خبر کردن گروه های امداد و نجات

   سرپرستان :

-    کسب اطمینان از فراهم شدن حفاظت های مناسب

      -     حمایت از دستیاران در کنترل دسترسی به فضاهای بسته

ایمنی در داربست بندی

ایمنی داربست بندی

  تعریف داربست :

 داربست ساختاری است موقتی شامل یک یا چند جایگاه کار، اجزاء نگهدارنده، اتصالات تکیه گاه ها که در حین اجرای هر گونه عملیات ساختمانی به منظور دسترسی به بنا، حفظ و نگهداری کارگر یا مصالح در ارتفاع مورد استفاده قرار می گیرد.

            وظایف افراد مسئول:

1.      تعیین دسترسی های عملی ایمن برای نصب و برداشت و استفاده از داربست

2.      بازرسی داربست ها، قطعات و اجزای آن قبل از شروع به کار و بعد از هر حادثه ای که می تواند روی درستی قطعات داربست تاثیر بگذارد.نظارت و هدایت روی نصب داربست، برداشتن آن و تغییر محل کار

3.      تعیین اقدامات عملی برای حفاظت از سقوط افراد در هنگام نصب و برداشت داربست

4.      تعیین اینکه آیا کار بر روی داربست در روزهای طوفانی و بادخیز ایمن است.

5.      تعیین اینکه آیا قطعات و اجزای داربست که از مواد مختلف ساخته شده اند، می توانند با همدیگر مورد استفاده قرار بگیرند.

6.      شناسایی علل قطعات معیوب داربست و اصلاح مخاطرات آن

7.      بازرسی طناب های مورد استفاده در داربست های معلق و شناسایی نواقصات آن

8.      بازرسی طناب ها و ریسمان های مصنوعی مورد استفاده برای گارد ریل های میانی یا بالای داربست.

9.      انتخاب، هدایت و آموزش افرادی که داربست را نصب می کنند و بر می دارند و محل ان را تغییر می دهند.

10. آموزش کارگران در زمینه نصب، برداشتن داربست، حرکت دادن، کار کردن، تعمیر کردن نگهداری یا بازرسی داربست ها برای شناسایی مخاطرات کاری مربوطه.

         مخاطرات داربست :

1.     سقوط از ارتفاع، ناشی از سرخوردن، دسترسی ناایمن، فقدان تجهیزات حفاظت از سقوط

2.     صدمه بواسطه سقوط ابزار، تجهیزات، و مواد زائد

3.     برق گرفتگی ناشی از برخورد و تماس با خطوط انتقال نیرو و برق

4.     صدمه دیدن و خراب شدن داربست بواسطه عدم تعادل یا بارگذاری بیش از حد

5.     تخته گذاری ناایمن و بد

مسائل مهم در داربست عبارتند از:

1. نصب و برداشت داربست

از 15 تا 20 درصد آسیب های ناشی از داربست شامل نصب و برداشت داربست است. معمول ترین مسئله نقص فراهم نمودن سکوی کاری مناسب برای کارگر در موقع نصب و برپایی داربست است. مسئله بعدی شامل اجزای داربست نظیر اتصالات می باشد. این نقص موجب عدم ثبات داربست یا بی ثباتی داربست می شود، شاید این نقص موجب واژگونی  یا فروریختن داربست نشود اما منجر به آن می شود که داربست نوسان و حرکت کند. این بیشتر زمانی رخ می دهد که فقط یک یا دو تخته روی سکوی کار باشد یا اینکه میله های حفاظتی وجود نداشته باشند و در طی نصب و برداشت داربست این مسئله عادی است.

2.      بالا رفتن و پایین آمدن از داربست

تقریباٌ 15 درصد آسیب های ناشی از داربست زمانی رخ می دهد که کارگران در حال بالا رفتن و پایین آمدن از داربست هستند.

 بالا رفتن و پایین آمدن از چهارچوبه داربست یک امر شایع است اما پیامد ناخوشایند آن آسیب های فراوان و مرگ و میر است. بالا رفتن و پایین آمدن از تیرک های مهار داربست علل بعدی حوادثمی باشد. برای غلبه بر این مسئله باید نردبان های مناسبی فراهم کرد.

3.      لغزیدن یا شکستن تخته های سکوی کار:

بیشتر آسیب ها شامل مسائلی با تخته ها هستند.  اگر تخته های داربست خوب با طناب یا تسمه بسته نشود یا ناایمن باشند به آسانی لیز می خورند و سبب آسیب های جدی می شوند. همچنین اگر تخته های داربست درشرایط نامناسب نگهداری شوند یا اضافه بار بیش از ظرفیت شان روی آنها قرار گیرد، شکسته شوند. بنابرین استفاده از درجه ای درست الوار و بازرسی تخته ها قبل از نصب خیلی مهم است. مسئله شایع دیگر آیزان بودن بیش از اندازه یا کم اندازه داربست روی تکیه گاه هایش      می باشد.. آویزان بودن بیش از حد تخته موقعی که کارگر روی بخش آویزان ایستاده است، سبب می شود که تخته به سمت بالا بیاید و واژگون شود. ولی آویزان بودن بیش از کم منجر به لغزش و سر خوردن تخته روی تکیه گاه می شود.

 4. بارگذاری نامناسب یا بیش از حد بارگذاری

 بارگذاری بیش از حد سبب خمش بیش از اندازه تخته ها می شود و می تواند منجر به خراب شدن و شکسته شدن تخته ها شود. بارگذاری بش از حد بیشتر اغلب در کارهای سنگ کاری و بنایی رخ می دهد که  وزن مواد می تواند از 1500 کیلوگرم روی تخته ها تجاوز کند. اگر مواد روی سکوی داربست بطور آویزان شود می تواند سبب عدم توازن و تعادل روی داربست شود که در نهایت منجر به واژگون شدن داربست می شود

5. عدم تنظیم کامل سکوها

  این موقعیت نه تنها در مرحله نصب و برداشت داربست منجر به آسیب می شود بلکه موقع استفاده داربست نیزآسیب وحادثه ایجاد می کند. طبق قوانین تمام سکوها بایستی حداقل 45 سانتی متر یا 18 اینچ پهنا داشته باشند.

6.      سکوهایی بدون میله های حفاظ

سکوهایی بدون میله حفاظ مشکل جدی ایمنی در طرح های ساخت است. میله های حفاظ نه تنها برای سکوها بلند اقدام پیشگیرانه حفاظت از سقوط هستند بلکه برای سکوهای کم ارتفاع هم مهم هستند. بیش از یک سوم سقوط ناشی از داربست ها بر روی سکوهایی با ارتفاع کمتر از 3 متر می باشد. بنابراین، میله های حفاظ در طی استفاده معمولی برای تمامی سکوهای کاری بیش از 5/1 متر ارتفاع توصیه می شود. میله های حفاظ برای تمام سکوهای کاری باید متشکل از میله بالایی، میله میانی و پاخور باشد.

7.      نقص نصب تمام اجزاء مورد نیاز:

نقص استفاده از تمام قطعات و اجزاء درست داربست مشکل جدی ایمنی است. در داربست بندی تمام موارد باید درست و کامل نصب شوند نظیر صفحات پایه داربست، مهاربندها یا پشت بندها یا بست ها، وسایل ایمن کننده مناسب. باید تضمین نماید که داربست ایمن است.

8. تماس الکتریکی با سیم های بالای سر

اغلب اوقات داربست ها با خطوط الکتریکی بالای سر تماس ایجاد می کنند ولی اگر چنین چیزی اتفاق بیافتدتقریباٌ نتیجه همیشه مرگ و میر است. نقص در نگهداشتن فواصل ایمن از خطوط انتقال برق بالای سر در هنگام حرکت کردن روی داربست مشکل جدی است. قبل از تلاش برای حرکت روی نواحی باز خارجی داربست برای تضمین اینکه سیم های بالای سر در نزدیکی نیست باید به خوبی بررسی و وارسی شوند. در برخی موقیعت ها برای تضمین اینکه فواصل ایمن مورد نیاز از خطوط برق وجود دارد، برداشتن جزئی داربست ضروری است

بلند کردن اجزاء داربست توسط لیف تراک یا وسایل مکانیکی دیگر مستلزم برنامه ریزی دقیق است و باید از مجاورت و نززدیکی با خطوط انتقال نیرو اجتناب شود. کارگران حمل کننده مواد یا تجهیزات روی سکوی داربست باید مراقب تماس الکتریکی باشند.

9حرکت دادن داربست با کارگر روی سکوی کار:

حرکت دادن داربست به همراه کارگر روی سکوی کار می تواند خطرناک باشد. هرجا که برای پایین آمدن کارگران مشکل است و داربست بیش از 3 متر ارتفاع دارد، هر کارگر باید با یراق و طناب کوتاه در کل بدن بسته شود. طناب نجات باید به نقطه مناسب متصل شود.

ملاحظات انتخاب داربست :

استفاده ایمن و مناسب از داربست وابسته به انتخاب سیستم درست برای کار مورد نظر است. اگر مشخصات اساسی داربست برای کار نامناسب باشد یا تمامی قطعات یا اجزای ضروری در دسترس نباشد، می تواند منجربه حوادث شود. انتخاب درست داربست و اجزای مرتبط با آن مستلزم دانش اساسی درباره شرایط محل و کار مورد نظر است. این ملاحظات شامل:

    وزن کارگر، ابزارآلات، مواد، و تجهیزات حمل شده روی داربست

    شرایط کار برای مثال، داخل، خارج، کف های سیمانی، نوع و شرایط دیوار، دسترسی به تجهیزات، تغییرات ارتفاع.

    ارتفاع یا ارتفاع هائیکه در آن داربست نصب می شود.

    نوع کاری که قرار است روی داربست انجام گیرد نظیر کارهای بنایی، سندبلاستینگ، نقاشی، فلزکاری، تاسیسات مکانیکی نصب سقف کاذب یا معلق

    مدت کار

    تجربه ناظر و کارکنان یا انواع داربست های موجود

    شرایط آب و هوایی پیش بینی شده

    نردبان یا وسایل دسترسی به سکوی کار

    موانع

    ساختار ساختمان یا سازه در حال انجام کار

    مشکلات نصب و برداشت نظیر حفاظت از سقوط فرد داربست بند یا نصاب

    استفاده تجهیزات مکانیکی برای کمک به نصب داربست

    شرایط پیاده روی زیر محوطه داربست

انواع داربست ها

    داربست های معلق                         Suspended Scaffolds

    داربست های حمایت شده                 Supported Scaffolds

    داربست های مخصوص یا دیگر         Specialty and Other Scaffolds

داربست های معلق Suspended scaffold

    قبل از نصب ،از محل کار بازدید کنید و بر اساس میزان بار وارده تجهیزات و وسایل لازم را برای کار آماده نمایید

    حتما از افراد ماهر و با صلاحیت برای این کار استفاده نمایید .

    از محکم بودن محل اتصال کابلها به ویژه محل اتصال کابل به داربست مطمئن شوید .

    کابل بکار رفته در این داربستها حداقل باید 6 برابر وزن داربست مقاومت داشته باشد.

     تمهیدات لازم برای جلوگیری از پیچ و تاب خوردن داربست در نظر گرفته شود .

     از تجمع بار و وسایل بی مورد روی داربست خودداری کنید .

    استفاده از سیستم PFAS( Personal Fall Arrest System)  برای جلوگیری از خطر سقوط افراد الزامیست .

    مطمئن شوید که تمامی تجهیزات برقی ،کابلهای برق والکتروموتور ها سالم بوده و به سیم ارت مجهز باشند.

    از قرار دادن مواد آتش گیر و قابل اشتعال مانند بنزین روی داربست معلق خودداری کنید .

    برای افزایش دامنه دسترسی در هنگام کار روی بشکه ،چهار پایه ،جعبه و...نایستید .

    وزنه های تعادلی داربست معلق بایستی بیشتر از ماکزیمم وزن داربست باشد .

    کابلها وسیم های مهاری داربست معلق را به جای محکمی مانند ستون اصلی ساختمان ببنیدید واز بستن به دور دودکش و... جدا خودداری کنید .

    ترمز ایمنی داربست معلق راهمیشه قبل کار بازدید کنید.

    سیستم PFAS باید به طناب نجات LIFE LINE بسته شود نه به داربست معلق.

حرکت دادن داربست Moving scaffold :

    هنگام جابجایی داربستهای متحرک افراد نباید روی داربست باشند .

    از صحت ودرستی چرخ ها وترمز داربست مطمئن شوید .

    سطحی که داربست روی آن جابجا میشود صاف،محکم وعاری از برآمدگی وفرو رفتگی باشد

    جکهای تعادلی OUT RIGGERS چرخ دار  در طرفین داربست تعبیه شده باشد .

    از قسمت پایین داربست هل دهید

فونداسیون داربست :

    زمین زیر داربست باید مقاومت کافی داشته باشد وخاک آن نیز COMPACT شده باشد

    از BASE&SOLE PLATE برای زیر استاندارد ها استفاده شود.

    موقعی که از sole plate برای زیر داربست استفاده میشود منطقه زیر هر کدام از استانداردها باید حدقل 1000 سانتیمتر مربع با حداقل قطر 220 میلیمتر باشد واگرا ز الوار به منظور sole plate استفاده میشود نباید قطر آن از 35 میلیمتر کمتر باشد .

    در زمینهای نرم منطقه sole plate نباید از 1700 سانتی متر کمتر بوده وبرای sole plate های خاص این منطقه به 3400 سانتی متر مربع میرسد

ظرفیت عملی داربست :

    داربست ها و اجزای آن باید قادر باشند که وزن خودشان را و حداقل چهار برار حداکثر  بار اعمال شده را بدون عیب و نقص تحمل کنند. ( بار اعمال شده شامل وزن کارگر، وزن تجهیزات و مصالح است).

    هر یک از طناب های معلق باید قادر به حمایت 6 برابر ظرفیت عملی داربست بدون نقص و عیب باشد.

    الوارهای حامل باید حداقل تحمل 1500 پوند نیرو بر اینچ مربع را داشته باشند.

    اتصالات و وزن های تعادل مورد استفاده برا ی توازن و بالانس داربست های معلق قابل تنظیم باید تحمل چهار برابر ظرفیت داربست را داشته باشد.

سکوهای داربست Scaffold Platform :

     هر یک از سکوهای سطوح کار باید بطور کامل تحته گذاری و پوشیده شود.

     هر یک از بخش های سطح کار یا سگو نظیر تخته باید طوری نصب شود که فضای تخته های مجاور وکنار هم  از یک اینچ یا 54/2 سانتی متر بیشتر نباشد.

     حداقل پهنای سطوح کار یا جایگاه کارنباید از 12 اینچ یا 30 سانتی متر بیشتر باشد.

     لبه جلوی تمام سکوها یا جایگاه های کار نباید از 14 اینچ یا 36 سانتی متر از جلوی جبهه کار بیشتر باشد.

     انتهای جایگاه کار باید از روی دستک به اندازه 6 اینچ یا 15سانتی متر گذشته باشد.

     سکوهای چوبی نباید با مواد رنگی یا جلا دهنده پوشش داده شوند زیرا ممکن است نواقصات و ترک خوردگی های چوب دیده نشود. لبه های الوار چوبی م یتواند برای شناسایی و نشانه گذاری علامت گذاری شود.

     فضای خالی بالای سر باید در نظر گرفته شود. حداقل فاصله بین دو سکو 180 سانتی متر باشد.

     جایگاه داربست باید حداقل یک متر پایین تر از منتهی الیه تیرهای عمودی باشد.

     در هیچ مواردی ضخامت الوار از 5 سانتی متر کمتر نباش و ضخامت های مساوی داشته باشند.

     عرض آنها مساوی .و حداقل 25 سانتی متر باشد.

     الوارها نباید روی هم قرار بگیرند چون خطر برخورد پای کارگران به لبه الوار و افتادن آنها وجود دارد و همچنین جابجایی چرخ های دستی با مشکل مواجهه می شود.

     الوارها یاید حداقل روی سه تکیه گاه یا دستک عبورکرده باشد.

ملاحظات تخته گذاری سکوی کار در داربست Platform Planking :

     برای سکوهای کار باید از الوارهای مخصوص که برای این کار درجه بندی شده اند استفاده شود. کیفیت الوار با موارد زیر اندازه گیری می شود:

·  تعداد حلقه ها در هر اینچ ( 6 یا تعداد بیشتر حلقه)

·  تعداد نواقصات و عیب ها نظیر گره ها، برامدگی ها و فرو رفتگی ها

    تخته ای که شکاف های عمیق در دو طرف تخته یاالوار دارند باید از رده خارج شوند

    تخته هایی که درزها و شکاف های ریز در یک سطح چوب دارند باید به دقت بازبینی وبررسی شود چون در طول زمان می تواند عمیق تر و طولانی تر شود و تبدیل به شکاف های دوطرفه شود.

    تخته ها بایداز نظر شکاف های ایجاد شده در انتهای الوار بررسی شود تا عمیق تر و طویل تر نشوند.

    تخته هایی که روی آنها رنگ و مواد روغنی نشسته است باید از رده خارج شوند یا آلودگی زدایی شوند.

مشخصات چوب ها  :

    گره های روی چوب در مجموع نباید بیشتر از 150 میلیمتر باشند

    پهنای گره ها در یک طرف نباید از 75 میلیمتر تجاوز نماید

    فاصله بین گروهی از گر ه ها،150 میلیمتر می باشد

    تخته چوب های استاندارد دارای5/22 میلیمتر پهنا و38 میلیمتر ضخامت هستند

    گره های لبه داربست نباید از 50 میلیمتر تجاوز نمایند

    تخته هایی که شکستگی وشکاف دارند نباید مورد استفاده قرار گیرند

    بریدگی ،سوختگی،آلودگی به روغن وگازوییل ومیخ نباید در تخته باشد

    تخته ها نباید رنگ شوند

    تخته ها باید به صورت مربع مستطیل بریده شوند وسر آنها با تسمه فلزی بسته شده باشد

طول مجاز الوار Allowable Spans  :

    طول مجاز الوار آن فاصله ای است که بین تکیه گاه ها قرار می گیرد.

    هر چه طول الوار زیاد تر می شود میزان خمش یا خمیدگی بیشتر خواهد شد و به همان نسبت میزان تحمل یا ظرفیت تخته کاهش خواهد یافت.الوارها یاید حداقل روی سه تکیه گاه یا دستک عبورکرده باشد

خمش یا خمیدگی مجاز الوار Allowable Deflection

    میزان خمیدگی یا خمش مجاز برای الوار یک شصتم 60/1 طول الوار می باشد.

    کارگر باید از میزان خمش اگاه باشد چون می تواند تشخیص دهد که چه زمانی سکو کار بیش ز اندازه بارگذاری شده است.

Span of Plank Between Supports	Calculation	Maximum Permissible Deflection
10 feet	120 inches/60 inches	2 inches
7 feet	84 inches/60 inches	1-3/8 inches
5 feet	60 inches/60 inches	1 inch

اجزای داربست SCAFFOLD COMPONENTSحداقل اجزای مورد نیاز داربست عبارتند از:

    تخته هایی که شکستگی وشکاف دارند نباید مورد استفاده قرار گیرند

    بریدگی ،سوختگی،آلودگی به روغن وگازوییل ومیخ نباید در تخته باشد

    تخته ها نباید رنگ شوند

    تخته ها باید به صورت مربع مستطیل بریده شوند و سر آنها با تسمه فلزی بسته شده باشد

مقررات ایمنی در کار با داربست ها :

1)     قبل از نصب ،از محل کار بازدید کنید وبر اساس میزان بار وارده تجهیزات ووسایل لازم را برای کار آماده نمایید.

2)     حتما از افراد ماهر وبا صلاحیت برای کار داربست استفاده نمایید .

3)  در داربستهای معلق از محکم بودن محل اتصال کابلها به ویژه محل اتصال کابل به داربست مطمئن شوید.کابل بکار رفته در این داربستها حداقل باید 6 برابر وزن داربست مقاومت داشته باشد و تمهیدات لازم برای جلوگیری از پیچ وتاب خوردن داربست در نظر گرفته شود .

4)     از تجمع بار ووسایل بی مورد روی داربست خودداری کنید .

5)     مطمئن شوید که تمامی تجهیزات برقی مورد استفاده روی داربستها سالم بوده وبه سیم ارت مجهز باشند.

6)     از قرار دادن مواد آتش گیر وقابل اشتعال مانند بنزین روی داربست معلق خودداری کنید .

7)     برای افزایش دامنه دسترسی در هنگام کار روی بشکه ،چهار پایه ،جعبه و...نایستید.

8)  کابلها وسیم های مهاری داربست معلق رابه جای محکمی مانند ستون اصلی ساختمان ببنیدید واز بستن به دور دودکش و... جدا خودداری کنید .

9)     سیستم طناب نجات را به محل محکمی غیر از خود داربست متصل کنید.

10)هنگام جابجایی داربستهای متحرک افراد نباید روی داربست باشند .

11)از صحت ودرستی چرخ ها وترمزهای داربست متحرک مطمئن شوید.

12)سطحی که داربست روی آن جابجا میشود صاف،محکم وعاری از برآمدگی وفرو رفتگی باشد .

13)داربست ها قبل از استفاده بایستی توسط فرد صلاحیت دارای مورد بازرسی قرار گیرند.

14)بازرسی مربوط به داربستها باید در فواصل زمانی منظم تکرار شود.

15)برای برپایی داربست ها باید از قطعات مرتبط با هم استفاده نمود.

16)داربستها باید از مواد مناسبی نظیر لوله های فولادی گالوانیزه ساخته شده باشند.

17)داربستها باید برای تحمل بار مورد انتظار  به اندازه کافی محکم و مقاوم باشند.

18)فاصله مهاربندیها بایستی مناسب و کافی باشد.

19)فاصله داربستها ی فلزی از کابلهای انتقال نیرو و سایر تجهیزات الکتریکی باید حداقل 5 متر باشد.

20)میله های مورد استفاده برای داربستها باید فاقد هرگونه کج شدگی ، زنگ زدگی ، خوردگی و سایر معایب باشند.

21)قطر بیرونی لوله های مورد استفاده برای برپایی داربستها نباید کمتر از 5 سانتیمتر باشد.

22)تخته ها و یا الوارهای  زیر پایی مورد استفاده در داربستها باید مطابق با اصول ایمنی انتخاب شده باشند و از ضخامت کافی برخوردار باشند.

23)چفت و بست های مخصوص اتصال  قطعات داربستها باید مطابق با اصول ایمنی انتخاب و استفاده شوند.

24)اگر کارگران نتوانند برروی نربان کار کنند استفاده از داربست مورد لزوم است.

25)مقاومت داربست و تکیه گاههای آن باید 4 برابر باری که بر روی آن قرار می گیرد محاسبه شود.

26)بهنگام تعمیر داربستها هیچ کارگری نباید بر روی آن کار کند.

27)برای استقرار پایه های داربست از آجر، بلوک سیمانی، بشگه و ... استفاده نکنید.

28)عرض جایگاه کار کارگران روی داربست بسته به سنگینی و تحرک مورد لزوم کارگر بین 150-60 سانتیمتر انتخاب می شود.

29)فضای باز بالای سر کارگران باید در حدود 180 سانتیمتر باشد.

30)سکوی کاری کارگران باید حداقل روی سه تکیه گاه قرار گیرد.

31)لوله داربست باید محکم بوده و در برابر فشارهای لازم مقاومت کافی ازخودنشان دهد. در صورت تغییر شکل و یا خمیدگی نبایستی از ان استفاده نمود .حداکثر طول مجاز یک لوله 4/6 متر می باشد.

32)بستها در انواع مختلف موجود می باشند که بسته به محل داربست و نوع استفاده از آن بست مخصوص به خود استفاده می گردد. وضعیت رزوه های بست بسیار مهم می باشد که در صورت شکستگی و یا خوردگی نبایستی از آن استفاده نمود.

33)هدف از برپایی یک داربست ایجاد فضائی ایمن و مناسب در ارتفاع جهت تسریع در تردد و کار برای افراد می باشد که این مهم در نهایت بستگی به نوع الواربندی داربست دارد. الوار مذکور باید شرایط زیر را داشته باشند:

    ضخامت آن کمتر از 38 میلی متر نباشد.

    پهنای آن حداقل 225 میلیمترباشد.

    الوارهای مورد استفاده نباید دارای شکاف ، پوسیدگی ، ترک و خمیدگی باشد و درجه تحمل بار آن قبل از استفاده تعیین شود.

    انتهای الوارها می بایستی با یک نوار فلزی به منظور جلوگیری از ایجاد ترک و رشد آن بسته شوند.

    گره های موجود در تخته الوارها باعث کاهش استحکام الوار می شوند به همین دلیل عرض آنها نبایستی در روی سطح بیش از57 میلی متر و در لبه ها بیش از 38 میلی متر باشد.

ایمنی در حفاری و گود برداری

---

ایمنی در حفاری و گود برداری

خطرات فراوانی کارگران را تهدید میکند که مهمترین این خطرات عبارتند از سقوط از ارتفاع، ریزش آوار

 بر سر کارگران، برق گرفتگی و سقوط اجسام بر روی افراد.

در این گونه عملیات باید توجه خاصی به موارد زیر صورت گیرد:

1)      آب و برق و گاز ساختمان قبل از شروع عملیات قطع شود.

2)      کلیه شیشه های مربوط به دروپنجره های ساختمان خارج شده و به محل دیگری منتقل گردد.

3)      در صورتی که ساختمان مورد عملیات با ساختمانهای همجوار دیوارهای مشترک داشته باشد نبایستی عملیات تخریب در مورد آنها انجام شود.

4)      بر روی دیوارهای ساختمانهای کناری باید عملیات شمع کوبی انجام شود.

5)      بدلیل طراتی که در اینگونه کارگاهها افراد را تهدید می کند باید کلیه علائم هشداردهنده لازم نصب شده و توسط چراغهای مشخص در شب نیز عملیات معلوم شود.

6)      بایستی تنها یک راه ورود و یک راه خروج برای پرسنل تعبیه شده و درهای دیگر مسدود گردد تا افراد متفرقه نتوانند به محیط کارگاه وارد شوند و در عین حال بتوان کنترل صحیحی بر ایمنی افراد شاغل اعمال نمود.

7)      ملیات تخریب باید از بالاترین طبقه شروع شده و بسمت پایین ترین طبقات ادامه یابد

8)      نخاله ها و مصالح ایجاد شده در جریان تخریب بایستی بسرعت از کارگاه خارج شود. ریختن نخاله ها در معابر ممنوع است و اینکار باید با دقت و وسواس لازم صورت پذیرد. در این مورد معمولا از کانالهای فلزی بزرگی بصورت شیبدار یا عمودی استفاده می کنند و ضایعات را مستقیما به طبقات پایین منتقل می کنند.

9)      پرتگاهها و گودالهای بوجود آمده در ساختمان باید توسط نوارهای شبرنگ، علائم هشدار دهنده، چراغهای گردان و ... کاملا مشخص و معلوم گردند تا از سقوط احتمالی افراد در آنها جلوگیری شود.

10)  در مواردی که عملیات گودبرداری انجام می شود باید استحکام زمین مورد بررسی قرار گیرد و سپس عملیات را انجام داد. زیرا ممکن است ریزشهای ناگهانی دیواره ها اتفاق بیفتد.

11)  در عملیات گود برداری باید مسیر عبور لوله های آب و گاز و فاضلاب بررسی شده و کاملا از ایمن بودن مسیر اطمینان حاصل کرد.

12)  کندن و حفر زمین در بعضی اوقات می تواند موجب ریزش ساختمانهای مجاور شود در اینگونه موارد ایمنی ساختمانها باید از طریق شمع کوبی دیوارها تامین گردد.معمولا اگر میزان حفر زمین از 120 سانتیمتر بیشتر شود شمع کوبی و سپر گذاری در دیواره های گودبرداری شده الزامی است.

13)  محلهای گودبرداری شده باید توسط علائم هشدار دهنده و شبرنگه علامتگذاری شود تا از سقوط افراد بداخل این مکانها جلوگیری شود.

گودبرداری   Excavation

          به هر نوع عملیات برش، کندن، گود کردن یا متراکم کردن سطح زمین که به نوعی خاک برداشته می شود را گودبرداری می گویند.

          گودال یا ترانشه Trench

          به حفاری باریک ( طول شان نسب به عرض شان زیاد است ) گودال یا ترانشه می گویند.

          بطور معمول، عمق گودال بیشتر از عرض ان است و عرض معمولا از 15 فوت بیشتر نیست.

در عملیات حفاری دو نوع سانحه وجود دارد:

 1.ریزش خاک بر روی کسانی که در محل حفاری شده مشغول کارند .

2.سقوط اجسام و متریال به درون کانال و سوانحی که از طریق افراد، ماشین آلات و یا موادی که در حفاری استفاده می شوند ،پدید می آیند.

       معمولاً حوادث در حفر گودال بدین خاطر است که شخص یا اشخاصی کار خود را به درستی انجام نداده اند.  

نکات زیر نمونه هایی از عملکرد هایی است که می تواند از بروز بسیاری از حوادث جلوگیری کند

 1.گودالها را بدون حفاظ رها نکنید. کلیه محلهای خاک برداری شده که کسی در آنها کار نمی کند را با نوار خطر زرد رنگ مهار کرده و راه بند بگذارید و برای شب از علائم نوری استفاده کنید.

2.در صورتیکه قرار است در محل حفاری ، لوله های جابجایی مواد گذارده شود این لوله ها را به فاصله حداقل 1متر از لبه کانال قرار داده و با قرار دادن گوه در دو طرف آنها از حرکت احتمالی آنها جلوگیری نمائید.

3.در کانال های حفر شده با عمق بیش از120 سانتی متر باید تمام دیوارهای خاکبرداری شده تخته کوبی شوند .تخته ها مجاور یکدیگر و پائین تر از کف قرار داده شوند. با این کار خطر ریزش از بین می رود.

4.تخته ها به وسیله جکهایی که به طور افقی و در فواصل مساوی کار گذارده می شود مهار شود.

5.در تمام سطوح تخته ها، از گوه استفاده شود.

6.تمام افرادی که در گودال های عمیق تر از120 سانتی متر کار می نمایند،باید از کلاه ایمنی استفاده کنند. تخته کوبی افراد را در مقابل اشیایی که از بالا می افتد محافظت نخواهد کرد.

7.داربست ها در داخل محل خاکبرداری شده باید کامل و محکم باشند. کسانی که روی داربستهای ناقص کار می کنند نه فقط برای خود بلکه برای سایر کارکنانی که زیر داربست  مشغول کارند ایجاد خطر  می نمایند.

8.محلهایی را که هنوز تخته کوبی نشده با نصب تابلوی اعلام خطر مشخص کنید تا کسی از منطقه امن فراترنرود.

9.برای بیرون آمدن از گودال ها به تخته ها و دیواره کانال آویزان نشوید بهتر است از یک نردبان مناسب استفاده کنید. نباید نردبان را فقط به تخته کوبی تکیه داد بلکه لازم است از بالا به میخی که در زمین کوبیده شده است محکم ببندید. در حین بالا آمدن از نردبان پله ها را دو تا یکی نکنید.

10.برای کسانی که در پایین کار می کنند خاک و اشیایی که در لبه گودال قرار دارند مانند موادمنفجره بسیارخطرناک می باشد. خاک و سایر مواد حفاری شده باید حداقل به فاصله 60 سانتیمتر دورتر از لبه ریخته شود و شیب مواد انباشته شده طوری باشد که امکان ریزش مجدد به داخل کانال را نداشته باشد.

11. ارتعاش یا وارد شدن فشار زیاد به نزدیک لبه دیوار خاکبرداری شده به احتمال زیاد موجب ریزش می شود. 

12.در موقع خاکریزی به درون گودالها حتماً مانعی تهیه و با فاصله مناسب از لبه کانال محکم به جایی ببندیدتا از سقوط کامیون یا دمپر به داخل گودال جلوگیری شود.

13.پریدن از عرض کانالها سرانجام خوبی ندارد، بهتر است کانالهایی که در مسیر عابرین حفر می گردد به وسایلی که دارای استحکام کافی برای عبور افراد هستند ، مجهز باشد و همچنین طرفین آن نرده حفاظتی نصب شده باشد.

Protective System :

سیستم حفاظتی به روشی برای حفاظت افراد در برابر ریزش موادی که در هنگام خاکبرداری و گودبرداری صورت       می گیرد و حفاظت در برابر ریزش سازه های جانبی و کناری گفته  می شود.

    انواع حفاظ گذاری

    شمع بندی یا شمع کوبی

    حفاظ گذاری

    شیب گذاری

    مهاربندی

Shoring or Shoring :

    شمع گذاری یا شمع کوبی تمهیدات سیستم حمایتی برای جبهه کار یا کناره های گودال به منظور جلوگیری از حرکت خاک، جلوگیری از حرک و جابجایی وسایل زیرزمینی، راه ها و فونداسیون ها است

    شمع کوبی یا شمع گذاری یا حفاظ گذاری زمانی و مورد استفاده قرار می گیرد که محل یا عمق برش کار شیبی برگشتی را ایجاد می کند که این شیب بالاتر از حداکثر شیب مجاز است

    سیستم شمع گذاری متشکل از شمع، پایه یا میله، بست یا نگهدارنده یا میله های پشت بند و صفحات می باشد. سه نوع اصلی شمع گذاری عبارتند از:

1.      شمع گذاری الواری

2.      هیدرولیکی

3.      بادی یا پنوماتیکی

تمایل به استفاده از شمع گذاری هیدرولیکی امروزه بیشتر شده است. این نوع سیستم نسبت به سیستم الواری مزیت     بیشتری دارد چون برای نصب و برداشت آن نیازی نیست کارگر به داخل گودال برود. مزایای سیستم

انواع  هیدرولیکی عبارتند از:

1.      به قدر کافی برای نصب توسط یک کارگر سبک هستند.

2.      تنظیم فشار روی هر قسمت گودال بااین سیستم راحتر است.

3.      به آسانی برای انواعی از گودال هایی با عمق و عرض متفاوت مورد استفاده قرار گیرند.

    در سیستم هیدرولیکی تمامی شمع ها از بالا به پایین نصب شوند و موقع برداشت، از پایین به بالا برداشت شوند.

    این سیستم را حداقل یکبار در هر شیفت کاری برای بررسی نشتی لوله ها و یا سیلندرها، شکسته شدن اتصالات، شکستگی مغزی ها یا شیارها، خمیدگی پایه ها و هر گونه آسیب دیدگی و بخش های معیوب چک کنید.

    سیستم شمع گذاری بادی مشابه سیستم شمع گذاری هیدرولیکی است. تفاوت اولیه این است که در شمع گذاری بادی از فشار هوا به جای فشار هیدرولیک استفاده می شود.

    عیب استفاده از شمع گذاری بادی این است که کمپرسور هوا باید در محل کار وجود داشته باشد

انواع حالت های ریزش و شکستگی لایه های خاک :

شکستگی های فشاریTension Cracks

برگشتن و واژگون شن خاک  Toppling

لغزش و سرخوردن خاک  Sloughing

فرونشست خاک و برآمدگی خاک   Subsidence and Bulging

برآمدگی و له شدن خاک Heaving or Squeezing

مواردی که باید در بررسی سایت گودبرداری و حفاری مد نظر قرار گیرد عبارتند از:

1.            موقعیت ساختمانهای موجود

2.            موقعیت ساختارهای جدید

3.            نتایج بدست آمده از بررسی خاک

4.            آلودگی خاک

5.            سطح آب های زیر زمینی و نوع خاک

6.            ذخیره و دفع مواد برداشته شده از محل گودبرداری

7.            مقدار فضای مورد نیاز برای کار

8.            مناسب ترین روش برای نگهداری موقت دیوارهای گودال

9.            برنامه شرایط اضطراری

10.        .......

عملیات‌ مقدماتی‌ گودبرداری‌ و حفاری‌ :

قبل‌ ازاینکه‌ عملیات‎گودبرداری‌ و حفاری‌ شروع‎شود، اقدامات‌ زیر باید انجام‌ شود.

 الف‌ - زمین‌ مورد نظر از لحاظ‌ استحکام‌ دقیقاً مورد بررسی‌ قرار گیرد.

 ب‌ - موقعیت‌ تاسیسات‌ زیرزمینی‌ از قبیل‌ کانال‌های‌ فاضلاب‌، لوله‌ کشی‌ آب‌، گاز، کابل‌های‌ برق‌، تلفن‌ و غیره‌

 که‌ ممکن‌ است‌ در حین‌ انجام‌ عملیات‌ گودبرداری‌ موجب‌ بروز خطر و حادثه‌ گردند و یا خود دچار خسارت‌

 شوند، باید مورد شناسایی‌ قرار گرفته‌ و در صورت‌ لزوم‌ نسبت‌ به‌ تغییر مسیر دائم‌ یا موقت‌ و یا قطع‌ جریان‌ آنها اقدام‌گردد.

ج‌ - در صورتی‌ که‌ تغییر مسیر یا قطع‌ جریان‌ تاسیسات‌ مندرج‌ در بند ب‌ امکان‌پذیر نباشد باید به‌ طرق‌ مقتضی از قبیل‌ نگهداشتن‌ به‌ طور معلق‌ و یا محصور کردن‌ و غیره‌، نسبت‌ به‌ حفاظت‌ آن‌ها اقدام‌ شود.

 د - موانعی‌ از قبیل‌ درخت‌، تخته‌ سنگ‌ و غیره‌ از زمین‌ مورد نظر خارج‌ گردند.

هـ – در صورتی‌ که‌ عملیات‌ گودبرداری‌ و حفاری‌ احتمال‌ خطری‌ برای‌ پایداری‌ دیوارها و ساختمان‌های‌ مجاور

 در برداشته‌ باشد، باید از طریق‌ نصب‌ شمع‌، سپر و مهارهای‌ مناسب‌ و رعایت فاصله مناسب و ایمن گودبرداری و در صورت لزوم با اجرای سازه‌های نگهبان قبل از شروع عملیات، ایمنی و پایداری آنها تامین گردد.

اصول‌ کلی‌ گودبرداری‌ و حفاری‌

1.اگر در مجاورت‌ محل‌ گودبرداری‌ و حفاری‌ کارگرانی‌ مشغول‌ به‌ کار دیگری‌ باشند، باید اقدامات  احتیاطی‌ برای‌ ایمنی‌ آنان‌ به‌ عمل‌ آید.

2.دیواره‌های‌ هر گودبرداری‌ که‌ عمق‌ آن‌ بیش‌ از 120 سانتیمتر بوده‌ و احتمال‌ خطر ریزش‌ وجود داشته‌ باشد، باید به‌ وسیله‌ نصب‌ شمع‌، سپر و مهارهای‌ محکم‌ و مناسب‌ حفاظت‌ گردد، مگر آنکه دیواره‌ها دارای‌ شیب‌ مناسب‌ (کمتر از زاویه‌ پایدار شیب‌ خاکریزی‌) باشند.

3.   در مواردی‌ که‌ عملیات‌ گودبرداری‌ و حفاری‌ در مجاورت‌ خطوط‌ راه‌ آهن‌، بزرگراه‌ها و یا مراکز و تاسیساتی‌ که‌ تولید ارتعاش‌ می‌نماید، انجام‌ شود باید تدابیر احتیاطی‌ از قبیل‌ نصب‌ شمع‌، سپر و مهارهای‌ مناسب‌ برای‌ جلوگیری‌ از خطر ریزش‌ اتخاذ گردد.

4.   دیواره‌های‌ محل‌ گودبرداری‌ و حفاری‌ در موارد ذیل‌ باید دقیقاً مورد بررسی‌ و بازدید قرار گرفته و در نقاطی‌ که‌ خطر ریزش‌ بوجود آمده‌ است‌، وسایل‌ ایمنی‌ نصب‌ و یا نسبت به تقویت آنها اقدام  گردد.

        الف‌ - بعد از یک‌ وقفه‌ 24 ساعته‌ یا بیشتر در کار.

         ب‌ - بعد از هرگونه‌ عملیات‌ انفجاری‌.

         ج‌ - بعد از ریزش‌های‌ ناگهانی‌.

         د - بعد از صدمات‌ اساسی‌ به‌ مهارها.

         هـ – بعد از یخبندان‌های‌ شدید.

                    و – بعد از باران‌های‌ شدید.

5.   مصالح‌ حاصل‌ از گودبرداری‌ و حفاری‌ نباید به‌ فاصله‌ کمتر از نیم‌ متر از لبه‌ گود ریخته‌ شود. همچنین‌ این‌ مصالح‌ نباید در پیاده‌ روها و معابر عمومی‌ به‌ نحوی‌ انباشته‌ شود که‌ مانع‌ عبور و مرور گردد.

6.   در محل‌هایی‌ که‌ احتمال‌ سقوط‌ اشیاء به‌ محل‌ گودبرداری‌ و حفاری‌ وجود دارد، باید موانع‌حفاظتی‌ برای‌ جلوگیری‌ از وارد شدن‌ آسیب‌ به‌ کارگران‌ پیش‌بینی‌ گردد. همچنین‌ برای‌ پیشگیری‌ از سقوط‌ کارگران‌ و افراد عابر به‌ داخل‌ محل‌ گودبرداری‌ و حفاری‌ نیز باید اقدامات‌ احتیاطی‌ از قبیل‌محصور کردن‌ محوطه‌ گودبرداری‌، نصب‌ نرده‌ها،‌ موانع‌، وسایل کنترل مسیر، علایم‌ هشدار دهنده‌  غیره انجام‌ شود.

7.   شب‌ها در کلیه‌ معابر و پیاده‌روهای‌ اطراف‌ محوطه‌ گودبرداری‌ و حفاری‌ باید روشنایی‌ کافی‌ تامین شود و همچنین‌ علایم‌ هشدار دهنده‌ شبانه‌ از قبیل‌ چراغ‌های‌ احتیاط‌، تابلوهای‌ شبرنگ‌ و غیره‌ در اطراف‌ منطقه‌ محصور شده‌ نصب‌ گردد، به طوری که کلیه عابران و رانندگان وسایل نقلیه از فاصله کافی و به موقع متوجه خطر گردند.

8 .قبل‌ از قراردادن‌ ماشین‌ آلات‌ و وسایل‌ مکانیکی‌ از قبیل‌ جرثقیل‌، بیل‌ مکانیکی‌، کامیون‌ و غیره‌ و یا انباشت خاک‌های‌ حاصل‌ از گودبرداری‌ و حفاری‌ و مصالح‌ ساختمانی‌ در نزدیکی‌ لبه‌های‌ گود، باید شمع‌، سپر و مهارهای‌ لازم‌ جهت‌ افزایش‌ مقاومت‌ در مقابل‌ بارهای‌ اضافی‌ در دیواره‌ گود نصب‌ گردد.

9.   در صورتی‌ که‌ از وسایل‌ بالابر برای‌ حمل‌ خاک‌ و مواد حاصل‌ از گودبرداری‌ و حفاری‌ استفاده‌ شود، باید پایه‌های‌ این‌ وسایل‌ به‌ طور محکم‌ و مطمئن‌ نصب‌ گردیده‌ و خاک‌ و مواد مذکور نیز باید با محفظه‌های ایمن‌ و مطمئن‌ بالا آورده‌ شود.

10. هرگاه‌ دیواری‌ جهت‌ حفاظت‌ یکی‌ از دیواره‌های‌ گودبرداری‌ مورد استفاده‌ قرار گیرد باید به‌ وسیله‌ مهارهای‌ لازم‌ پایداری‌ آن‌ تامین‌ شود.

11. درصورتی‌ که‌ ازموتورهای‌ احتراق‌ داخلی‌ درداخل‌ گود استفاده‌ شود، باید با اتخاذ تدابیر فنی‌، گازهای‌ حاصله‌ از کار موتور به‌ طور موثر از منطقه‌ کار کارگران‌ تخلیه‌ گردد.

12. چنانچه‌ وضعیت‌ گود یا شیار به‌ نحوی‌ است‌ که‌ روشنایی‌ کافی‌ با نور طبیعی‌ تامین‌ نمی‌شود باید جهت‌ جلوگیری‌ از حوادث‌ ناشی‌ از فقدان روشنایی،‌ از منابع‌ نور مصنوعی‌ استفاده‌ شود.

13. درصورتی‌ که‌ احتمال‌ نشت‌ و تجمع‌ گازهای‌ سمی‌ و خطرناک‌ در داخل‌ کانال وجود داشته‌ باشد باید با اتخاذ تدابیر فنی‌ و نصب‌ وسایل‌ تهویه‌، هوای‌ منطقه‌ تنفسی‌ کارگران‌ به‌ طور موثر تهویه‌ گردد. همچنین در صورت تجمع آب در کانال باید نسبت به تخلیه آن اقدام شود.

14. درمواردی‌ که‌ حفاری‌ در زیر پیاده‌ روها ضروری‌ باشد، باید جهت‌ پیشگیری‌ از خطر ریزش‌ اقدامات‌ احتیاطی‌ از قبیل‌ نصب‌ مهارهای‌ مناسب‌ با استقامت‌ کافی‌ انجام‌ و با نصب‌ موانع‌، نرده‌ها و علایم‌ هشداردهنده‌، منطقه‌ خطر به‌ طور کلی‌ محصور و از عبور و مرور افراد جلوگیری‌ به‌ عمل‌ آید.

15.  در گودها و شیارهایی‌ که‌ عمق‌ آن‌ها از یک‌ متر بیشتر باشد، نباید کارگران‌ را به‌ تنهایی‌ به کار گمارد.

16.  درحفاری‌ با بیل‌ و کلنگ‌ بایدکارگران‌ به‎فاصله‌ کافی‌ ازیکدیگر به‎کار‎گمارده‌ شوند.

17. در شیارهای‌ عمیق‌ و طولانی‌ که‌ عمق‌ آنها بیش‌ از یک‌ متر باشد، باید به‌ ازاء حداکثر هر سی‌ متر طول‌، یک‌ نردبان‌ کار گذارده‌ شود. لبه‌ بالایی‌ نردبان‌ باید تا حدود یک متر بالاتر از لبه‌ شیار ادامه‌ داشته‌ باشد.

راه‌های‌ ورود و خروج‌ به‌ محل‌ گودبرداری‌ و حفاری‌

1.   برای‌ رفت‌ و آمد کارگران‌ به‌ محل‌ گودبرداری‌ باید راه‌های‌ ورودی‌ و خروجی‌ مناسب‌ و ایمن‌ در    نظر گرفته‌ شود. در محل‌ گودهایی‌ که‌ عمق‌ آن‌ بیش‌ از 6 متر باشد، باید برای‌ هر شش‌ متر یک‌ سکو یا پاگرد برای‌ نردبان‌ها، پله‌ها و راه‌های‌ شیب‌ دار پیش‌بینی‌ گردد. این‌ سکوها یا پاگردها و همچنین‌ راه‌های‌ شیب‌ دار و پلکان‌ها باید به‌ وسیله‌ نرده‌های‌ مناسب‌ محافظت‌ شوند.

2.   عرض‌ معابر و راه‌های‌ شیب‌ دار ویژه‌ وسایل‌ نقلیه‌ نباید کمتر از چهارمتر باشد و در طرفین‌ آن‌ باید موانع‌ محکم‌ و مناسبی‌ نصب‌ گردد. در صورتی‌ که‌ این‌ حفاظ‌ از چوب‌ ساخته‌ شود. قطر آن‌ نباید از بیست‌ سانتیمتر کمتر باشد.

3.   در محل‌ گودبرداری‌ باید یک‌ نفر نگهبان‌ مسئول‌ نظارت‌ بر ورود و خروج‌ کامیون‌ها و ماشین‌آلات‌ سنگین‌ باشد و نیز برای‌ آگاهی‌ کارگران‌ و سایر افراد، علایم‌ هشداردهنده‌ در معبر ورود و خروج‌ کامیون‌ها و ماشین‌ آلات‌ مذکور نصب‌ گردد.

4.   راه‌های‌ شیب‌ دار و معابری‌ که‌ در زمین‌های‌ سخت‌ (بدون‌ استفاده‌ از تخته‌های‌ چوبی‌) ساخته‌ می‌شود باید بدون‌ پستی‌ و بلندی‌ و ناهمواری‌ باشد.

5.   افرادی که در عملیات گودبرداری و حفاری بکار گرفته می‌‌شوند، باید دارای تجربه کافی بوده و همچنین افراد ذیصلاح بر کار آنان نظارت نمایند.

خاکبرداری :

آغاز هر کار ساختمانی با خاکبرداری شروع میشود . لذا آشنایی با انواع خاک برای افراد الزامی است.

الف) خاک دستی: گاهی نخاله های ساختمانی و یا خاکهای بلا استفاده در محلی انباشته (دپو) می­شود و بعد از مدتی با گذشت زمان از نظر ها مخفی میگردد. معمولا این خاکها که از لحاظ یکپارچگی و باربری جزء   خاکهای غیرباربر دسته بندی میشوند در زمان خاکبرداری برای فونداسیون  ساختمان ما دوباره نمایان میشوند. باید توجه نمود که این خاک قابلیت باربری ندارد و میبایست بطور کامل برداشت شود. شناختن خاک دستس بسیار آسان است، وجود قطعات و اجزای دست ساز بشر مانند آجر، موزاییک، پلاستیک و ... در خاک نشان دهنده دستی بودن خاک است.

ب) خاک نباتی: خاک های فرسوده و یا نباتی سطحی به خاکهایی گفته میشود که ریشه گیاهان در آن وجود داشته باشد این خاک برای تحمل بارهای وارده از طرف سازه مناسب نمی­باشد. برای شناختن خاکهای نباتی کافی است به وجود ریشه درختان و گیاهان – برگهای فرسوده و سستی خاک توجه شود. این خاک با فشار انگشتان فرو می­رود.

ج)خاک طبیعی بکر: به خاکی که پس از خاک نباتی قرار دارد خاک طبیعی بکر میگویند توجه داشته باشید که همواره می بایست فونداسیون برروی خاک طبیعی بکر اجرا گردد.

تذکر: ریختن آب آهک به منظور بالا بردن مقاومت خاک دستی و نباتی به هیچ عنوان مورد تایید نمی باشد و نمی­توان خاک دستی و نباتی را با استفاده از آب آهک قابل استفاده نمود.

اکنون که با انواع خاک آشنا شدید توجه به نکات زیر بسیار لازم است:

الف ) در زمینهایی که فاقد هرگونه رویش گیاهی است حداقل عمق خاکبرداری 15 سانتی متر میباشد .

ب ) رسیدن به خاک طبیعی دست نخورده (بکر) میبایست حتما توسط مهندس ناظر تایید شود. توجه داشته باشید که مهندسین ناظر با مشخصات خاک بکر کاملا آشنا هستند.

ج) برای آماده سازی بستر برای بتن پی ها باید ابتدا 10 سانتی متر بتن با سیمان کم ریخته شود به این ترتیب عمق خاکبرداری باید حداقل 10 سانتی متر بیشتر از عمق مورد نیاز برای پی ها باشد.

تعمیرات ساختمان

پل کشی : پل را در ستونهای کناری دیوار همجوار و میانی به ارتفاع یک طبقه بلندتر از سطح زمین نصب می کنیم سپس تیرچه ها را بین پلها در دو سر و قسمت میانی برابر ترسیم نصب می کنیم : 1-نصب سایر تیرچه ها جهت عبور قطعات پل و تیرچه های طبقات زیرین ، بعدا انجام خواهد شد . به این ترتیب مرحله مهار سازی ستونهای کناری با میانی و دیوارهای همجوار را نیز انجام می دهیم پس از این اجرا مرحله گودبرداری تا پایین تر از ارتفاع پل کشی طبقه زیرین بعدی انجام می شود . 1- توسط ٌکرنٌ ، قطعات پل طبقات زیرین را از دهانه های باز به طرف پایین می فرستیم و روی نبشی مستقر می کنیم و سپس اتصالات آنها را انجام می دهیم . نصب تیرچه کناری و میانی ، سبب کلافسازی ستونها در طبقه زیرین می شود . 2- بترتیبی که گفته شد گودبرداری ونصب پل و تیرچه در طبقات زیرین بعدی را نیز انجام می دهیم تا به سطح زیرپی سازی می رسیم در این حالت ، شناژها را نیز برابر نقشه ها اجرا می کنیم . 3- دیوار اطراف را می سازیم و عایق رطوبتی را اجرا می کنیم . سپس ، برابر نقشه ، اسکلت پله و بعد استقرار سایر تیرچه ها در فضای باز گذاشته شده قبلی جهت پوشش سقف آنها را اجرا می کنیم . 4- ادامه دیوار سازیهای کناری ، اجرای عایق رطوبتی آنها ، دیوار سازی بعد از عایقکاری ، استقرار سایر تیرچه ها در طبقات بعدی و پوشش سقف آنها را طبقه به طبقه از پایین به طرف بالا انجام می دهیم تا به اولین طبقه از سطح زمین برسیم .سپس عمل ستونگذاری طبقات بالا بر مقطع ستونهای زیرین و همچنین عمل طویل سازی آنها و سایر اجراهای فنی اسکلت فلزی طبقات روی زمین را دنبال می کنیم . -چنانچه سازه بتونی باشد حفر چاههای کناری به قطر 5/1 متر و چاههای میانی حدود 2 متر جهت قالب بندی ستونها وعدم محدودیت اجرا انجام می شود سپس مراحل پی سازی و ستونهای بتونی را طبقه به طبقه اجرا می کنیم .در این روش میلگردهای انتظار از ستون جهت اجرای پوتر بتونی ازطبقات زیر زمین تا سطح اولین طبه را پیش بینی می کنیم و مراحل بعدی را مانند بحثی که در سازه فلزی گفته شده است انجام می دهیم . - این روش اجرا برای زمینهای شنی و ماسه ای مانند زمینهای تهران مناسب است .چنانچه سطح آبهای زیر زمینی بالا باشد برای ساختمان سازی می توان از این روش استفاده کرد ، البته با توجه به مشکلات فراروان هزینه زیاد استفاده از پمپاژهای قوی و متعدد و تدابیر ایمنی خاص. - دراجرا و تعمیر مسائل شمعبندی و تنگ بستن عمودی به طور مشترک انجام می شود اما در تعمیر بتنهایی شرایط تنگ بستن شمعزنی به روشهای خاصی انجام می شود با تفکر ، تجربه کافی و خلاقیت می توان به اجرایی خطرناک ، اما با رعایت مسائل ایمنی مبادرت کرد از جمله می توان ستونهای باربر معیوب را برداشت و آنها را به طور اصولی بازسازی کرد در ادامه چنین تعمیری را بدرستی بررسی می کنیم . تخلیه پی نشست کرده : بعد از شمع زنی و مهارکردن سقف و دیوار ، اطراف پی نشست می کند و کنده می شود باید مصالح آن تخلیه ، خاک شوره اطراف حفره جمع آوری و حفره برای پر شدن آماده شود . پرسازی حفره یا چاهک : برای پر کردن حفره یا چاهک ، شفته آهکی عسلی درست می کنیم و درآن می ریزیم برای مقاوم شدن بیشتر شفته ، سنگ ، جوش ویا پاره آجر را به طور متناسب با حجم شفته در آن می ریزیم و تا ارتفاع سطح زیر پی ، عمل شفته ریزی را ادامه می دهیم . ساختن پی بتونی : ابعاد پی نسبت به نیروهای وارده مشخص می شود پس از قالب بندی بتون ریزی اصولی با رعایت آرماتورگذاری اجرا می شود . چنانچه دیوار قیر اندود باشد پس از کرسی چینی و اندود ماسه سیمان به طور صیقلی ، عمل ایزولاسیون را انجام می دهیم . - اگر ملات قسمتی که قرار است تعمیر شود ، آهکی باشد باید اولین رج را حتما با ملات ماسه سیمان بنایی کنیم تا خطر فاسد شدن قیر اندود به وجود نیاید . بنایی رجهای فروریخته : - در موقع فروکش پی ، قسمتی از رجهای دیوار فروکش می کند که پس از جمع آوری آنها ، پیوند لاریز به وجود می آید و ملات زیر آنها نیز گرفته و محل مرطوب می شود رجهای تعمیری با رعایت بند به طور یکنواخت با ریسمانکشی بنایی می شود . عمل تعمیر سازی به شکل مثلثی وبا رعایت غوطه چینی و کاربند کردن زیر دیوار قدیمی انجام می شود . باز کردن دربند در دیوار های مسدود : اجرای عایق رطوبتی جوانب پی وبند انبساط در عایق رطوبتی بند انبساط عایق رطوبتی «تواما» در ناحیه کفسازی وزیر دیوار چنانچه بخواهیم در دیوارهای بسته سرتاسری به منظور رساندن نور ، ایجاد تهویه ، امکان عبور و مرور در دو فضا و یا ایجاد ارتباط بین دو فضا محلی باز مانند پنجره ، در یا دربند بسازیم ، بنابه مواردی که ذکر می شود می توانیم محل مورد نظر را خالی کنیم چون خطر این کار زیاد است با زدن شمع می توان با اطمینان خاطر اقدام به انجام آن کرد . بازکردن دربند : 1- چنانچه محل مورد نظر پنجره باشد ، نقطه ای را به عنوان شروع تراز انتخاب می کنیم وبا استفاده از شمشه و رعایت اصطلاحا سرگرداندن تراز ، خط تراز را روی سطح دیوار به وجود می آوریم . 2- خط ترازمذکور را با رعایت سرگرداندن شمشه تراز تا فضای پشت دیوار دنبال می کنیم سپس محل نعل درگاه را نشان می کنیم به این منظور - از خط تراز استفاده می کنیم وبرابر ارتفاع لازم مکان را روی دیوار مشخص می کنیم . - به اندازه سه رج از خط رسم شده ناحیه بالا را به عنوان محل نعل درگاه روی دیوار ، با رعایت گیر تیرآهن نعل درگاه ، نشانه گذاری و ترسیم می کنیم . - با قلم و تیشه ، نیمی از رج سوم در عرض نیمه دیوار را می بریم سپس رج سوم ، دوم و اول را برمی داریم . استقرار تیرآهن نعل درگاه : 1-مقطع و نمره تیرآهن نعل درگاه را به نسبت نیروهایی که بعدا بر آن وارد خواهد شد مشخص می کنیم . 2-طول تیرآهن باید 30 سانتیمتر بلندتر از گیر نعل درگاه باشد . 3-برای مهارشدن دو تیر آهن نعل درگاه ، دو سر آن را به اندازه 12 میلیمتر در راستای یکدیگر سوارخ می کنیم . 4-سطح محل نشست تیر نعل درگاه را با ملات ویا صفحه فلزی همتراز می کنیم 5-پس از استقرار تیرآهن در محل خود سطح آن را دوباره با ترازدستی ، ترازمی کنیم . 6-فضای بالای تیرآهن را تا زیر دیوار با ملات مقاوم وپاره آجر محکم می کنیم 7-بااندازه برداری و استفاده از خط تراز ، محل استقرار تیرآهن را در سمت دیگر مشخص می کنیم ، و سپس نیمی از عرض دیوار را خالی می کنیم . 8- بنا به آنچه گفته شد ، تیرآهن دوم را در محل خود مستقر می کنیم ویک رج روی آن می چینیم . 9-میلگردهای دنده شده را از سوارخ دو پروفیل عبور می دهیم و با پیچ و مهره ، با دو تیر آهن کلاف می کنیم . تخریب محل : 10-با توجه به گیرتیرآهن چناچه نما آجری باشد برای تعمییر نبش دربند مذکور به اندازه 10 سانتیمتر از هر طرف زیادتر تخریب می کنیم چنانچه محل در بین دو فضا باشد ، ضخامت اندود را نیز مورد توجه قرار می دهیم . 11-رج زیر تیرآهن را در عرض دیوار خالی می کنیم و سپس ، جمع کردن رجها را تا سطح دست اندازه ادامه می دهیم . پوشش طاق ضربی : 1-پس از باز شدن محل دربند ، فضای خالی بین دو بال تیرآهن با طاق ضربی را پوشش می دهیم . - بستن زیر دیوار بالا را پس از آنکه با چند رج طاق ضربی پوشاندیم ، با ملات تیزون و آجر آبخوار عرطوای به شکل رج به رج می بندیم . 2-چنانچه در ناحیه زیر دو بال تیرآهن ، تسمه ای جوش دهیم ، کارفنی انجام داده ایم ( قبل از استقرار باید به تیرهای نعل درگاه ضد زنگ بزنیم . نصب کلاف چارچوپ : چارچوب را با رعایت شاخک چارچوب ، استفاده از ریسمانکشی و با اندازه برداری ، چپ و راست کشی ، درمحل خود مستقر می کنیم شاخکها را بعد از ترازگذاری در کف چارچوب با شاقول کردن هم از جانب بازشو وهم از طرف نما ، با گچ دستی پر وبا پاره آجر محکم می کنیم و شمشه گیری اطراف چارچوب : 1-اطراف چارچوب را بنا به اصول کرم بندی و شمشه گیری انجام می دهیم سپس اندودگچ و خاک را در بین شمشه ها تا سطح دیوار اجرا می کنیم در پایان دیواره را سفید می کنیم . 2-چنانچه نصب پنجره در دیواربا نمای آجر باشد نبشهای آجری را با عمل قاپون کردن و رعایت تعمیر می کنیم ، وسپس بندکشی همرنگ انجام می دهیم . 3-درمواقع که نما سنگ پلاک است ، تعمیر سنگ کاری را با رعایت تمامی اصول سنگ کاری – قاب سازی و نصب قرنیز انجام می دهیم . بازکردن بین دو فضای وسیع : برداشتن دیوارهای سرتاسری بین دو فضا به علت باربربودن و اتکای سرتیر روی آنها ، کاری دشوار و بسیار خطرناک است اما با اجرای اصول فنی می توان این کار را جزء به جزء دنبال کرد ودیوار بین دو فضا را برداشت تا فضای وسیعتری به دست آید این عمل با اجرای شمعبندی دقیق و نهگداری سقفهای باربر ممکن است . شمعبندی : 1- همان طور که قبلا گفته شد ، شمعبندی در زیر سقف ، به منظور نگهداری طبقات بالا انجام می شود تا سانحه ای به وجود نیاید اما چنانچه بازکردن فضا در طبقات بالا نیز مورد نظر باشد ، شمعبندی را با رعایت محوری بودن با شمعهای زیرین اجرا می کنیم و در صورت نیاز، تنگ بستن در تمام طبقات را نیز انجام می دهیم ( باز کردن دربند و طبقات بالا و بعدا طبقات زیرین باز می شود ) ساختن پی بتونی : 1-محل استقرار ستونهای فلزی در دیوار را خالی می کنیم رجهای دیوار را نیز تا سطح پی مورد نظر به صورت مورب خالی می کنیم و محل لازم جهت پی سازی را به وجود می آوریم . 2-چنانچه بخواهیم پی را بر سطح زمین بسازیم ، این کار را با رعایت کفسازی و ایجاد اختلاف سطح روی فونداسیون جهت پیگیری از یخزدگی انجام می دهیم . اگر بخواهیم پی را در سطح زمین بسازیم ، ابعاد آن را نسبت به نیروهای وارده تعیین می کنیم این پیها را معمولا به صورت مستطیل و در جهت دو فضا می سازیم زیرا پیشروی در زیر دیوار برای به وجود آوردن ابعاد یکسان ، کار خطرناکی است . 1-پس از قالب بندی ، آرماتورگذاری کف را با رعایت پوشش بتون انجام می دهیم 2-درفوند اسیون نیزآرماتورهای شناژ را به اندازه لازم تعبیه می کنیم . 3-پس از آماده سازی صفحات بیس پلیت و استقرار آنها در جای خود ، بتون ریزی پی را انجام می دهیم . اجرای شمعزنی : 1- ستون فلزی را با مقطعی که لازم است با توجه به نیروهای وارده وبا در نظر گرفتن ضریب اطمینان ، از پروفیلهای مختلف تهیه می کنیم . 2- با رعایت ارتفاع پل ، به ستون نبشی وصل می کنیم . پل کشی : 1-پس از استقرار ستونهای فلزی محل نشست پل روی دیوار اصطلاحا خط می شود . 2-با رعایت ارتقاع پل ، محل آن تا محور وعرض دیوار اصطلاحا خط می شود . 3-چنانچه فاصله ستونهای فلزی زیاد باشد استقرار دو پل و اتصالات آن باید اصولی انجام شود تا عملکرد دو تیرآهن در زیر نیروهای فشاری و کششی یکی شود . 4-چنانچه طول دهانه (فاصله بین دو ستون ) کوتاه یا طول تیرچه هایی که بر پل نیرو وارد می کنند کم باشد می توانیم از وجود یک تیرآهن با توجه به مقطع آن استفاده کنیم در این صورت ، بیشتر تیرهای پوشش از روی پل عبور می کند . 5-چنانچه دیوار عریض باشد ، گیر تیرآهن روی آن در اندازه معمول و تقریبا 30 سانتیمتر خواهد بود . در این صورت ، باید با وصله گذاری وطویل کردن تیرو در نظر گرفتن اتصلات مطلوب ، طول تیرچه را تا جان پل زیاد کنیم . 6-در اجرا ، پل باید روی نبشی مستقر شود چنانچه تیرهای پوشش سرتاسری باشند و روی پل نشست داشته باشند باجک زدن در دو یا سه قسمت از زیر پل ، آن را به طرف بالا هدایت می کنیم تا کاملا زیر تیرهای پوشش بنشیند در این حالت محل نشست بال تیرآهنهای عبور کننده پوشش را بر بال پل باربر جوش می دهیم . 7-در غیر این صورت ، تیر پوشش باید به جان پل متصل شود به طور کلی ، چنانچه به علت بالابردن پل تا نشست بر زیر تیرچه ها ، بین نبشی وبال پل خالی بماند ، با پلیت گذاری و جوشکاری ، اتصالات لازم از پل به نبشی را انجام می دهیم . 8-پل کشی بین ستونهای بعدی را نیز بترتیبی که ذکر شد ، انجام می دهیم . برداشتن دیوار : 9-پس از نصب پل و اجرای اتصالات تیرچه ها ، دیوار را برمی داریم این کار را از رجهای بالا شروع می کنیم و تا پایینتر از کفسازی ادامه می دهیم . 10-چنانچه دیوار برداری بین دو فضا طویل باشد بنا به اصولی که گفته شد ، پس از خالی کردن یک دهانه در بین ستونها ، پل کشی دهانه همجوار به همان ترتیب انجام می شود پس از اتصالات اجراء ، قسمت بعدی نیز برداشته می شود این کار به همین ترتیب تا انتها ادامه پیدا می کند . -در اجرا باید با نصب میلگرد بین اولین و آخرین ستون را ریسمانکارکشی کرد . بااندازه برداری از ریسمانکار، استقرار ستونها کنترل می شود و ستونها نیز همباد می شوند . پوشش طاق ضربی : 1-چنانچه دیوار عریض باشد ، پس از انجام اتصالات مقاوم و مطمئن ، آن را خالی ، و پل دومی در جهت دیگر اجرا می کنیم . 2-پس از اتصال و مهارسازی بین دوپل ، پوشش طاق ضربی را در بین آنها اجرا می کنیم . چنانچه بخواهیم روی پل دست انداز بسازیم ، با استفاده از ملات مقاوم و آجر آبخوار، پوشش طاق ضربی را تا زیر دیوار جلو می آوریم . اجرای شناژبتونی : بنا به گفته شد ، میلگردهای شناژالحاقی بتونی را با رعایت کلافبندی آرماتورآن به میلگردهای انتظار که در فونداسیون جهت شناژ تعبیه شده اند ، متصل می کنیم سپس ، قالب آن را می سازیم و بتون ریزی می کنیم . کفسازی : بعداز اجرای شناژ، چنانچه در کفسازی بلوکاژوجود داشته باشد ، برای حفاظت شناژو فونداسیون اطراف آنها را ماسه یا خاک معمولی به اندازه 7تا 10 سانتیمتر پهن می کنیم و سپس ماکادام چنینی را طوری انجام می دهیم که به شناژ و گوشه های پی نیروی فشاری وارد نشود . پس از خواباندنخرده سنگ ، سطح آن را هموار می کنیم و مرحله بعدی را که موزاییک فرش است ، انجام می دهیم . چنانچه در کفسازی قیراندود وجود داشته باشد ، پس از به کاربردن بتون سبک روی بلوکاژو یا اندود ماسه و سیمان به طور صیقلی ، قیر اندود را انجام می دهیم و سپس موازاییک فرش بنایی می شود در بعضی موارد بین تقاطع دیوار وکفسازی ، سنگ قرنیز یا پارکت چوبی کار گذاشته م شود . اندود اطراف ستون : چنانچه فضاهای باز شده طویل باشند ، بین آنها ستونهایی می گذاریم که بترتیب زیر اندود می شوند : 1-در این حالت ، اطراف ستونها "توری گالوانیزه " می کشیم و سپس اندود گچ و خاک تیزون می کنیم . 2-چنانچه از توری گالوانیزه استفاده نکنیم ، احتمال جدا شدن اندو گچ و خا ک بخصوص از جان تیرآهن به علت قطور بودن آن وجود دارد . 3- بدیهی است که برای پیشگیری از اثر رطوبت و خورده شدن سطح فلز ، قبل از استفاده از توری گالوانیزه ، سطح ستون را کاملا سمباد می زنیم و گرد آن را می گیرم سپس ، دو مرتبه آن را با ضد زنگ عایق می کنیم . 1-درهنگام کشیدن توری باید آن را یک سانتیمتر گشادتر از هر ضلع در نظر بگیریم تا ملات از آن عبور کند و توری در وسط ملات قرار گیرد. 2-ملاتی که به کار می رود ، باید خمیر شل باشد . نبش ستون را هم از اطراف باید گرد کنیم تا خطر شکستن وجود نداشته باشد . 3-سطح ستون را پس از اندود کردن ، سفید کاری می کنیم تا برای مراحل بعدی و نقاشی آماده شود . اندود سطح پل : 1-اطراف پل باربر نیز باید اندود شود . به این منظور ، ابتدا با ماده سرنج آن را ضد زنگ می زنیم ، سپس اطراف آن را توری گالوانیزه می کشیم محل نشست توری روی قطعه زیرین را با سم آرماتوربندی قلاب می کنیم و پیوند می دهیم . 2-به همان ترتیبی که در اجرای اندودکاری ستون گفته شد ، اطراف پل را اندود می کنیم . 3-ملات گچ و خاک را به صورت کف کش بر سطح توری می کشیم تا ملات در پشت توری بخوبی اثر کند . 1-پس از شمشه گیری ، اندود گچ وخاک کرده وسپس سفید کاری می کنیم . 2-پس از اتمام کار ، رنگ آمیزی می کنیم 3-چنانچه ابتدا اندود و سفید کاری پل را انجام دهیم و سپس ستونها را کار اصولی خواهد بود 4-اطراف ستونها و در ناحیه کف باید قرنیز سنگ شود تا در مواقع تمیز کردن با زمین شو ، این ناحیه کثیف و مرطوب نشود . پوشش سنگ پلاک در اطراف ستون : 1-در مواردی که اطراف ستونها با ستونها با سنگهای الوان به شکلهای مختلف پوشش می شود برای اتصالات هرچه بیشترملات با پشت سنگ و تیرآهن باید زائده های فلزی بر ستون جوش دهیم . 2-پس از آغشته کردن ستون با عایق ضد زنگ ، سنگ پلاک را برای پوشش دادن ستون آماده و نصب می کنیم . 3-با رعایت ملاتخور، سنگهای پلاک را به طور شاقولی درمحل خود نصب می کنیم 4-درصورت نیاز می توانیم سنگ پلاک را با اتصالات لازم در اطراف پل نیز انجام دهیم . پوشش چوب برسطح ستون : چنانچه پوشش پارکت چوبی مورد نظر باشد بترتیب زیر عمل می کنیم . 1-برجان ستون ، زائده فلزی جوش می دهیم و سپس سطح آن را عایق ضد زنگ می زنیم . 2-روی سطح ستون ، توری گالوانیزه می کشیم و با توجه به پرکردن جان فولاداز اندود ماسه و سیمان ، شمشه گیری نبشها را انجام می دهیم . 3-برای اتصال رقهای چوب به ستون ، پس از استقرار صفحات چوبی به طور موقت نقاط لازم را با مته برقی صفحه و اندود را سوارخ می کنیم . 4-پس از مغزی گذاری رل پلاک در سوراخهاو کوبیدن آنها با چکش ، صفحات را درمحل خود نصب می کنیم و با پیچ خود رو از صفحه در رل پلاک اتصالات به وجود می آید . 5-سطح خزانه شده صفحه در محل گل پیچ را با بتونه همرنگ مسطح می کنیم 6-پس از به اصطلاح "پوست ساب زدن " و گردگیری کار را رنگ کیلروسیلر می زنیم . تعمییر ردیفهای موازییک نشست کرده در مجاورت دیوار با ربر : اگر دیوارهای باربر تحت نیروی فشاری قرار گیرند یا به عللی پی ودیوار نشست کند ، و یا بند انبساط در کفسازی کنار دیوار رعایت نشود ممکن است رجهای موزاییک کنار دیوار نیز بشکنند که با نشست دیوار به طرف پایین کشیده می شوند . به اندازه 2تا 3 رج ، موزاییکهای نشست کرده در کناردیوار را برمی داریم ملات آن را جمع می کنمی و چنانچه در زیر موزاییک فرش ، ماکادام وجود داشته باشد آنها را نیزاز محل خود تخلیه می کنیم و به طور سرتاسری کانال می زنیم . اجرای بند انبساط : 1-با استفاده از ورقهای چوب پنبه ، یونولیت ، نی و یا در صورت نداشتن مصالح مذکر، از ماسه نرم ، بند انبساط را می سازیم . 2-محل خالی شده از ماکادام را تا سطح زیر موازییک فرش را با بتون سبک پر می کنیم . 3-اگر در کفسازی بتون سبک کشیده شده باشد سطح آن باید برای قیراندود کردن صیقلی شود 4-با رعایت پوشش می توان از قیراندود قبلی ، ایزولاسیون جدید ساخت 5-برای حفاظت قیراندود بهتر است 1 تا 5/1 سانتیمتر ماسه نرم روی آن بریزیم 6-موزاییک فرش محلی را که باید تعمیر شود با رعایت 10 میلیمتر تا بند انبساط بنایی می کنیم و سپس دوغاب می ریزیم . 7-برای اینکه از نشست دیوار پیشگیری کرده باشیم بهتر است به جای قرنیز سنگ ، قرنیز چوبی را با رل پلاک به دیوار متصل کنیم . عایق رطوبتی پی ، کفسازی ، دیوار زیر زمین همراه بند انبساط : برخی از اراضی موقعیت و ارزش فراوانی دارند ، اما خیس هستند و پی سازی و ساختمان سازی در چنین مواردی خالی از اشکال نیست که بترتیب زیرعمل می کنیم . عایق سازی زیرپی و جوانب آن به دو حالت اجرا می شود: الف : پی سازی ساختمانهایی که زیر زمین دارد . ب : پی سازی ساختمانهایی که زیر زمین ندارد دراینجا عایق سازی زیر پی و جوانب آن را در ساختمانهایی که زیر زمین دارند بررسی می کنیم زیرا مبحث آن کلی تر است . 1-بنا به ارتفاع مشخص زیر زمین ، از کف زمین به طور طبیعی گودبرداری می کنیم درمواردی که زمین سست و نرم باشد جوانب خارجی محل گود برداری را با شیب مشخص انجام می دهیم . 2-پس از دور کردن خاک حاصله از گود برداری ازمحل پی سازی با استفادهاز "بنچ مارک " و اندازه گذاری با دوربین ویا موارد دیگرمانند شیلنگ ترازو یا شمشهتراز ، سطح زیر پی را میخکوبی می کنیم . 3-با استفاده از ریسمانکشی ، بین میخهای کوبیده شده سطح زیر پی را به ارتفاع حدود 10 سانتیمتر وبا سطحی بیشتر از عرض پی جهت قالب سازی بتون "مگر" می ریزیم .قبل از خودگیری بتون مگر ، سطح پی را جهت عایق رطوبتی و مصرف اصولی قیر کاملا صیقلی می دهیم . اجرای قیر اندود سطح زیرپی : 1-پس از خودگیری و مقاوم شدن بتون مگر ، سطح تمامی بتون و حتی زیر قالب آجری را بسیار اصولی ایزوله و در دو لایه عایق رطوبتی می کنیم . 2-پس از اجرای لایه قیر سوم ، بلافاصله مشگذاری (میلگردهای مشبک) می کنیم ، از نوع توری فنسی که زائده های عمودی نیز بدان متصل است در این حالت مشبک فولادی در قیر سطح گونی نشست می کند . ساختن قالب آجری : در اراضی که زمینهای نمکی و یا خطر حمله سوالفاتها وجود دارد ، از قالب بندی آجری که خود نوعی عایق است ، بترتیب زیر استفاده می کنیم : 1-قالب را با پیوند و ملات ماسه و سیمان ضد سولفاته تا ارتفاع لازم بنایی می کنیم . 2-سطح داخلی قالب آجری اندود ماسه و سیمان صیقلی می شود . 3-قیراندود دوبل عمودی را با دقت فراوان و با نشست لایه عمودی عایق روی لایه افقی کف پی اجرا می کنیم . 4-تا زمانی که قیر لایه سوم گرم است توری گالوانیزه را برسطح قر اندود عمودی نصب می کنیم . پی سازی : بنا به اصول پی سازی و نقشه های اجرایی ، میلگردگذاری و بتون ریزی را انجام می دهیم 1- چنانچه زمین مواد مضره برای بتون مانند نمکها وسولفاتها نداشته باشد ، پس از قیراندود سطح زیر پی از قالب بندی فلزی و یا چوبی استفاده می کنیم و بتون ریزی پی را انجام می دهیم پس از باز کردن قالب قیر اندود عمودی وسپس دیواره حفاظتی جوانب آن را اجرا می کنیم قابل ذکر است که درموقع اجرای قیراندود و در جوانب پی ، برگشت عایق رطوبتی تا محل شروع دیوار زیر زمین الزامی است واین قسمت نیز باید با اندود ماسه و سمیان و یارج چینی حفاظت شود . دیوار پشت وارده جهت عایق عمودی زیر زمین : 1-دیوار پشت وارده قیراندود را به ضخامت 20 سانتیمتر و چنانچه طویل باشد به ضخامت 10 سانتیمتر و با داشتن لغاز (سرپایه به فاصله 2 متر به 2 متر ) انجام می دهیم . 2- اجرای اندود ماسه و سیمان صیقلی اولا سبب مقاومت بیشتر دیوار پشت واره می شود ، ثانیا سطحی یکنواخت جهت قیراندود عمودی به وجود می آورد . 3- جهت پیشگیری از فشار های حاصله دیوار پشت واره در موقع ساخت پشت آن را هر سه رج به سه رج پر می کنیم .این عمل سبب نگهداری بیشتر دیوار پشت واره می شود . اجرای قیراندود عمومی : 1-پس از مقاوم شدن اندود ماسه و سیمان ودرحالی که دیوار عاری از گرد وغبار است قیر اندود دوبل عمودی را به طور کاملا اصولی اجرا می کنیم . 1- اجرای نشست قیراندود عمودی بر سطح قیر اندود افقی الزامی است . ساختن دیوار زیر زمین : 1-با ملات ماسه و سیمان ضد سولفاته و آجر مقاوم ، دیوار زیر زمین را تا ارتفاع لازم بنایی می کنیم . 2-ادامه دیوار زیر زمین را جهت اجرای پوشش تا ارتفاع لازم می چینیم . 3-پس از ازاره سازی خارجی ، از ترشح آب به سطح سفتکاری و اندود ماسه و سیمان جلوگیری می کنیم سپس قیراندود دوبل عمودی را تا ارتفاع مشخص اجرا می کنیم . 4-سنگ پلاک را با لقمه گذاری متصل می کنیم و اسکوپ کردن سنگ را انجام می دهیم سپس دیوار سازی طبقه بالا را هم انجام می دهیم پس از آماده سازی سطح زیر سقف پوشش طاق را اجرا می کنیم . اجرای قیراندود افقی در کفساری : 1-در موقع ساختن قالب آجری ، ارتفاع بدنه قالب ناحیه داخلی را تا حد مشخص بالاتر از بدنه مقابل می سازیم سپس اندود ماسه و سیمان می کنیم و ادامه قیر اندود عمودی بر سطح آن را انجام می دهیم . 2-آماده سازی کف را یا با شفته بتونی ویا به روش بلوکاژ انجام می دهیم . 3-با اجرای بتون ریزی لاغر ، سطح زیر کار آماده و صیقلی می کنیم . 4-قیر اندود افقی را در کف بدقت اجرا می کنیم و از راستای قیراندود عمودی ، بدنه قالب را تا نزدیک دیوار عبور می دهیم . 5-برای اینکه قیر اندود افقی به دیوار زیر زمین وصل نشود می توانیم بند انبساط را با به کارگرفتن ضخامتی از آسفالت که با فاصله ای از دیوار وبا استفاده از تخته ای به شکل قالب می باشد بریزیم و بکوبیم وبند انبساط را به وجود آوریم . بند انبساط عایق رطوبتی "تواما" در ناحیه کفسازی و زیر دیوار : در اراضی کاملا مرطوب ، خطر اثر رطوبت از کف فضاها در قسمتهای داخلی ساختمان اجتناب ناپذیر است در چنین مواردی ، کف فضاها در قسمتهای داخلی ساختمان اجتناب ناپذیراست . در چنین مواردی کف فضاها نیز باید همسطح با عایق زیر دیوار ، عایق رطوبتی شود در اراضی کاملا خیس از نفوذ رطوبت شدید و یا در شرایطی که نفوذ آب از ناحیه قطع عایق رطوبتی که معمولا درکنار دیوار می باشد شدید است رطوبت به قسمتهای داخلی و کناره های دیوار سرایت می کند در چنین مواردی بند انبساط عایق رطوبتی بین کفسازی عایق را اجرا می کنیم و اجرای عایق سطح زیر دیوار نیز الزامی است که بترتیب زیر عمل می کنیم : 1- پس از پی سازی و کرسی چینی ، آماده سازی زیر رج عایق رطوبتی را انجام می دهیم سپس ، سطح زیر قیراندود را اندود ماسه و سیمان صیقلی می کنیم . 2- پس از خودگیری و مقاوم شدن اندود ماسه وسیمان در حالتی کاملا خشک و عاری از گرد و عبار عایق رطوبتی سطح زیر دیوار را انجام می دهیم . عایقکاری کف : 1- پس از بلوکاژکف به وسیله سنگها مدور و رودخانه ای ویا شفته بتونی ، زیر سازی عایقکاری به جود می آید . 2- چنانچه از بلوکاژو سنگریزی استفاده شود سطح سنگهای بزرگ به وسیله لاشه سنگ اصطلاحا "تحت " می شود تا از نفوذ ملات ماسه و سیمان در لابه لای سنگها پیشگیری شود . 3- سطح زیر کار را بتون لاغر به ضخامت 5 سانتیمتر می ریزیم و سپس سطح آن را تخته ماله می کنیم وصیق می دهیم . 4- پس از خودگیری و مقاوم شدن بتون لاغر ودر حالی که کاملا خشک و عاری از گرد و عبار است ، عایق رطوبتی را تا فاصله 15 سانتیمتر دیوار انجام می دهیم اجرای عایقکاری بند انبساط : چنانچه عایق رطوبتی در کف و سطح زیر دیوار قیراندود شده باشد ، جهت عایق بند انبساط از عایق ایزوگام به شرح زیر استفاده می کنیم : 1- باتوجه به نشست و پوشش (اورلپ ) ، عایق ایزوگام بر سطح عایقکاری کف به اندازه 15 سانتیمتر و عایق زیر دیوار نیز به اندازه 15 سانتیمتر وجهت برگشت عایق ایزوگام از دو جهت به اندازه 25 سانتیمتر ، جمعا 55 سانتیمتر در طول مشخص تهیه می کنیم . 2- جهت عمل نورد دهی در ناحیه میانی ، عرض عایق ایزوگام را حرارت ملایم می دهیم ، به طوری که عایق سخت ، نرم وشکل پذیر شود . 3- دو شمشه ، یکی را در سطح زیر لبه عایق پس از رعایت اندازه برگشت و "اورلپ " ، و دیگری را بر سطح روی عایق و در راستای شمشه زیر قرار می دهیم و سپس به آرامی طوری که عایق نشکند آن را خم می کنیم . 4- عمل مشابه را در لبه دیگر عوض عایق ایزوگام و با رعایت اندازه ای حدود 15 سانتیمتر جهت برگشت و پوشش عایق ایزوگام انجام می دهیم که در نتیجه ، ناحیه میانی با خمیدگی به صورت گود و مدود در می آید . 2- جهت پیشگیری از خطرات احتمالی ،محل نشست عایق رطوبتی را بند انبساط می دهیم ، یعنی سطح زیر و اطراف آن را با ماسه نرم و غیر آهکی و مواد مضره پر و مفروش می کنیم . 5- لبه عایق رطوبتی در زیر دیوار و لبه عایق رطوبتی در کف را به را به قیر گرم آغشته می کنیم .سپس ، عایق ایزوگام نورد داده شده را از دو طرف به سطح دو عایقکاری مذکور متصل می کنیم . 3- برای آنکه دو لایه میانی عایق ایزوگام و محافظت آن به هم متصل نشوند ، ورق چوب پنبه و یا ورق یونولیت می گذاریم . 4- بدیهی است که اگر پی و ساختمان نشست کنند ، عایق ایزوگام باز می شود و قطرات آب و یا رطوبتهای شدید به سطح فضا و قسمتهای داخلی بنا نفوذ نمی کند 5- بعد از اجرای رج محافظتی روی عایقکاری زیر دیوار و حفاظت عایق بند انبساط و کف ، دیوار سازی را ادامه می دهیم . 6- در اجرای کفپوش ، قسمتی از موزاییک فرش ویا سنگفرش در روی بند انبساط عایق رطوبتی برابر شکل باید فاقد ملات باشد این عمل سبب حفاظت بند انبساط عایق رطوبتی می شود . 7- چنانچه زمین زیر ساختمان قبلا خشک و به عللی نفوذ رطوبت دائمی شود بنا به مسایل ذکرشده می توان در روش بازسازی ،موارد ذکر شده را درحالت تعمیر نیز به وجود آورد . پیشگیری رطوبت بالارونده : چنانچه دیوار بنا قیر اندود نشده باشد ، ویا به علل گوناگون قیراندود آن معیوب اجراشده باشد و به علت چکه کردن از لوله ویا هر علت دیگر ، ممکن است رطوبت از سطح پی و کرسی چینی به مرور زمان به طرف بالا بکشد و سبب اشکالات اساسی وظاهرهی کپ کردن و با طبله شدن گچکاری و اندود باشد در این صورت ، امکان خالی شدن پای دیوار وجود دارد که خطرناک است. از نظر بهداشتی نیز عوارض ناگواری وجود دارد که به مرور زمان پیش می آید . اگر پی شفته ای باشد ،در اثر رطوبت حالت خمیری پیدا می کند که به مرور زمان ، باعث نشست ساختمان نیز می شود . روش پیشگیری : معمولا حد بین ملات و موزاییک را در زیر دیوار قیر اندود می کنیم . برای قیر اندود کردن مرحله ای دیوار، با رعایت 100تا120 سانتیمتر فاصله از دیوار را شمبعندی می کنیم و در صورت نیاز به طور مطمئن تنگ می پندیم . خالی کردن پای دیوار : برای اینکه قیراندود به صورت اصولی انجام شود ، به اندازه 50تا 60 سانتیمتر پای دیوار را به شکل یک کانال سرتاسری خالی می کنیم . ارتفاع این کانال به اندازه 30 سانتیمتر است . شکافتن قسمتهای مختلف دیوار : 1- برای اجرای قیر اندود به اندازه 5 رج از دیوار مرطوب را حدود 120 سانتیمتر خالی می کنیم . 2- سه رج در ناحیه سطح زیر موزاییک و 2 رج در سطح روی موزاییک را خالی می کنیم . 3- معمولا یک متر از دیوار سالم را رها می کنیم و مجددا 5 رج حدود 120 سانتیمتر را خالی می کنیم . 4- بترتیبی که گفته شد ، تمام جوانب دیوار را که مرطوب است به شکل یک درمیان مانند لانه زنبوری خالی می کنیم . کرسی چینی : 1-در سطوح دیوار ، خط ترازی به ارتفاع لازم درست می کنیم و بعد از اندازه برداری کرسی چینی ، با ملات ماسه و سیمان و آجر آبخوار در سه رج با رعایت پیوند بنایی می کنیم . 2- در حفره های باز شده ، کرسی چینی را کاملا همتراز یکدیگر بنایی می کنیم . 3- پس از سه رج کرسی چینی ، اندود ماسه و سیمان را به طور صیقلی انجام می دهیم . بستن زیر دیوار : 8- بعد از عایق کاری با قیر گونی ، ملات ماسه و سیمان می ریزیم و دو رج آجر آبخوار را با رعایت پیوند و 10 سانتیمتر عقب نشینی از هر طرف ، عایقکاری مرحله بعد را انجام می دهیم . برداشتن نواحی مسدود دیوار : 1- به طوری که ذکر شد ، قسمتهایی از دیوار را که مسدود مانده است با دقت خالی می کنیم . 2- کرسی چینی وبعد از آن ، اندود ماسه و سیمان سپس قیراندود را با رعایت اورلپ انجام می دهیم درخاتمه دو رج انتهایی را با رجهای قبلی قفلوبست می کنیم وبه شکل غوطه ای وکاربند کردن در سطح زیر دیوار آن را کاملا می بندیم . تعمیر کفسازی : 9- پس از اجرای قیراندود ، کانال خالی شده را با ماکادام ، و روی آن را با سنگهای شکسته و خرد شده پر می کنیم . 10- چنانچه در کفسازی ، بتون ریزی سبک اجرا شده باشد آن را تعمیر وسپس موزاییک فرش می کنیم . 11- درمواردی که بلوکاژکنار دیوار فاقدبند انبساط باشد در موقع تعمیر وکفسازی ، بند انبساط با مصالح موجود اجرا و سپس مراحل بعدی بنایی انجام می شود . 12- عمل اندودکاری باید بعد از موزاییک فرش ودوغاب ریزی انجام شود . چنانچه موزاییک فرش شود ، اما دوغاب ریزی بعد از اندود گچ و خاک دیوارها انجام شود ، خطر پر شدن بندها پیش می آید . دراین حالت ، دوغاب نمی تواند در عمق بندها نفوذ کند وفقط به شکل سطحی است و بعد از مدت زمانی ، امکان دارد طبله کند و بیرون بزند . اجرای اندودکاری : پس از ساختن قرنیزسیمانی یا نصب سنگ قرنیز ودوغاب ریزی پشت آن و همچنین بندکشی بین سنگهای قرنیز ، سطح دیوار را جارو ومرطوب می کنیم و سپس گچ و خاک را به نسبت یک به یک شکل هموار، اما با سطحی زبره بنایی می کنیم . سفید کاری : 13- معمولا دیوار را به ارتفاع چند سانتیمتر بالاتر از گچکاری قدیمی به طور فارسی می تراشیم . 14- محل گچکاری قدیم و سطح اندود شده را پخ و با گچ آماده وکشته در دو لایه سفید کاری می کنیم . آسفالت ریزی کف : 1-محل برگشت قیراندود روی پی و کناره دیوارهای باربر با اندود ماسه و سیمان حفاظت می شود . 2-سطح زیر آسفالت را به ارتفاع 10تا 15 سانتیمتر قلوه سنگ می ریزیم وتسطیح می کنیم تا آماده آسفالت ریزی شود . 3-چنانچه بخواهیم برای بناهای مسکونی محوطه سازی کنیم ، ابتدا سطح سنگریزی زیر آسفالت را غلتک و سپس به قیر آغشته می کنیم .بعد 6تا8 سانتیمتر آسفالت ریزدانه می ریزیم وفورا عمل غلتک زنی را انجام می دهیم . - در بعضی مواد ، کفسازی مذکور ، موزاییک فرش و یا کفپوش سنگ پلاک است .در این مورد ابتدا زیر محل مذکور را بتون ریزی ، سپس کفپوش اجرا می کنیم . تعمییر قسمتهای طبله شده داخلی : 1- چنانچه نفوذ رطوبت در فضای مسکونی زیاد باشد، بترتیبی که ذکر شد، نخست در قسمت داخلی ساختمان کانال حفرمی کنیم ، سپس عایقکاری و بعد کفسازی می کنیم 2- دربعضی موارد ممکن است سطح قیراندود بالاتر از حد استاندارد، یعنی بالاتر از ملات و موزاییک باشد که دراین صورت ، بترتیب زیر عمل می کنیم : 15- سطح طبله شده را تا ارتفاعی بالاتر از قبراندود می تراشیم سپس محل را جارو می کنیم . اگر مکان مذکور رطوبت داشته باشد ، آن را به حال خود رها می کنیم تا خشک شود اگر لازم باشد ، سطوح را به طریقه مصنوعی خشک می کنیم .سپس فاصله کفسازی تا سطح قیراندود زیر دیوار را از دو طرف اندود رویه در قسمت داخلی و خارجی و موارد دیگر تعمیر از انجام می دهیم وبه این ترتیب ، کار آماده رنگ و روغن می شود . 16- چنانچه محل مذکوربا اندود ماسه و سیمان آستر و رویه شود برای اینکه از نظر رطوبتی عایق و از جهت بهداشتی هم اصول باشد ، با پودر سنگ و خاک سنگ و سیمان سفید وبا رعایت شمشه گیری ، به شکل قرنیز در می آوریم . 17- در قسمت خارجی ، توری سمی را بر سطح قیرانداود گرم درازاره نصب می کنیم سپس، اند ود ماسه و سیمان صیقلی را به طور اصولی اجرا می کنیم . کانال سازی اطراف ساختمان : در مکانهایی که سطح آبهای زیرزمینی بالاست ، یا بارندگی به طور فصلی ویا تقریبا مداوم است ، همچنین درمواردی که نمی توان مسیر جوی آب را تغییر داد ویا به هر دلیلی که رطوبت بر سطح خارجی ، ازاره ، کرسی چینی و پی اثر دارد و حتی ممکن است از زیر پی نیز عبور کند وبه کف فضاهای مسکونی و دیوارها نفوذ کند ، وخرابی بشدت ساختمان را تهدید می کند . روش پیشگیری : در مجاورت پی ، کانالی به عرض تقریبی 80 سانتیمتر می کنیم . چنانچه سطح زیرپی عمق داشته باشد ، جهت پیشگیری از سر خوردن پی ، کانال مذکور را شیب می دهیم . 18- ارتفاع کانال را باید پایین تر از سطح زیر پی وبا توجه به ضخامت "بتون مگر" که در کف کانال ریخته می شود . اجرای کانال سازی : 1- در کف کانالی که کنده ایم ، بتون سبک به عرض 60 و ضخامت 8 تا 10 سانتیمتر می ریزیم . 19- محل استقرار دیوار های آجری را به حالت زبره در می آوریم وقسمتهای میانی کانال را صیقلی ولیسه ای می کنیم با توجه به مسائل اقتصادی ، دیوارهای کانال یک نیمه ساخته می شود . 2- برای پیشگیری از رانش دیوارهای کانال وبه منظور نگهداری دو کانال ، درهریک متر، ازیک خاموت استفاده می کنیم . 3- برای نگهداری هرچه بیشتر دیوارها ، می توانیم در پشت خاموتها از میلگردهای عمودی استفاده کنیم . این روش سبب نگهداری طولی دو دیوار به شکل مهارسازی می شود . 4- سطح دیوار داخلی کانال را با ملات ماسه وسیمان اندود می کنیم و روی کانال را با درپوش بتونی می پوشانیم . 20- بلوکها باید طوری ساخته شوند که بتوان آنها را با دستگیره فلزی از جای خود بلند کرد . 21- نصب دریچه مشبک فلزی در هر سه متر برای تهویه کانال الزامی است که در بتون کار گذاشته می شود . هواکش جهت تهویه : 1- برای اینکه در داخل کانال هوای مرطوب وجود نداشته باشد ، می توان از لوله ایرانیت ویا مشابه آن با قطر مناسب بین 15تا 20 سانتیمتر استفاده کرد و درون کانال به فاصله هر سه متر هواکشهای عمودی گذاشت . 2- ارتفاع این هواکشها باید از سطح پشت بام و یا بلندترین نقطه بنا بلندتر باشد تا هواکشها به هوای آزاد راه داشته باشد . در ضمن ، کلاهکهای دوارفلزی که اصطلاحا "فرفره " نامیده می شود بر سر لوله نصب شود. کانال سازی داخلی و خارجی ساختمان (نایکش ) : برای پیشگیری از رطوبت می توان در کنار دیوار پیهای انتهایی ساختمان مجاور محوطه از کانال سازی آجری و بدون پوشش اندود استفاده کرد . این روش مانند روش دیوارهای کناری و مجاور با محوطه است و گفته می شود که در پیهای کناری " نایکش " به وجود می آید . از این روش برای پیشگیری نفوذ رطوبت زمینهای مرطوب به ساختمانهای امروزی ساز (سیستماتیک روز) و همچنین آثار وابنیه تاریخی که خطر حرکت رطوبت از محوطه و فضاهای داخلی به سطوح پی و دیوار کناری آنها وجود دارد ، استفاده می کنیم مراحل آن به شرح زیر است : 1- دو طرف دیوار ساختمان را برای کندن کانالی به عرض 90تا 100 سانتیمتر و عمق بیشتر از 25 سانتیمتر از ارتفاع پی کانال حفر می کنیم . 2- چنانچه زمین سطح کانال نرم باشد با تخماق زدن آن را متراکم می کنیم . 3- کرسی چینی در عرض کانال را به اندازه سه رج توسط ملات مرغوب و آجر آبخوار به طور غوطه چینی اجرا می کنیم . 4- دیوار کانال را در کنار پی و دیوار ساختمان یک نیمه تا یک آجر بنایی می کنیم